Dziś w kraju i na świecie (wtorek, 17 lutego)

254 lata temu (1772 r.) w Petersburgu Rosja i Prusy podpisały układ ustalający warunki I rozbioru Rzeczypospolitej; deklarację przystąpienia do układu złożyła również Austria.

195 lat temu (1831 r.) pod Dobrem i Kałuszynem doszło do pierwszych większych starć powstania listopadowego. Wojska polskie pokonały w nich oddziały rosyjskie.

192 lata temu (1834 r.) we Lwowie odbyła się prapremiera „Zemsty” Aleksandra Fredry.

163 lata temu (1863 r.) klęska powstańców styczniowych w bitwie pod Miechowem i zwycięstwo pod Staszowem. W tej drugiej bitwie powstańcami dowodził Marian Langiewicz.

86 lat temu (1940 r.) Niemcy zdemontowali pomnik Tadeusza Kościuszki na Wawelu.

85 lat temu (1941 r.) franciszkanin Maksymilian Maria Kolbe został aresztowany przez gestapo, a następnie przewieziony do więzienia na Pawiaku.

62 lata temu (1964 r.) zmarł Jan Szczepkowski, rzeźbiarz, malarz; twórca m.in. płaskorzeźb, które zdobią elewację sali posiedzeń Sejmu.

46 lat temu (1980 r.) Leszek Cichy i Krzysztof Wielicki jako pierwsi himalaiści dokonali zimowego wejścia na Mount Everest.

43 lata temu (1983 r.) przed Sądem Warszawskiego Okręgu Wojskowego zakończył się proces Zbigniewa i Zofii Romaszewskich oraz kilku innych osób oskarżonych o zorganizowanie w Warszawie podziemnego Radia „Solidarność”; Zbigniew Romaszewski skazany został na cztery i pół roku więzienia, a jego żona Zofia na trzy lata więzienia.

27 lat temu (1999 r.) Sejm przyjął ustawę upoważniającą prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego do ratyfikacji Traktatu Północnoatlantyckiego.

KALENDARIUM MUZYCZNE

1941, Urodził się Gene Pitney, amerykański wokalista, który w 1962 roku podbił amerykańskie listy piosenką “Only Love Can Break A Heart”. Pod koniec lat 80-tych powrócił na listy dzięki współpracy z Markiem Almondem w utworze “Something’s Gotten Hold Of My Heart”. Pitney zmarł w wieku 65 lat w hotelu w Cardiff w kwietniu 2006 roku. Artysta był w trakcie trasy po Wielkiej Brytanii i nie uskarżał się na zdrowie.

1960, The Everly Brothers podpisali milionowy kontrakt z wytwórnią Warner Brothers. Ich pierwszym hitem nagranym pod szyldem tej wytwórni był “Cathy’s Clown”, który sprzedał się w ilości 8 milionów sztuk. Inne udane single nagrane przez braci Everly dla Warner Brothers to “So Sad (To Watch Good Love Go Bad)”, “Walk Right Back” i “Crying In The Rain”.

1962, Piosenka Gene Chandlera “Duke Of Earl” rozpoczęła pierwszy z trzech tygodni na pierwszym miejscu amerykańskiej listy przebojów. Chandler Chandler był jednym z niewielu wykonawców, którzy udanie przeszli przez kilka okresów muzycznej mody w USA: od stylu doo-wop, poprzez rhythm and blues, soul oraz disco.

1966, Nancy Sinatra, córka słynnego Franka, zdobyła szczyt listy w Wielkiej Brytanii piosenką “These Boots Are Made For Walking”. Utwór skomponowany przez Lee Hazlewooda został nagrany przy pomocy muzyków sesyjnych z Los Angeles znanych jako The Wrecking Crew i pojawił się na debiutanckiej płycie Nancy zatytułowanej “Boots”.

1972, W Oakland w Kalifornii urodził się Billie Joe Armstrong, gitarzysta i wokalista punk rockowej grupy Green Day, której album “Dookie” w 1994 roku zyskał ponad 10 milionów nabywców. Z tej płyty pochodziły przebojowe single “Basket Case” i “When I Come Around”. Inne udane płyty tria z Kalifornii to “American Idiot”, “Nimrod” oraz “21st Century Breakdown”.

1976, Na świat przyszedł Svein Berge, norweski muzyk, stanowiący połowę duetu Röyksopp. Drugim muzykiem w tym zespole założonym w 1998 roku jest Torbjorn Brundtland. Muzyka Röyksopp to połączenie różnych gatunków takich jak ambient, house oraz synthpop. Berge wykonał także kilka udanych remiksów dla innych artystów, między innymi dla Coldplay, Lady Gaga, Depeche Mode oraz Becka.

1979, Grupa Blondie z Debbie Harry w roli głównej wokalistki zdobyła szczyt listy w Wielkiej Brytanii dużą płytą zatytułowaną “Parallel Lines”. Na płycie znalazły się takie przeboje formacji jak “Heart Of Glass”, “Hanging On The Telephone” i “Sunday Girl”. Album pozostał na pierwszej pozycji przez cztery kolejne tygodnie.

1980, Amerykański wykonawca country Kenny Rogers umieścił na pierwszym miejscu w Wielkiej Brytanii singiel z piosenką “Coward Of The County” pochodzącą z multiplatynowego albumu zatytułowanego “Kenny”. Był to jego drugi i zarazem ostatni przebój numer jeden na Wyspach. W Irlandii utwór też dotarł do pierwszego miejsca i pozostał tam przez sześć tygodni.

