Badania: wykorzystanie generatywnej AI coraz bardziej powszechne w polskim sektorze ICT

Badania są efektem współpracy dyrektor Centrum Inteligentnych Technologii Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Łódzkiego prof. Dominiki Kaczorowskiej-Spychalskiej i Przemysława Mikusa, prezesa Software Development Association Poland (SoDA). Ich celem jest określenie wpływu generatywnej AI (GenAI) na firmy z sektora ICT (Information and Communication Technologies, sektor teleinformatyczny). To jedna z najszybciej rozwijających się gałęzi gospodarki, która wpływa na dynamikę cyfrowej transformacji, w tym poprzez przetwarzanie, przechowywanie i przesyłanie informacji w formie elektronicznej.

"To przykład projektu badawczego, który umiejętnie połączył potrzeby i zainteresowania zarówno świata nauki, jak i biznesu. W badaniach wstępnych wzięło udział 51 przedstawicieli, głównie kadry zarządzającej, firm sektora ICT. Były to przede wszystkim duże przedsiębiorstwa, obecne na polskim rynku powyżej 10 lat, których zasięg działania ma charakter międzynarodowy lub globalny. GenAI była w nich wykorzystywana jako wsparcie dla pracowników głównie z działów: programowania, marketingu, sprzedaży i HR" – wyjaśniła prof. Kaczorowska-Spychalska.

Badanie wykazało, że najczęściej wykorzystywanym narzędziem GenAI okazał się ChatGPT, z którego korzystali prawie wszyscy badani. Deklarowany poziom wykorzystania narzędzi takich jak: Claude, MS Copilot, GitHub Copilot, Midjourney i Dall-E był zdecydowanie mniejszy i oscylował wokół 30 proc. Pozostałe, jak np. HeyGen, Jasper, Canva, ElevenLabs były wymieniane sporadycznie. Badani w swojej pracy korzystali także z możliwości Bielika – jednego z polskich dużych modeli językowych.

"Najważniejszych korzyści dla firm sektora ICT, wynikających z wykorzystania GenAI, upatrywano w skróceniu czasu potrzebnego na realizację zadań, wzroście produktywności na stanowiskach pracy oraz w możliwości zmniejszenia dotychczas ponoszonych kosztów. W perspektywie długoterminowej, wskazywano natomiast przede wszystkim na kształtowanie się nowych modeli biznesowych, o czym przekonanych było aż 75 proc. badanych. Według nich, technologia ta może okazać się przydatna również w zakresie zwiększania posiadanej przez firmy z sektora ICT wiedzy i zarządzania nią" – wyjaśniła ekspertka. Może to dotyczyć inteligentnego wyszukiwania informacji w dokumentach wewnętrznych i zewnętrznych, jak np. akty prawne, przygotowywania ich podsumowań czy automatycznego tworzenia i aktualizacji dokumentacji, jak np. bazy wiedzy, sprawozdania, dokumentacja techniczna itp.

"Bardzo istotne okazały się także zmiany w sposobie interakcji człowieka z technologią, a także konieczność modyfikacji przebiegu procesów biznesowych i sposobu zarządzania nimi. Ponadto zwrócono uwagę na takie kwestie jak: wpływ GenAI na przyszłą strukturę zatrudnienia, potencjalne zmiany dotychczasowego sposobu rozumienia praw autorskich, ryzyko zalewu nieprawdziwych informacji czy ryzyko obniżania się poziomu innowacyjności w zakresie kodowania" – dodała badaczka.

Z kolei to co niepokoi najbardziej, to bezpieczeństwo danych firmy, np. ryzyko wycieku poufnych danych, brak zaufania wobec efektów pracy GenAI i niewystarczający poziom wiedzy i kompetencji pracowników w tym zakresie. Dla większości badanych potencjalne korzyści wynikające ze stosowania systemów i narzędzi GenAI w sektorze ICT przewyższają jednak wynikające z tego potencjalne zagrożenia.

Jednocześnie badani byli przekonani, że liczba nowo powstających miejsc pracy i tych likwidowanych będą na zbliżonym poziomie. Wśród najbardziej narażonych na wpływ GenAI wymieniano przede wszystkim stanowiska juniorskie (np. junior programista, junior developer, junior copywriter), designer, w tym UI/UX designer, testerzy czy technical suport, a także foreign laguage support. Na liście nowych zawodów w branży ICT znalazł się zaś m.in.: prompt designer, AI process owner, prawnik specjalizujący się w obronie AI, arbiter AI, etyk AI, a także osoby odpowiedzialne za weryfikację i odróżnianie efektów pracy GenAI i człowieka.

Możliwości zwiększania kompetencji pracowników tego sektora w zakresie GenAI upatrywano nie tylko w polityce szkoleniowej, ale również we współpracy pomiędzy firmami ICT i uczelniami. Wśród najważniejszych znalazły się wspólne projekty wdrożeniowe w zakresie GenAI, wspólne przygotowanie programów nauczania i ich systematyczna aktualizacja, tak aby były one dostosowane do aktualnych potrzeb rynku, zwiększenie liczby zajęć praktycznych związanych z AI i GenAI na różnych kierunkach studiów, w tym społecznych czy humanistycznych.

"Ciekawym pomysłem mogą okazać się wspólne projekty badawcze dotyczące GenAI, w tym jej skutków społecznych, kulturowych i biznesowych czy tworzenie partnerstw edukacyjnych między firmami sektora ICT i uczelniami o różnych profilach na rzecz wdrożenia AI/GenAI do procesów kształcenia" – zaznaczyła prof. Kaczorowska-Spychalska.

"GenAI dynamicznie się rozwija i zmienia sposób, w jaki firmy, w tym sektora ICT, tworzą oprogramowanie, automatyzują procesy i podejmują decyzje. Monitoring adopcji takich rozwiązań pomaga identyfikować najlepsze praktyki oraz dostosowywać regulacje i strategie rozwoju technologii do rzeczywistych potrzeb firm i użytkowników" - podsumował Mikus.

Autorzy projektu są zgodni, że współpraca biznesu i uczelni wydaje się w tym obszarze kluczowa, dlatego badania będą kontynuowane.(PAP)