Nasz artykuł w dużym skrócie
- 20 sierpnia przypadają rocznice narodzin Bolesława Krzywoustego, Brata Alberta i Bolesława Prusa.
- W 1942 roku Niemcy rozpoczęli likwidację getta w Kielcach, a tego samego dnia zlikwidowali także getto w Falenicy.
- 20 sierpnia 1944 roku powstańcy warszawscy zdobyli gmach PAST-y – był to jeden z największych sukcesów Powstania Warszawskiego.
- W nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 roku rozpoczęła się inwazja wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację, która zakończyła Praską Wiosnę.
- W 2008 roku Polska i USA podpisały umowę dotyczącą elementów amerykańskiej tarczy antyrakietowej.
- Muzyczne rocznice 20 sierpnia przypominają m.in. Roberta Planta, Isaaca Hayesa, Phila Lynotta, Joe Dassina i Piotra Szczepanika.
- Dziś jednym z głównych tematów w kraju jest polski system obrony powietrznej i bezpieczeństwo największych miast.
- Wieczorem cztery polskie kluby zagrają w ostatniej rundzie eliminacji europejskich pucharów: Lech Poznań, Jagiellonia Białystok, Górnik Zabrze i Raków Częstochowa.
Dziś jest 232. dzień roku. Do jego końca pozostają 133 dni. Wschód słońca o godz. 5.25, zachód o godz. 19.53. Imieniny obchodzą m.in. Bernard, Eliasz, Hieronim, Krzysztof, Małgorzata, Maria, Paweł i Samuel.
KALENDARIUM HISTORYCZNE
940 lat temu – rodzi się Bolesław Krzywousty
20 sierpnia 1086 roku urodził się Bolesław III Krzywousty, jeden z najważniejszych władców Polski epoki piastowskiej. Zapamiętano go przede wszystkim jako wojownika, polityka i człowieka, którego ostatnia decyzja wpłynęła na kilka kolejnych pokoleń.
Jego testament z 1138 roku, dzielący państwo między synów i ustanawiający zasadę senioratu, miał zapobiec walkom dynastycznym. Stało się dokładnie odwrotnie. Rozpoczęło się trwające niemal dwa stulecia rozbicie dzielnicowe. Historia po raz kolejny pokazała, że nawet najbardziej szczegółowy plan polityczny potrafi rozpaść się natychmiast po zetknięciu z ludzką ambicją.
408 lat temu – król zakazuje książki podsycającej nienawiść
W 1618 roku Zygmunt III Waza zakazał drukowania i sprzedaży „Zwierciadła Korony Polskiej” Sebastiana Miczyńskiego. Publikacja zawierała niezwykle ostre wystąpienia skierowane przeciw ludności żydowskiej i przyczyniała się do wzrostu napięć oraz przemocy.
Królewska decyzja jest interesującym przykładem tego, że problem odpowiedzialności za słowo, propagandę i wywoływanie nienawiści nie narodził się wraz z internetem i mediami społecznościowymi. Cztery stulecia temu mechanizm był ten sam: tekst, emocja, wskazanie wroga i tłum gotowy uwierzyć, że za wszystkie problemy odpowiada ktoś „obcy”.
181 lat temu – urodził się Brat Albert
20 sierpnia 1845 roku w Igołomi urodził się Adam Chmielowski, późniejszy Brat Albert. Powstaniec styczniowy, artysta, zakonnik i człowiek, który zrezygnował z wygodniejszego życia, aby służyć osobom najuboższym.
W czasie powstania styczniowego został ciężko ranny i stracił nogę. Później studiował malarstwo, między innymi w Monachium. Ostatecznie sztukę zamienił jednak na codzienną pracę wśród bezdomnych. Założył zgromadzenia albertynów i albertynek. Jan Paweł II kanonizował go w 1989 roku.
Ta historia ma także bardzo konkretny tomaszowski ciąg dalszy. Przy ul. Luboszewskiej działa Koło Tomaszowskie Towarzystwa Pomocy im. św. Brata Alberta. Prowadzi schronisko dla mężczyzn dysponujące 28 miejscami, ogrzewalnię dla kobiet i mężczyzn oraz mieszkania wspomagane. Idea Chmielowskiego sprzed ponad stu lat nie jest więc muzealnym eksponatem. Nadal pracuje – każdego dnia, także w Tomaszowie Mazowieckim.
