W skrócie:
Wieś ma pachnieć wsią? Rząd zajmie się ochroną rolników
Strategiczne inwestycje mają powstawać szybciej
Pieniądze europejskie coraz mocniej idą w obronność
Polska kontra Pfizer. Dziś kolejny akt sporu w Brukseli
Roman Polański. Kino, którego nie sposób pomylić z żadnym innym
Edward Stachura. Człowiek, który próbował pisać własnym życiem
Radom 1942. Pociągi odjeżdżały do Treblinki
Irena Jarocka. „Motylem jestem” ma już 50 lat, a wciąż brzmi znajomo
Jan Zachwatowicz. Człowiek, który odbudowywał pamięć
Otylia i osiem basenów, po których była już historia
Muzyczny 18 sierpnia: od bigbitu po Bon Jovi
Jeden dzień, kilka różnych Polski
To jeden z tych dni w kalendarzu, w których historia układa się w przedziwną mozaikę. Jest kino Romana Polańskiego, niespokojna literatura Edwarda Stachury, ciepły głos Ireny Jarockiej i olimpijski triumf Otylii Jędrzejczak. Jest jednak również sierpień 1942 roku i droga tysięcy ludzi z radomskiego getta do komór gazowych Treblinki. Jest pamięć o Warszawie podnoszonej z ruin. A obok historii — zupełnie współczesna polityka: rządowe projekty dotyczące rolnictwa, strategicznych inwestycji i przemysłu obronnego oraz ciąg dalszy wielomiliardowego sporu Polski z Pfizerem.
Wieś ma pachnieć wsią? Rząd zajmie się ochroną rolników
Jednym z najciekawszych punktów dzisiejszego posiedzenia Rady Ministrów jest projekt ustawy o ochronie rolniczych funkcji produkcyjnych wsi. Rządowa agenda na 18 sierpnia obejmuje także ustawę przyspieszającą kluczowe inwestycje infrastrukturalne, zmiany w programie Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki oraz informację dotyczącą wzmacniania krajowego przemysłu obronnego.
Projekt dotyczący wsi wyrasta z konfliktu, który coraz częściej pojawia się w miejscowościach podmiejskich: ktoś kupuje dom obok gospodarstwa, a po pewnym czasie zaczynają przeszkadzać mu kombajn pracujący wieczorem, odgłosy zwierząt albo zapach obornika. Państwo chce mocniej zaznaczyć, że produkcja rolna jest naturalną funkcją wsi.
Projekt przewiduje zmiany m.in. w Kodeksie cywilnym, Kodeksie wykroczeń oraz ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego. Prawidłowo prowadzona działalność rolnicza miałaby co do zasady nie być traktowana jako nadmierne oddziaływanie na sąsiadów. Planowane jest również wyłączenie odpowiedzialności za zakłócanie spokoju lub spoczynku nocnego, jeżeli hałas wynika z normalnej działalności rolniczej. Nie oznacza to jednak przyzwolenia na wszystko — ochrona nie ma obejmować działalności prowadzonej sprzecznie z prawem lub zasadami prawidłowej gospodarki rolnej.
Dla powiatu tomaszowskiego, gdzie miejska zabudowa coraz głębiej styka się z terenami rolniczymi, nie jest to dyskusja czysto akademicka. Wokół Tomaszowa rozrastają się osiedla domów jednorodzinnych, ale pola, gospodarstwa i hodowla nie znikają tylko dlatego, że kilkaset metrów dalej pojawiły się nowe domy.
To w istocie spór o odpowiedź na proste pytanie: czy wieś ma być przede wszystkim miejscem produkcji żywności, czy spokojnym przedmieściem z ładnym widokiem za oknem? Państwo próbuje dziś wyznaczyć granicę między jednym a drugim.
Strategiczne inwestycje mają powstawać szybciej
Drugi projekt ma przyspieszyć realizację inwestycji uznanych za szczególnie ważne dla obronności, bezpieczeństwa i rozwoju gospodarczego państwa.
Rząd proponuje m.in. skrócenie terminów wydawania decyzji środowiskowych, zezwoleń dotyczących dróg, lotnisk i budowli przeciwpowodziowych oraz postępowań przed sądami administracyjnymi. W niektórych przypadkach pozwolenie na budowę miałaby zastąpić prostsza procedura zgłoszenia, a wybrane decyzje otrzymywałyby rygor natychmiastowej wykonalności.
To rozwiązanie może znacząco przyspieszyć duże inwestycje, ale jest również klasycznym przykładem konfliktu dwóch wartości: szybkości działania państwa oraz kontroli nad skutkami dużych przedsięwzięć. Każde skrócenie procedury jest dobrą wiadomością dla inwestora. Nie zawsze musi być równie dobrą wiadomością dla mieszkańca, którego dom, działka lub najbliższe otoczenie znajdą się na trasie inwestycji.
