List otwarty do Księdza Arcybiskupa Grzegorza Rysia

LIST OTWARTY

Tomaszów Mazowiecki, dnia 23 lipca 2018 roku

Jego Ekscelencja
Metropolita Łódzki
Ksiądz Arcybiskup Grzegorz Ryś

Szanowny Księże Arcybiskupie

Mając na względzie procedowanie przez Sejm i Senat Rzeczypospolitej Polskiej VIII kadencji projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o prokuraturze oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 2731), odwołując się do niżej wymienionych źródeł i zdarzeń, uprzejmie proszę o wyartykułowanie nauczania Księdza Arcybiskupa lub wystąpienie w innej formie według uznania Księdza Arcybiskupa w sprawie „zlikwidowania autonomii sądownictwa” w Polsce (cyt. za „L’Osservatore Romano Anno CLVIII n. 165 [47.898], pagina 2: Voto favorevole in Polonia alla riforma della Corte suprema).

Po zapoznaniu się z opublikowanymi na stronie Archidiecezji Łódzkiej homiliami i innymi wypowiedziami Księdza Arcybiskupa oraz przebiegiem debat pod tytułem: „Polskość-Inspiracje-Obowiązki”, a zwłaszcza z wystąpieniem prof. Adama Strzembosza w dniu 26 marca 2018 roku w Pałacu biskupim w Łodzi, upewniłem się o stosowności niniejszego listu otwartego, de facto stawiającego na pierwszym miejscu bezpieczeństwo wewnętrzne Państwa i jego porządek konstytucyjny.

Prof. Adam Strzembosz uważa, iż Kościół może się wypowiadać w bieżących sprawach publicznych z perspektywy swojej nauki etycznej i społecznej (cyt. za: Adam Strzembosz, „Między prawem i sprawiedliwością”, rozmawia Stanisław Zakroczymski, Biblioteka „Więzi”, 2017). Duże wrażenie zrobiła na mnie wypowiedź Księdza Arcybiskupa podczas spotkania pt. „Zrozumieć Braci” z rabinem Abrahamem Skórką w dniu 25 lutego 2018 roku w Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi. W odpowiedzi na głos z auli przypominający Braci polskich reprezentujących pogląd: „musimy tolerować się wzajemnie, bo może wszyscy się mylimy, a nie dlatego, że pilnujemy prawdy”, Ksiądz Arcybiskup odrzekł wówczas: „bycie Polakiem jest wspaniałe i niezwykle atrakcyjne; to nie jest działanie przeciw nikomu”.

W nawiązaniu do powyższego chciałbym nadmienić, że Stanisław Laskowski – członek honorowy Związku Sybiraków, były Honorowy Konsul Generalny Islandii w Gdańsku napisał w dniu 22 lipca 2018 roku: „jeszcze nie jest w Polsce najgorzej; jeszcze w środkach masowej lokomocji i innych miejscach publicznych władze nie zastrzegają przestrzeni ‘Wyłącznie dla Rządzących i ich Sympatyków’ ; jeszcze powinniśmy ufać rozumowi większości Polek i Polaków” (zob. post pod adresem: http://tiny.pl/g6f1p).

Zwracam się publicznie do Szanownego Księdza Arcybiskupa w następujących okolicznościach:

-  „sprawy sądów, a w szczególności Sądu Najwyższego są skomplikowane i statystyczny Polak nie bardzo wie o co chodzi” (cyt. za prof. Henrykiem Domańskim, [w:] Polskie Radio 24, 20 lipca 2018 roku; pod adresem: http://tiny.pl/g6dcl);

- jak trafnie zauważył Prezes Zarządu Ośrodka Analiz Strategicznych Witold Jurasz: „ludzie widzieli patologie wymiaru sprawiedliwości i mają [teraz] przeświadczenie, że opozycja nie dokona sanacji państwa” (zob. post z dnia 22 lipca 2018 roku pod adresem: http://tiny.pl/g6f1j).