179 lat temu – rodzi się Bolesław Prus
W 1847 roku w Hrubieszowie przyszedł na świat Aleksander Głowacki, czyli Bolesław Prus. Jeden z najważniejszych polskich pisarzy, autor „Lalki”, „Faraona” i „Emancypantek”, ale również dziennikarz, społecznik i kronikarz Warszawy.
Sam wcześniej przeszedł przez doświadczenie powstania styczniowego. Jako zaledwie szesnastoletni chłopak walczył przeciw Rosjanom, został ranny i trafił do niewoli. Później zamiast romantycznych szarż wybrał pozytywistyczną pracę organiczną. W jego tekstach Polska nie składała się z pomników, lecz z ludzi: kupców, biedaków, studentów, kobiet walczących o samodzielność, marzycieli i przegranych.
„Lalka” pozostaje przy tym jedną z najbardziej bezlitosnych opowieści o polskim społeczeństwie – o pieniądzach, klasach, polityce, uczuciach i złudzeniach. Zmieniły się kostiumy, ale część bohaterów Prusa bez większego problemu odnalazłaby się także w Polsce XXI wieku.
20 sierpnia 1942. Dzień kilku tragedii
W nocy z 20 na 21 sierpnia 1942 roku radzieckie lotnictwo zbombardowało okupowaną Warszawę. Celem miały być obiekty wykorzystywane przez Niemców, jednak największe straty poniosła ludność cywilna. Szacuje się, że zginęło około 200 mieszkańców Warszawy, a około 800 zostało rannych. Straty niemieckie były znacznie mniejsze.
Tego samego dnia rozpoczynał się kolejny rozdział Zagłady.
W Kielcach Niemcy rozpoczęli likwidację getta. Między 20 a 24 sierpnia większość jego mieszkańców deportowano do niemieckiego obozu zagłady w Treblince. Około 1200–1500 osób zostało zamordowanych na miejscu.
20 sierpnia Niemcy zlikwidowali również getto w Falenicy. Około 6,5 tysiąca jego mieszkańców wywieziono do Treblinki. Do transportu dołączono także Żydów z Rembertowa i Otwocka.
Nie były to odrębne, przypadkowe akcje. Były częścią przemysłowo zorganizowanej machiny Zagłady, która latem 1942 roku pracowała już niemal bez przerwy.
83 lata temu – ostatnie dni powstania w getcie białostockim
W 1943 roku zginął Mordechaj Tenenbaum-Tamaroff, jeden z przywódców powstania w getcie białostockim.
Walki rozpoczęły się 16 sierpnia podczas niemieckiej próby ostatecznej likwidacji getta. Kilkuset słabo uzbrojonych bojowników podjęło walkę z siłami, których przewaga była miażdżąca. Ostatni ważny punkt oporu padł 20 sierpnia. Według relacji historycznych Tenenbaum i Daniel Moszkowicz popełnili samobójstwo, nie chcąc dostać się w ręce Niemców.
82 lata temu – biało-czerwona nad PAST-ą
20 sierpnia 1944 roku powstańcy warszawscy zdobyli gmach PAST-y przy ul. Zielnej.
To jeden z najbardziej spektakularnych sukcesów militarnych Powstania Warszawskiego. Jedenastokondygnacyjny budynek dominował nad okolicą i był ważnym punktem niemieckiej obrony.
Po wielogodzinnej walce żołnierze batalionu „Kiliński”, wspierani przez inne oddziały, opanowali budynek. Do niemieckiej załogi dotarł ogień – powstańcy wykorzystali pompę strażacką i łatwopalną mieszankę. Co najmniej 115 Niemców dostało się do niewoli. Na dachu PAST-y zawisła polska flaga.
Dziś w Warszawie odbywają się uroczystości upamiętniające 82. rocznicę tego wydarzenia.
79 lat temu – lekarze przed sądem
W 1947 roku kończył się w Norymberdze proces niemieckich lekarzy i funkcjonariuszy odpowiedzialnych za zbrodnicze eksperymenty na więźniach obozów koncentracyjnych.
Na ławie oskarżonych znalazły się 23 osoby. Szesnastu oskarżonych uznano za winnych, siedmiu skazano na śmierć. Jednym z najważniejszych następstw procesu stało się sformułowanie zasad znanych jako Kodeks Norymberski, który podkreślił m.in. konieczność dobrowolnej zgody człowieka uczestniczącego w eksperymencie medycznym.