Pieniądze europejskie coraz mocniej idą w obronność
Trzecia z dużych zmian dotyczy programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021–2027.
Po zmianach w unijnym programie STEP technologie obronne stały się czwartym strategicznym obszarem wsparcia, obok technologii cyfrowych, czystych technologii oraz biotechnologii. Polska chce w związku z tym rozszerzyć Fundusz Wsparcia Technologii Krytycznych również na sektor obronny i projekty podwójnego zastosowania — czyli takie, które mogą służyć zarówno gospodarce cywilnej, jak i bezpieczeństwu państwa. Projekt zakłada także przesunięcie 30 mln euro do programu „Horyzont Europa”.
Temat łączy się z działalnością Magdaleny Sobkowiak-Czarneckiej, sekretarz stanu w MON i pełnomocniczki rządu ds. wzmocnienia odporności państwa. Do jej zadań należy m.in. koordynowanie rozwoju krajowego przemysłu obronnego oraz działań związanych z europejskim instrumentem SAFE.
Polska kontra Pfizer. Dziś kolejny akt sporu w Brukseli
Znacznie dalej od Tomaszowa, ale w sprawie dotyczącej ogromnych publicznych pieniędzy, sąd w Brukseli ma dziś rozpatrzyć sprzeciw Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej wobec zajęcia należnych jej środków.
Sprawa jest konsekwencją wielkiego sporu dotyczącego szczepionek przeciw COVID-19.
1 kwietnia 2026 roku Francuskojęzyczny Sąd Pierwszej Instancji w Brukseli wydał nieprawomocny wyrok w sporze Pfizera z Polską. Według informacji publikowanych po wyroku Polska została zobowiązana do odbioru około 64 mln dawek szczepionek, zapłaty około 5,644 mld zł oraz kosztów procesu szacowanych na około 170 mln zł. Polska zaskarżyła orzeczenie. 3 sierpnia Ministerstwo Zdrowia poinformowało również o złożeniu wniosku o wstrzymanie jego tymczasowej wykonalności.
Dzisiejsze postępowanie nie jest ponownym rozstrzyganiem samego kontraktu na szczepionki. Dotyczy zajęcia wierzytelności PAŻP z tytułu opłat trasowych pobieranych za pośrednictwem Eurocontrol. To szczególnie istotne, ponieważ środki z opłat trasowych stanowią ponad 80 proc. przychodów Agencji. PAŻP podkreśla, że sama nie jest stroną sporu dotyczącego szczepionek i domaga się odblokowania pieniędzy.
Pandemia formalnie dawno zeszła z pierwszych stron gazet. Jej rachunki — prawne, polityczne i finansowe — najwyraźniej jeszcze długo nie znikną.
Roman Polański. Kino, którego nie sposób pomylić z żadnym innym
18 sierpnia 1933 roku w Paryżu urodził się Roman Polański.
„Nóż w wodzie”, „Wstręt”, „Dziecko Rosemary”, „Chinatown”, „Lokator”, „Tess”, „Frantic”, „Pianista”, „Autor widmo”, „Rzeź” — niewielu polskich twórców odcisnęło równie mocne piętno na światowym kinie.
Szczególne miejsce zajmuje „Pianista”, opowieść oparta na losach Władysława Szpilmana. Film otrzymał Złotą Palmę w Cannes w 2002 roku, a Polański rok później Oscara za reżyserię.
W filmach Polańskiego świat bardzo często wygląda normalnie tylko przez pierwsze kilka minut. Potem pojawia się szczelina. Za drzwiami może być obcy człowiek, w mieszkaniu zaczyna brakować powietrza, a rzeczywistość przesuwa się o kilka centymetrów — wystarczająco, by zwyczajność zamieniła się w koszmar.
Edward Stachura. Człowiek, który próbował pisać własnym życiem
Cztery lata później, 18 sierpnia 1937 roku w Charvieu we Francji urodził się Edward Stachura — poeta, prozaik, tłumacz, pieśniarz i jedna z najbardziej osobnych postaci polskiej literatury powojennej.
Stachura stworzył „Całą jaskrawość”, „Siekierezadę”, „Fabula rasę”, dzienniki, wiersze i piosenki. Ale przede wszystkim stworzył własny literacki mit: człowieka w drodze, wagabundy, który chciał zasypać granicę pomiędzy literaturą a życiem.
Henryk Bereza określał jego sposób tworzenia mianem „życio-pisania”. Jarosław Iwaszkiewicz po lekturze tomu „Jeden dzień” pisał o „entuzjazmie i wzruszeniu”.
