Wiele z tych tradycji wywodzi się jeszcze z czasów słowiańskich. Wierzono wtedy, że rytuały wykonywane na przełomie zimy i wiosny mają moc oczyszczającą oraz przywołują nowe życie i urodzaj. Do dziś ich echo możemy odnaleźć w ludowej kulturze regionów Polski, także nad Pilicą.
🌾 Pożegnanie zimy – topienie Marzanny
Najbardziej znanym zwyczajem związanym z początkiem wiosny jest topienie Marzanny. Marzanna była w wierzeniach słowiańskich symbolem zimy, chorób i śmierci. Tworzono ją najczęściej ze słomy, ubierano w kobiece stroje i ozdabiano wstążkami, a następnie uroczyście wynoszono poza wieś. Tam kukłę palono lub wrzucano do rzeki, symbolicznie żegnając zimę i oczyszczając świat z tego, co stare i złe.
W obrzędzie często uczestniczyła cała społeczność. W barwnym pochodzie śpiewano pieśni i niesiono Marzannę nad wodę – rzekę, staw lub jezioro. Wierzono, że dzięki temu nadejdzie wiosna, a pola przyniosą obfite plony.
🌿 Gaik – symbol nowego życia
Po pożegnaniu zimy w wielu regionach wnoszono do wsi gaik zielony – ozdobioną gałązkę lub małe drzewko przybrane wstążkami, kwiatami i świecidełkami. Gaik symbolizował młodą wiosnę, odradzającą się przyrodę i nadzieję na urodzaj. Z nim wędrowano od domu do domu, śpiewając pieśni i witając nową porę roku.
🌸 Wiosna w ludowym kalendarzu
Dla dawnych mieszkańców wsi wiosna była czasem odnowy – zarówno w przyrodzie, jak i w życiu codziennym. Wykonywano wtedy pierwsze prace polowe, porządkowano gospodarstwa i przygotowywano się do świąt wielkanocnych. Z tym okresem wiązały się także inne zwyczaje, takie jak malowanie pisanek czy obrzędy związane z wodą i oczyszczeniem.
Choć wiele dawnych rytuałów zmieniło dziś swój charakter i stało się przede wszystkim formą wspólnej zabawy, wciąż przypominają one o silnej więzi człowieka z naturą oraz o rytmie pór roku, który od wieków wyznaczał życie na wsi.
🌼 Wiosna w Skansenie Rzeki Pilicy
Już 21 marca Skansen Rzeki Pilicy w Tomaszowie Mazowieckim zaprasza do wspólnego powitania wiosny w atmosferze inspirowanej dawnymi tradycjami. To wyjątkowa okazja, aby poznać ludowe zwyczaje regionu, zobaczyć rękodzieło i spędzić czas wśród budzącej się do życia przyrody.
W programie wydarzenia znajdą się m.in.:
- otwarcie wystawy czasowej „Między tradycją a naturą – wiosenne zwyczaje ludowe nad Pilicą”
- kreatywne warsztaty i stoiska rękodzielnicze
- aromatyczna herbatka dla każdego
- wspólne ognisko na powitanie wiosny (kiełbasa we własnym zakresie)
📅 21.03.2026
🕘 godz. 9:00–16:00
📍 Skansen Rzeki Pilicy, ul. Modrzewskiego 9/11, Tomaszów Mazowiecki
🎟 Wstęp według obowiązującego cennika – bilety dostępne online oraz w kasie Skansenu (do godz. 15).
Zapraszamy, aby razem poczuć atmosferę dawnych obrzędów i zobaczyć, jak tradycja i natura spotykają się na progu wiosny. 🌱🔥
Napisz komentarz
Komentarze