Stres - gdy nerwy władają naszym życiem

CZYM JEST STRES I SKĄD SIĘ BIERZE?

Stres definiujemy jako relację adaptacyjną pomiędzy możliwościami jednostki a wymogami, jakie stawia przed ową jednostką sytuacja (stresor). Relacja owa charakteryzuje się brakiem równowagi zarówno psychicznej, jak i fizycznej.

Sytuacją stresogenną może być wszystko, z czym sobie nie radzimy, bądź obawiamy się, iż moglibyśmy sobie nie poradzić. Stres jest właśnie reakcją ciała i umysłu na ową sytuację zagrożenia. Jest to reakcja o tyle naturalna, że kiedyś pomagała przeżyć naszym przodkom w niebezpiecznym środowisku, zatem ewolucja nie usunęła tego mechanizmu i musimy borykać się z nim do dziś.

W wyniku stresu w organizmie wydzielają się hormony walki, które mają nas do niej przygotować – myślimy jaśniej, jesteśmy skupieni na problemie, bardziej energiczni, aktywni, zdenerwowani i gotowi na wszystko, byle tylko dać radę. Dlatego wszyscy powtarzają, że w swoim pierwotnym zamyśle stres był czymś naprawdę pozytywnym, bo pomagał przeżyć. Wciąż może pełnić pozytywną funkcję, jeśli pojawia się w naszym życiu od czasu do czasu – w tych najcięższych momentach. Problem polega na tym, że w obecnych czasach stresujemy się doprawdy wszystkim – bo i życie przynosi ze sobą wiele stresujących wyzwań.

SKUTKI DŁUGOTRWAŁEGO STRESU

Stres w odpowiedniej dawce zawsze będzie działał na naszą korzyść, ponieważ mobilizuje organizm do działania i zwiększa naszą efektywność. Niestety, gdy jesteśmy narażeni na jego długotrwałe oddziaływanie, sytuacja zmienia się diametralnie – stres niekorzystnie wpływa na nasze zdrowie zarówno na poziomie psychicznym, jak i fizycznym.

W jaki sposób objawia się stres? Możemy odczuwać kołatanie serca, bóle głowy, drżenie kończyn, suchość w gardle i ustach, nadmiernie się pocić, mieć podwyższone tętno oraz przyspieszony oddech. Możemy mieć również kłopoty z koncentracją na „tu i teraz” oraz na rzeczach niezwiązanych ze stresującym nas zagadnieniem. Takie rozkojarzenie może być szczególnie niebezpieczne dla ludzi, którzy wykonują odpowiedzialną, wymagającą pełnej uwagi pracę. Częste są również kłopoty z pamięcią.

Każdy organizm w indywidualny sposób reaguje na stres – u niektórych mogą się również pojawiać kłopoty z żołądkiem, ktoś inny będzie miał kłopoty z zaśnięciem, a jeszcze inna osoba może odczuwać napady głodu. Organizm reagujący na długotrwały stres może się również czuć wyczerpany, mimo że stres kojarzy nam się ze wzmożonym działaniem adrenaliny i pobudzeniem. Jeśli jednak zbyt długo jesteśmy pobudzeni, wyczerpanie spowoduje ospałość i obojętność.

Przede wszystkim długotrwały stres osłabia układ odpornościowy – a konsekwencją tego są późniejsze, nieraz bardzo poważne choroby, na które zapadamy:

• choroby układu krążenia
• zaburzenia ze strony układu pokarmowego
• osteoporoza
• alergia
• cukrzyca
• choroby serca (nawet zawał mięśnia sercowego)
• reumatyzm
• cukrzyca
• arterioskleroza

Kortyzol – hormon, który wydziela się w sytuacji stresu – systematycznie niszczy białe krwinki i osłabia zdolności organizmu do produkcji przeciwciał. Dowiedziono, że u zestresowanych ludzi częściej może dochodzić do zachorowań na niektóre nowotwory. Szczególnie niebezpieczny jest fakt, że gdy kortyzol wydziela się w zbyt dużych ilościach i zbyt często, uodparnia organizm na samego siebie. Jeśli zaś dochodzi do obniżenia wrażliwości na działanie tego hormonu, organizm zachowuje się tak, jak gdyby nieustannie znajdował się w stanie zagrożenia – nie odbiera sygnałów świadczących o zakończeniu jego wydzielania i możliwości zastopowania właściwej reakcji immunologicznej. Co wtedy? Zaczyna walczyć z własnymi tkankami. A to prowadzi do choroby.

JAK MOŻNA UNIKNĄĆ STRESU i JAK Z NIM WALCZYĆ?

Czy stresu można uniknąć? Można jedynie zmienić własne podejście do życia. Wszystkie wydarzenia i sytuacje, którym sami przypiszemy niezwykle ważną rolę w naszym życiu, staną się źródłem stresu – tym większego, im bardziej nam na czymś zależy.

Czy to oznacza, że mamy podchodzić do wszystkiego z obojętnością? Oczywiście, że nie! Musimy się jednak nauczyć trudnej sztuki oddzielania spraw ważnych od spraw błahych. Wyluzowany człowiek jest lepiej postrzegany przez otoczenie i częściej udaje mu się załatwić ważne sprawy – i to bez zbędnego zdenerwowania. Zwykle bowiem jesteśmy do czegoś dobrze przygotowani, czujemy, że zdążymy, wszystko jest w porządku – a nasze negatywne myśli generują stres. I takim sytuacjom trzeba zapobiegać!

Niezmiernie istotna jest też umiejętność relaksowania się – po przyjściu ze szkoły/z pracy do domu powinniśmy wejść do pachnącej kąpieli, obejrzeć komedię, pośmiać się na spotkaniu z przyjaciółmi i po prostu odpocząć. Nie jest dobrze, jeśli problemy z jednej sfery życia przenosimy do drugiej – to zapewnia jedynie nieustanny stres i pojawianie się nowych kłopotów.

Powinniśmy jak najszybciej wykonywać swoje obowiązki, aby szybciej przestały zaprzątać naszą głowę. Nie bierzmy na swoje barki więcej, niż jesteśmy w stanie udźwignąć. Nie przeceniajmy swoich sił, ale doceniajmy sami siebie i cieszmy się nawet z drobnych rzeczy, które się udały. Bądźmy pozytywnie nastawieni do świata, a świat odpowie nam tym samym!

Świetnym pomysłem są również ćwiczenia fizyczne oraz na przykład medytacja. Wyciszenie się i zapomnienie o problemach pozwala lepiej radzić sobie ze stresem, ale w ten sposób działa również ruch – jeśli się zmęczymy, do krwiobiegu dostaną się endorfiny, hormony szczęścia!

FARMAKOLOGIA A STRES

W walce ze stresem mogą nam pomóc różnego rodzaju zioła i specyfiki o działaniu uspokajającym oraz wyciszającym. Nie powinniśmy ich oczywiście nadużywać, jednakże korzystanie z nich jest od czasu do czasu jak najbardziej wskazane – szczególnie, gdy jesteśmy bardzo zestresowani.

Na zaburzenia snu i silny stres poleca się leki uspokajające z grupy benzodiazepin. Jeśli zaś chodzi o zioła, najlepiej sprawdzą się: melisa, lipa, lawenda, żeń-szeń, mięta, męczennica, kocie oczko oraz gynostemma.