Stachura do dziś ma coś, czego nie sposób stworzyć marketingiem. Kolejne pokolenia znajdują jego książki trochę tak, jak kiedyś znajdowało się pozostawioną na dworcu gitarę albo zapisany zeszyt: przypadkiem — a później trudno się od nich uwolnić.
Zmarł tragicznie 24 lipca 1979 roku. Miał 41 lat.
Radom 1942. Pociągi odjeżdżały do Treblinki
Są jednak daty, przy których język powinien przestać popisywać się metaforą.
18 sierpnia 1942 roku Niemcy zakończyli likwidację tzw. dużego getta w Radomiu.
Wcześniej zlikwidowano małe getto na Glinicach. W dniach 16–18 sierpnia mieszkańców dużego getta wypędzano z domów, dokonywano selekcji, mordowano ludzi próbujących się ukryć, pacjentów szpitala i dzieci. Około 20 tys. osób skierowano wówczas do Treblinki. W całej sierpniowej akcji deportacyjnej z radomskich gett do ośrodka zagłady trafiło około 30 tys. Żydów.
Dla Tomaszowa Mazowieckiego nie jest to historia odległego miasta.
Zaledwie kilka miesięcy później podobny mechanizm Zagłady uruchomiono tutaj. Getto w Tomaszowie Mazowieckim zlikwidowano od 31 października do 2 listopada 1942 roku. Około 14 tysięcy jego mieszkańców wywieziono do Treblinki, gdzie zostali zamordowani. Przed wojną żydowska społeczność była jednym z fundamentów wielokulturowego Tomaszowa — miasta fabrykantów, robotników, kupców, synagog i kościołów stojących często kilka ulic od siebie.
Radom i Tomaszów dzieli kilkadziesiąt kilometrów. W 1942 roku łączył je ten sam kierunek kolejowych transportów: Treblinka.
Irena Jarocka. „Motylem jestem” ma już 50 lat, a wciąż brzmi znajomo
18 sierpnia 1946 roku urodziła się Irena Jarocka.
Jej piosenki są jednym z najbardziej charakterystycznych elementów dźwiękowego pejzażu Polski lat 70. „Wymyśliłam cię”, „Motylem jestem”, „Gondolierzy znad Wisły” i „Odpływają kawiarenki” przetrwały epokę, która je stworzyła.
Jarocka należała do tego rodzaju wykonawców, którzy nie potrzebowali scenicznego krzyku. Jej znakiem była melodyjność, elegancja i melancholia. W czasach PRL-u, pełnych szarej architektury, kolejek i telewizji nadającej dwa programy, jej piosenki oferowały trochę koloru.
Zmarła 21 stycznia 2012 roku.
Jan Zachwatowicz. Człowiek, który odbudowywał pamięć
18 sierpnia 1983 roku zmarł prof. Jan Zachwatowicz, architekt i konserwator zabytków, jedna z najważniejszych postaci powojennej odbudowy Warszawy.
To dzięki koncepcjom Zachwatowicza możliwa była rekonstrukcja historycznego centrum stolicy. Był związany z odbudową Starego Miasta, katedry św. Jana i Zamku Królewskiego. W 1980 roku odbudowane historyczne centrum Warszawy zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Zachwatowicz wychodził z założenia, że po totalnym zniszczeniu odbudowa zabytków nie jest zwykłym kopiowaniem starych murów. Jest próbą odzyskania ciągłości narodu.
„Naród i pomniki jego kultury to jedno” — ta myśl dobrze streszcza jego filozofię.
Otylia i osiem basenów, po których była już historia
18 sierpnia 2004 roku wydarzyło się coś, czego polskie pływanie olimpijskie wcześniej nie znało.
Otylia Jędrzejczak zwyciężyła w Atenach na dystansie 200 metrów stylem motylkowym.
Było to pierwsze olimpijskie złoto polskiego pływania. Jędrzejczak wróciła z Aten z trzema medalami: złotem na 200 m motylkiem oraz srebrem na 100 m stylem motylkowym i 400 m stylem dowolnym. Polski Komitet Olimpijski określa ją jako bohaterkę polskiej reprezentacji tych igrzysk.
Niektóre sportowe obrazy zostają na lata: czerwony czepek, ostatnia długość basenu, tablica wyników i moment, w którym zawodnik jeszcze nie wierzy, że właśnie przeszedł do historii.
Ateny 2004 dały Polsce właśnie taki obraz.
Muzyczny 18 sierpnia: od bigbitu po Bon Jovi
Muzycznie 18 sierpnia jest wyjątkowo głośny.