Niniejsza korespondencja powinna jasno przedstawić problem, a więc: czy w okresie polskiej transformacji Sąd Najwyższy, sądy powszechne i sądy wojskowe (zob. art. 175 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 roku) poprzez swoje orzecznictwo, cieszyły się zaufaniem obywateli; jak społeczeństwo postrzega wymiar sprawiedliwości; czy system sprawiedliwości A.D. 2018 posiada znamiona postkomunistycznego ustroju (por. Jadwiga Staniszkis, „Postkomunizm. Próba opisu”, 2001); czy trwająca krucjata przeciwko sędziom znajduje przekonujące uzasadnienie?

Na przykładzie kilku spraw można uchwycić istotę rzeczy, jaką jest gwarantowana przepisami Konstytucji RP niezależność sądów i niezawisłość sędziów (zob. D. Zawistowski [w:] „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” Vol 78, Nr 2 (2016)].

W tej części listu przypomnę tragiczną historię z udziałem żołnierzy Wojska Polskiego, jakże bliskiego społeczności Tomaszowa Mazowieckiego, gdzie funkcjonuje dowództwo 25 Brygady Kawalerii Powietrznej im. księcia Józefa Poniatowskiego.

W 2008 roku przed sądem stanęli żołnierze wykonujący misje poza granicami Polski (niezwiązani z 25BKPow). Naczelna Prokuratura Wojskowa oskarżyła pełniących służbę w składzie 1 plutonu szturmowego […] Polskiego Kontyngentu Wojskowego w ramach Międzynarodowych Sił Wspierania Bezpieczeństwa ISAF w Islamskiej Republice Afganistanu, o atakowanie w czasie działań zbrojnych w dniu 16 sierpnia 2007 roku obiektów niebronionych i dopuszczenie się zabójstwa oraz spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu ludności cywilnej w rejonie miejscowości Nangar Khel.

Wyrokiem z dnia 17 lutego 2016 roku (sygn. akt WA 16/15) Sąd Najwyższy po rozpoznaniu apelacji od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 19 marca 2015 roku (sygn. akt So 21/12) utrzymał zaskarżony wyrok w mocy - uznający, że zdarzenia, do których doszło w Nangar Khel nie były zbrodnią wojenną, lecz źle wykonanym rozkazem i wymierzył oskarżonym kary pozbawienia wolności od sześciu miesięcy do dwóch lat z warunkowym zawieszeniem ich wykonania.

W odniesieniu do innych, dwóch żołnierzy oskarżonych w tej samej sprawie, wyrokiem z dnia 14 marca 2012 roku (sygn. akt WA 39/11) Sąd Najwyższy po rozpoznaniu apelacji od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2011 roku (sygn. akt So 50/08), zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że za podstawę uniewinnienia tych oskarżonych przyjął art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 318 k.k., uznając, że nie popełnili oni przestępstwa.

Sądy wojskowe i Sąd Najwyższy nie podzielił stanowiska oskarżyciela publicznego - prokuratora Wydziału II Oddziału do Spraw Przestępczości Zorganizowanej Naczelnej Prokuratury Wojskowej z siedzibą w Poznaniu.

Dziennikarka Edyta Żemła w książce „Zdradzeni” (Wydawnictwo Czerwone i Czarne, 2017) opisała konflikt Służby Kontrwywiadu Wojskowego z dowódcami wojskowymi oraz omówiła treść pisma szefa kontrwywiadu, datowanego na 20 sierpnia 2007 roku (nr SKW/Pf 4350/07) , w którym sprawa ostrzału wioski pod Nangar Khel stała się aferą, a polscy żołnierze w oficjalnych dokumentach zostali nazwani mordercami.
Czy konsekwencją wprowadzenia zmian, o których mowa w kontrowersyjnym projekcie (druk sejmowy nr 2731), będzie możliwość skutecznego wywierania politycznej presji w procesie sądowego stosowania prawa?