58 lat temu – noc, w której skończyła się Praska Wiosna
Nocą z 20 na 21 sierpnia 1968 roku rozpoczęła się operacja „Dunaj” – zbrojna interwencja wymierzona w reformy Praskiej Wiosny.
Do Czechosłowacji weszły siły ZSRR, Polski, Węgier i Bułgarii. NRD uczestniczyła w przygotowaniach i zapewniała wsparcie logistyczne. Polska wystawiła około 26 tys. żołnierzy, 600 czołgów i tysiące pojazdów. Był to drugi co do wielkości kontyngent po Armii Radzieckiej.
Czołgi na ulicach Pragi stały się jednym z najbardziej rozpoznawalnych obrazów zimnej wojny – symbolem chwili, w której nadzieja na „socjalizm z ludzką twarzą” została zmiażdżona gąsienicami.
51 lat temu – zmarł Adolf Dymsza
W 1975 roku w Górze Kalwarii zmarł Adolf Dymsza, czyli legendarny „Dodek”. Aktor filmowy, teatralny i kabaretowy był jedną z największych gwiazd polskiej kultury popularnej okresu międzywojennego.
Publiczność pamiętała go między innymi z „Antka Policmajstra”, „Skarbu” czy „Cafe pod Minogą”. Był przedstawicielem świata warszawskiego kabaretu, który wojna niemal całkowicie unicestwiła.
18 lat temu – umowa o tarczy antyrakietowej
W 2008 roku sekretarz stanu USA Condoleezza Rice i minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski podpisali w Warszawie umowę dotyczącą elementów amerykańskiego systemu obrony przeciwrakietowej w Polsce.
Pierwotny projekt został później zmieniony przez administrację Baracka Obamy. Budowa instalacji Aegis Ashore w Redzikowie rozpoczęła się w maju 2016 roku, a w 2024 roku baza osiągnęła gotowość i została włączona do systemu NATO.
Historia sprzed 18 lat brzmi dziś szczególnie aktualnie. Obrona przeciwrakietowa ponownie znajduje się w centrum polskiej debaty o bezpieczeństwie.
6 lat temu – odszedł Piotr Szczepanik
W 2020 roku zmarł Piotr Szczepanik, jeden z najbardziej charakterystycznych głosów polskiej piosenki lat 60. i 70.
„Kochać”, „Goniąc kormorany”, „Żółte kalendarze” czy „Puste koperty” brzmią jak fragment ścieżki dźwiękowej Polski sprzed kilku dekad – trochę nostalgicznej, trochę filmowej, zapisanej na czarno-białej taśmie.
Szczepanik w latach 80. angażował się również w działalność środowisk opozycyjnych i współpracował z „Solidarnością”.
KALENDARIUM MUZYCZNE
20 sierpnia to data wyjątkowo gęsta od muzycznych rocznic.
W 1923 roku urodził się Jim Reeves, jedna z ikon country i tzw. Nashville Sound. Jego aksamitny baryton pomógł przenieść country poza tradycyjną publiczność tego gatunku. „He’ll Have to Go” stało się wielkim przebojem na początku 1960 roku. Reeves zginął w katastrofie lotniczej w 1964 roku.
W 1942 roku urodził się Isaac Hayes – wokalista, kompozytor i jedna z największych postaci soulu oraz funku. „Theme from Shaft” zdobyło Oscara za najlepszą piosenkę filmową. Nagrodę wręczono podczas ceremonii w 1972 roku. Hayes później użyczył głosu Chefowi w „South Park”.
W 1948 roku urodził się Robert Plant, głos Led Zeppelin. Wystarczy kilka pierwszych sekund „Whole Lotta Love” albo „Stairway to Heaven”, by zrozumieć, dlaczego jego sposób śpiewania stał się wzorcem dla kolejnych pokoleń rockowych wokalistów.
Rok później, 20 sierpnia 1949 roku, urodził się Phil Lynott – lider Thin Lizzy, kompozytor, wokalista i basista. „Whiskey in the Jar” oraz „The Boys Are Back in Town” należą dziś do kanonu rocka.
W 1965 roku Andrew Loog Oldham i Tony Calder założyli Immediate Records – wytwórnię, która wydawała później m.in. Small Faces, The Nice czy Chrisa Farlowe’a.
W 1970 roku urodził się Fred Durst, lider Limp Bizkit, jednego z zespołów definiujących eksplozję nu metalu przełomu lat 90. i 2000. Koncert Limp Bizkit podczas Woodstock ’99 do dziś pozostaje jednym z najbardziej dyskutowanych epizodów historii tego festiwalu.
