Niepełnosprawność w systemie

Polskie Państwo, reprezentowane przez Rząd, w skład którego w chodzą dziesiątki ministrów, kierujących setkami tysięcy urzędników, zwykło podkreślać na każdym kroku jak ważna dla rozwoju społeczno – gospodarczego jest przedsiębiorczość, że lekarstwem na wzrastające bezrobocie jest kreatywność i samo zatrudnianie.

Z drugiej strony mówi się o potrzebie wspierania i aktywizacji osób niepełnosprawnych. Tworzy się programy, przepisy i regulaminy. Udziela się dotacji, wsparcia finansowego i ulg w składkach na ubezpieczenia społeczne. Wszystko wydaje się piękne, dopóki nie pojawią się problemy a w państwie, z rozbudowaną strukturą biurokratyczną mogą one być przeróżne.

Oczywiście część z nich wynika z niewiedzy i winy samych osób zainteresowanych. Znajdują się też takie, których powodem jest przeoczenie, zapomnienie, lub przyczyny natury obiektywnej.

Jeden z mieszkańców gminy Lubochnia, osoba niepełnosprawna, pokusił się o prowadzenie własnej działalności gospodarczej. Jako osoba posiadająca orzeczenie o niepełnosprawności, wystąpił do państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych o refundację składek na ubezpieczenie społeczne. Przez blisko 3 lata otrzymywał refundację składek, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Niestety jeden z nich mówił także o tym, że aby refundacja miała miejsce składka musi być opłacana za każdym razem terminowo.

- Rzeczywiście zdarzyło mi się przekroczyć termin – mówi niepełnosprawny przedsiębiorca. – Działalność gospodarcza, jaką prowadzę ma to do siebie, że moi klienci potrafią często spóźniać się z zapłatą moich należności. Staję wtedy przed dylematem w jaki sposób pokryć należne daniny na rzecz Państwa. Miałem kilkakrotnie opóźnienia ale nigdy nie były one dłuższe niż 3 dni.

PFRON oczywiście zwrotu składek dokonywał. Łączna kwota, jaką otrzymał właściciel firmy przekroczyła 6 tysięcy złotych. Teraz Fundusz domaga się z powrotem swoich pieniędzy razem z odsetkami. Wielkość długu robi się więc niebagatelna.

Niepełnosprawnemu nie pozostaje nic innego jak swoją działalność gospodarczą zlikwidować. Samo to jednak nie zlikwiduje jego długu wobec PFRON.

- Likwidacja firmy niczego nie załatwia – mówi Marcin Witko, który w tej sprawie podjął interwencję poselską. – Sytuacja w jakiej wówczas znajdzie się Zainteresowany, niewątpliwie będzie oddziaływać negatywnie na warunki życia, w tym zdrowie i sytuację finansową osoby niepełnosprawnej. W dodatku warto też zwrócić uwagę, że współwinnym całej tej nieprzyjemnej sytuacji jest również sam PFRON, który realizował wnioski o zwrot składek, nie weryfikując, czy spełniają one warunki wymagane przepisami. Gdyby weryfikację przeprowadzono wcześniej, niepełnosprawny zostałby poinformowany a zadłużenie by tak nie narosło. Należy zauważyć, że przedmiotowe świadczenie ze środków PFRON ma charakter świadczenia refundacyjnego i jest wypłacane „z dołu”, czyli po opłaceniu składki na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez osobę niepełnosprawną.

Witko skierował pismo do pełnomocnika Rządu ds. osób niepełnosprawnych, równocześnie Prezesa Rady Nadzorczej Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, w którym wskazuje na nieprawidłowości w funkcjonowaniu procedury refundacji składek na ubezpieczenie społeczne ze środków PFRON.

Zdaniem Witki naruszenia prawa dopuścił się więc PFRON poprzez wypłatę świadczenia w przypadku, gdy nie zostały spełnione warunki formalne do otrzymania refundacji (terminowe opłacenie składki), a nie osoba niepełnosprawna.

Jego zdaniem przerzucenie ciężaru odpowiedzialności za otrzymaną refundacje na osobę niepełnosprawną stoi w sprzeczności z ideą wsparcia i pomocy dla tej grupy społecznej. Ponadto, niezwykle krzywdzące dla osoby niepełnosprawnej jest wszczynanie procedury zwrotu nienależnie otrzymanego świadczenia po kilku latach od zaistnienia zdarzenia uzasadniającego zwrot. Takie działanie organu potęguje niekorzystną sytuację osoby niepełnosprawnej, bowiem prowadzi do naliczania odsetek.

Problem oczywiście nie ma charakteru incydentalnego. Dotyka wielu osób z orzeczoną niepełnosprawnością, które zdecydowały się na samo zatrudnienie.