Tym, co rozpala społeczną wyobraźnię, jest realizacja zadań i uprawnień przez polskie służby specjalne. Czy ochrona praw człowieka przy tego rodzaju działalności jest tylko zagadnieniem teoretycznym? Otóż nie, co ilustrują wybrane orzeczenia sądowe.

Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2013 roku (sygn. akt II AKa 70/13) Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 16 maja 2012 roku (sygn. akt VIII K 10/09) w ten sposób, że oskarżoną posłankę na Sejm V kadencji B.S. i burmistrza M.W. uniewinnił od popełnienia zarzucanych im czynów o charakterze korupcyjnym. Sąd odwoławczy oprócz kilku innych uchybień CBA, na stronie 53 uzasadnienia ustalił, że „przeprowadzenie [tej] operacji szef CBA zlecił mimo, że nie wydał uprzednio niezbędnego dla dokonania owej prowokacji zarządzenia wskazującego posłankę jako osobę, której poleca wręczyć korzyść [w oparciu o przepis art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 roku o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym]”. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 19 marca 2014 roku (sygn. akt II KK 265/13) oddalił kasację prokuratora wniesioną na niekorzyść oskarżonych.

Innym dyskutowanym przypadkiem odnoszącym się do zakresu uprawnień organów państwa, jest sprawa oskarżonego B.K., uznanego przez Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2017 roku (sygn. akt II AKa 236/16) za winnego tego, że w okresie od 2009 roku do 9 listopada 2012 roku w Krakowie i innych miejscowościach na terenie Polski, działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru i w krótkich odstępach czasu, w celu popełnienia czynu zabronionego o charakterze terrorystycznym, polegającego na podjęciu działalności zmierzającej bezpośrednio do usunięcia przemocą konstytucyjnych organów Rzeczypospolitej Polskiej: Sejmu, Prezydenta oraz Rady Ministrów i wywołania przez to poważnych zakłóceń w ustroju Rzeczypospolitej Polskiej, podjął czynności mające stworzyć warunki do przedsięwzięcia czynu zabronionego.
Po rozpoznaniu kasacji obrońcy w trybie art. 535 § 3 k.p.k. Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2018 roku (sygn. akt IV KK 102/18) oddalił środek zaskarżenia jako oczywiście bezzasadny.

- Kiedy tylko ta sprawa została ujawniona, podkreślałem, że istotnym jej elementem była niewątpliwie operacja specjalna prowadzona przez funkcjonariuszy ABW, którzy tworzyli „grupę przestępczą”; zachodzi bardzo wysokie podejrzenie, że B.K. był prowokowany do różnego rodzaju zachowań terrorystycznych; kwestię jego domniemanego zamachu na parlament należy oceniać w tym kontekście; jeżeli prokuratura przyjmuje w innej sprawie [posłanki B.S. i burmistrza M.W. – przyp. DK] prowokację jako działanie przestępcze, to dziwi fakt, iż w tym wypadku zdecydowała się skierować akt oskarżenia (na podstawie tak uzyskanych dowodów) - mówił w rozmowie z portalem niezalezna.pl były szef ABW (materiał z 20.05.2014 r.; dostęp 23.07.2018 r.).

Orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2017 roku skomentował obrońca B.K.: - Ekspresowe tempo [23 lutego 2018 roku - data wpływu; 17 kwietnia 2018 roku – data postanowienia SN – przyp. DK] i rozpoznanie sprawy przez jednego sędziego, na niejawnym posiedzeniu jest zgodne z procedurą, ale bardzo niezręczne. Nadchodzi zmierzch karier wielu sędziów Sądu Najwyższego, co wynika ze zmian legislacyjnych wprowadzonych przez obecną większość parlamentarną; tymczasem uwzględnienie niektórych zarzutów kasacji oznaczałoby, że przychylna sędziom opozycja nie jest bez winy w zakresie nacisków na organy wymiaru sprawiedliwości; wyrok korzystny dla B.K. mógłby być niewygodny politycznie dla obecnych sędziów, więc dzięki sprinterskim umiejętnościom przewodniczącego wydziału, sprawę załatwiono zanim nadejdą następcy; to strata dla wizerunku wymiaru sprawiedliwości i samego B.K., któremu pokazano, że z krytykującymi władzę nie ma dyskusji (materiał „Gazety Krakowskiej” z 18.04.2018 r.; dostęp 23.07.2018 r.).
Pozostałe źródła uzasadniające - w mojej ocenie - uprzejmą prośbę o wyartykułowanie nauczania Księdza Arcybiskupa lub wystąpienie w innej formie według uznania Księdza Arcybiskupa w sprawie likwidacji autonomii sądownictwa w Polsce:

- wystąpienie Ignacego Dudkiewicza redaktora „Magazynu Kontakt” w dniu 20 lipca 2017 roku - video pod adresem: http://tiny.pl/g6f1t;
- wypowiedź Macieja Zięby OP "Deficyt niepolitycznej polityki" z konferencji "Nasza Europa pokoju i tolerancji" z dnia 25 czerwca 2018 roku – video Fundacji Służby Rzeczypospolitej pod adresem: http://tiny.pl/g6f17;
- wystąpienie Prezesa Izby Karnej Sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Zabłockiego na 52. posiedzeniu Senatu RP VIII kadencji w dniu 14 grudnia 2017 roku – video pod adresem: http://tiny.pl/g6f1r;
- wystąpienie Prezesa Izby Karnej Sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Zabłockiego na 45. posiedzeniu Senatu RP VIII kadencji w dniu 21 lipca 2017 roku – video pod adresem: http://tiny.pl/g6f19;
- przemówienie adwokata Stanisława Zabłockiego w sprawie rotmistrza Witolda Pileckiego [w:] „Palestra” 35/1-2(397-398), 67-74 pod adresem: http://tiny.pl/g6gld;
- opinia Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 12 lipca 2018 roku w przedmiocie dalszego zajmowania stanowiska sędziego Sądu Najwyższego przez Stanisława Zabłockiego;
- stanowisko Zespołu Ekspertów Prawnych Fundacji im. Stefana Batorego w sprawie obecnej sytuacji prawnej sędziów Sądu Najwyższego i Pierwszego Prezesa tego Sądu z dnia 20 lipca 2018 roku; pod adresem: http://www.batory.org.pl/;
- opinia Stowarzyszenia Sędziów Polskich „IUSTITIA” w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o prokuraturze oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 2731) w zakresie zmiany ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, z dnia 18 lipca 2018 roku pod adresem: http://tiny.pl/g6f1w;
- wywiad z prof. Jerzym Pisulińskim z dnia 20 lipca 2018 roku [w:] „wiadomo.co”; pod adresem: http://tiny.pl/g6f1f;

Przy podejmowaniu starań w kierunku zapobieżenia negatywnym - jak twierdzą niektórzy - skutkom procesu legislacyjnego zapoczątkowanego w 2017 roku, można mieć na uwadze wystąpienie prof. Karola Modzelewskiego w Pałacu biskupim w Łodzi w dniu 26 marca 2018 roku (zob. nagranie pod adresem: http://tiny.pl/g6f1l): „Do [mojego] myślenia nad rozumieniem wartości narodowych i ich miejsca w hierarchii innych wartości, przyczyniły się słowa Lecha Wałęsy z czasów rewolucji w latach osiemdziesiątych: Pamiętajmy, że najpierw jesteśmy Polakami, a dopiero potem – jesteśmy związkowcami. To była dla mnie lekcja polskości, to znaczy, że trzeba poczuć odpowiedzialność za swój Naród; za to, żeby tego Narodu nie spotkało nieszczęście.”

Z wyrazami szacunku
(-) Dominik Kupis,
administrator Tomaszów Mazowiecki Yizkor Book