W 1977 roku brytyjską listę przebojów zdobył Brotherhood of Man z „Angelo”, a po drugiej stronie Atlantyku pięciotygodniowe panowanie rozpoczęły The Emotions z „Best of My Love”.
20 sierpnia 1980 roku na Tahiti zmarł Joe Dassin. Miał zaledwie 41 lat. „Les Champs-Élysées” i „L’Été indien” na zawsze pozostawiły go wśród najbardziej rozpoznawalnych głosów francuskiej piosenki.
W 1988 roku amerykańską listę albumów podbił Steve Winwood z „Roll With It”.
W 1992 roku urodziła się Demi Lovato, która zaczynała od produkcji Disneya, a później zbudowała samodzielną karierę popową.
W 2000 roku numerem jeden w Wielkiej Brytanii zostało „Groovejet (If This Ain’t Love)” Spillera z wokalem Sophie Ellis-Bextor – jeden z utworów, które najmocniej kojarzą się z tanecznym przełomem tysiącleci.
W 2006 roku na pierwsze miejsce brytyjskiej listy albumów weszło „Back to Basics” Christiny Aguilery. Album łączył współczesny pop z inspiracjami jazzem, soulem i muzyką lat 30. i 40.
I wreszcie rok 2020 – śmierć Piotra Szczepanika, którego „Żółte kalendarze” właśnie 20 sierpnia nabierają dodatkowego, symbolicznego znaczenia.
DZIŚ W KRAJU: pytania o polską obronę powietrzną
W Płocku wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz ma uczestniczyć w konferencji dotyczącej funkcjonowania polskiego systemu obrony powietrznej.
Polska buduje system wielowarstwowy. Program Wisła wykorzystuje zestawy Patriot, Narew oparta jest na pociskach rodziny CAMM, a najniższe piętro obrony tworzą m.in. systemy Pilica i Pilica+, zestawy Grom i Piorun.
Temat stał się głośny po wypowiedzi zastępcy szefa Agencji Uzbrojenia gen. Michała Marciniaka, który mówił, że baterie nie są dziś na stałe rozstawione wokół największych miast. MON i Sztab Generalny odpowiadały, że system obrony powietrznej z założenia jest mobilny, a jego elementy rozmieszcza się adekwatnie do sytuacji i priorytetów.
To spór ważniejszy niż sama wojskowa terminologia. Doświadczenia Ukrainy pokazują, że współczesna wojna to nie tylko front, lecz także rakiety balistyczne, pociski manewrujące i drony uderzające setki kilometrów od linii walk.
DZIŚ ZA GRANICĄ
W Danii spotykają się przywódcy państw nordyckich. Gospodarzami są premier Danii Mette Frederiksen oraz szef rządu Wysp Owczych Beinir Johannesen.
Rozmowy mają dotyczyć przede wszystkim wzmocnienia współpracy obronnej państw Północy oraz ochrony dzieci i młodzieży przed zagrożeniami w internecie. Politycy odwiedzą również bazę wojskową Høvelte.
W Budapeszcie Węgrzy obchodzą natomiast Dzień św. Stefana, najważniejsze święto państwowe kraju. Pierwszy król Węgier jest symbolem powstania chrześcijańskiego państwa węgierskiego. Uroczystości zakończy wieczorny pokaz fajerwerków nad Dunajem, który w tym roku ma być krótszy niż w poprzednich latach.
SPORT: cztery polskie kluby grają o Europę
Wieczorem oczy kibiców będą zwrócone na europejskie puchary.
O godz. 18.00 Jagiellonia Białystok podejmie Iberię 1999 Tbilisi w pierwszym meczu ostatniej rundy eliminacji Ligi Europy.
O godz. 19.00 Lech Poznań zagra u siebie z FC Thun.
W Lidze Konferencji o godz. 20.00 Górnik Zabrze podejmie AS Monaco, a o godz. 21.00 Raków Częstochowa rozpocznie w Splicie spotkanie z Hajdukiem.
Rewanże zaplanowano na 27 sierpnia. Stawką jest awans do fazy ligowej europejskich rozgrywek.
Historia historią, lecz dzisiejszy 20 sierpnia jeszcze nie powiedział ostatniego słowa. Wieczorem dopiszą je piłkarze.
Napisz komentarz
Komentarze