Tego dnia urodziła się Karin Stanek, jedna z ikon polskiego bigbitu. W jej przypadku nawet data urodzenia ma rockandrollowy charakter — źródła podają 1943 lub 1946 rok. Polskie Radio wskazuje, że rozbieżność jest rzeczywista, a według relacji samej artystki miała ona zmienić wiek, aby wcześniej móc podjąć pracę. Nie ma natomiast sporu o datę dzienną: był to 18 sierpnia. „Jimmy Joe”, „Malowana lala”, „Jedziemy autostopem” i „Chłopiec z gitarą” należą do kanonu pierwszej epoki polskiego rock and rolla.
18 sierpnia 1952 roku urodził się Patrick Swayze. Świat zapamiętał go przede wszystkim jako aktora „Dirty Dancing”, „Uwierz w ducha” i „Na fali”, ale pozostawił po sobie również „She’s Like the Wind”, nagrane z udziałem Wendy Fraser i nierozłącznie związane z fenomenem „Dirty Dancing”
W 1977 roku The Police zaczynali funkcjonować jako trio, a muzyczna historia grupy dopiero przygotowywała grunt pod „Roxanne”, „Message in a Bottle” czy „Every Breath You Take”.
Tego samego roku w Graceland trwało pożegnanie Elvisa Presleya. Śmierć króla rock and rolla przemieniła jego posiadłość w miejsce niemal pielgrzymkowe, a muzyka Presleya zaczynała wtedy drugie życie — już jako część popkulturowego mitu.
W 1979 roku „Good Times” grupy Chic znalazło się na szczycie amerykańskich list. Bas Bernarda Edwardsa i produkcyjny geniusz Nile’a Rodgersa stworzyły utwór, którego DNA słychać później w dziesiątkach nagrań hip-hopowych, funkowych i popowych.
18 sierpnia 1983 roku w Bejrucie urodził się Mika, późniejszy autor „Grace Kelly”, „Relax, Take It Easy” i „Happy Ending”.
A 18 sierpnia 1984 roku na szczycie brytyjskiej listy przebojów znajdowało się „Careless Whisper” George’a Michaela. Oficjalne archiwum brytyjskich list potwierdza, że singiel zajmował wówczas pierwsze miejsce. Charakterystyczny saksofonowy motyw należy dziś do tych kilku dźwięków, po których utwór rozpoznaje się właściwie natychmiast.
Dwa lata później, 18 sierpnia 1986 roku, Bon Jovi wydał album „Slippery When Wet”. Na jednej płycie znalazły się „You Give Love a Bad Name” i „Livin’ on a Prayer” — dwa utwory, które pomogły zdefiniować stadionowy rock drugiej połowy lat 80. Oficjalne archiwum zespołu potwierdza premierę albumu właśnie tego dnia.
Polski rock dopisuje do dzisiejszej daty również Macieja Januszkę z grupy Mech i Jarosława Janiszewskiego, twórcę Bielizny i Czarno-Czarnych. To dwa zupełnie różne fragmenty rodzimej sceny: od cięższego „Piłem z diabłem Bruderschaft” po absurdalny, przewrotny świat „Nóg” i „Śpiącej Joli”.
Jeden dzień, kilka różnych Polski
18 sierpnia można opowiedzieć piosenką Jarockiej albo gitarą Bon Jovi. Można przez „Siekierezadę”, basen olimpijski w Atenach czy odbudowane kamienice warszawskiego Starego Miasta.
Ale można również spojrzeć na tory prowadzące do Treblinki.
Historia nigdy nie układa się w elegancki album z fotografiami. Na jednej stronie jest złoty medal, na następnej lista deportacyjna. Obok wielkiej sztuki pojawia się polityka, obok polityki — zwykły człowiek, który chce pracować, pisać, śpiewać, mieszkać i żyć.
I może właśnie dlatego warto codziennie zaglądać do kalendarza. Nie po to, żeby sprawdzić tylko, „co wydarzyło się tego dnia”, ale żeby zobaczyć, ile z tamtych wydarzeń wciąż opowiada coś o nas samych.
Meta description: 18 sierpnia w historii Polski i świata. Roman Polański, Edward Stachura, Irena Jarocka, zagłada Żydów z Radomia, złoto Otylii Jędrzejczak, George Michael i Bon Jovi. Sprawdzamy też dzisiejsze wydarzenia w kraju i za granicą.
Frazy SEO: 18 sierpnia w historii, kalendarium 18 sierpnia, Edward Stachura, Irena Jarocka, Roman Polański, Otylia Jędrzejczak, getto w Radomiu, getto Tomaszów Mazowiecki, 21 postulatów Solidarności, Karin Stanek, George Michael, Bon Jovi, Pfizer Polska, PAŻP Pfizer, NaszTomaszow.pl.
Napisz komentarz
Komentarze