1981, W Nowym Jorku urodziła się Paris Whitney Hilton, amerykańska celebrytka, modelka i piosenkarka. W 2006 roku wydała debiutancki album pod tytułem “Paris”, z której pochodził singiel “Stars Are Blind”. Nagranie dotarło do pierwszej piątki list przebojów w Kanadzie, Irlandii, Turcji i Wielkiej Brytanii. Na Węgrzech i Słowacji piosenka Paris zdobyła szczyt notowania.

1991, W Halifax na świat przyszedł Ed Sheeran, brytyjski wokalistka i kompozytor. Popularność przyniósł mu singiel “The A Team”, który zadebiutował na trzecim miejscu listy przebojów na Wyspach. Cała płyta zatytułowana “+” zyskała status czterokrotnej platyny. W roku 2012 Sheeran zdobył dwie nagrody BRIT oraz nagrodę Ivor Novello z najlepszą piosenkę (“The A Team”).

2004, Zdobywcami nagród BRIT zostali Daniel Bedingfield (który wygrał w kategorii najlepszy wykonawca) i Dido (która została okrzyknięta najlepszą wokalistką). Najlepszym zespołem okazał się The Darkness (który zgarnął też nagrody w kategoriach najlepszy rockowy zespół i album). Debiutantem roku została grupa Busted.

2005, Zespół Franz Ferdinand zdobył większość najważniejszych nagród muzycznych w Wielkiej Brytanii, w tym Mercury Music Prize, nagrodę Brit Award oraz nagrodę magazynu New Musical Express. Wszystkie te laury muzycy zawdzięczali udanemu debiutanckiemu albumowi i pochodzącemu z niego singlowi “Take Me Out”.

2008, Brytyjska wokalistka soul, Duffy, rozpoczęła pięciotygodniowe panowanie na liście w Wielkiej Brytanii piosenką “Mercy” pochodzącą z debiutanckiego krążka zatytułowanego “Rockferry”. Singiel z tą kompozycją został najbardziej kasowym singlem roku 2008, ponadto za wykonanie tej piosenki Duffy otrzymała również nagrodę Grammy.

KRAJ

Rząd rozpatrzy dziś propozycję nowelizacji Kodeksu pracy, która zakłada m.in. uproszczenie i doprecyzowanie definicji mobbingu. Według projektu MRPiPS mobbingiem są zachowania mające charakter nawracający, powtarzający się lub stały, które pochodzą m.in. od przełożonego, współpracownika, podwładnego, pojedynczej osoby bądź grupy. W projekcie uznano też, że działania te mogą mieć charakter fizyczny, werbalny i pozawerbalny. Uniezależniono również uznanie za mobbing od intencjonalności działania sprawcy lub od wystąpienia określonego skutku.

Ministrowie zajmą się też deregulacyjnym projektem nowelizacji ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Propozycja resortu rolnictwa zakłada wprowadzenie definicji przedsiębiorcy do ustawy, co ma usunąć występujące obecnie wątpliwości dotyczące interpretacji tego pojęcia. Doprecyzowane mają być też okoliczności, w których Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa ma prawo nabycia nieruchomości rolnych.

#

Prokuratura Okręgowa we Wrocławiu planuje dziś przesłuchać europosła Grzegorza Brauna podejrzewanego m.in. o naruszenie nietykalności cielesnej i pozbawienie wolności lekarki Gizeli Jagielskiej w szpitalu w Oleśnicy w ubiegłym roku. Liderowi Konfederacji Korony Polskiej mają zostać ogłoszone zarzuty w tej sprawie.

Grzegorz Braun 16 kwietnia 2025 r. wtargnął do Powiatowego Zespołu Szpitali w Oleśnicy i próbował uniemożliwić pracę ginekolożce Gizeli Jagielskiej, która przeprowadziła „indukcję asystolii płodu” (wbicie igły do serca z podaniem chlorku potasu). Jak mówił, dokonywał obywatelskiego zatrzymania. Lekarka, relacjonując PAP, co wydarzyło się w oleśnickim szpitalu, powiedziała m.in., że Braun wtargnął do działu administracyjnego, zagrodził jej drogę i zamknął w pomieszczeniu administracyjnym.

ZAGRANICA

W Genewie rozpocznie się dziś dwudniowa runda rozmów Ukraina–Rosja–USA w sprawie zakończenia rosyjskiej agresji przeciw Ukrainie. Kilka tygodni wcześniej odbyły się negocjacje delegacji Ukrainy, Rosji i USA w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Waszyngton wywiera presję na Kijów, namawiając go do ustępstw, o czym w zeszłym tygodniu informował prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski. Według niego Biały Dom chce, by wojna skończyła się przed latem, a Ukraina przeprowadziła wybory prezydenckie i oddała Rosji Donbas, mimo że Kreml nie kontroluje całości tego regionu.

#

Druga runda negocjacji Iranu i USA w sprawie irańskiego programu atomowego rozpocznie się dziś w Genewie. Po pierwszej rundzie 6 lutego w Omanie strony zapewniły o gotowości do kontynuowania rozmów. Reuters podał wówczas, że Iran odrzucił wezwania USA do całkowitego wstrzymania wzbogacania uranu. Według mediów kwestią sporną pozostaje też zakres rozmów: USA żądają od Teheranu ustępstw w sprawie programu rozwoju rakiet balistycznych i zaprzestania wspierania zbrojnych ugrupowań w regionie. Iran nalega, by rozmowy dotyczyły tylko kwestii jądrowych.

#

Ministrowie finansów krajów UE spotkają się w Brukseli w związku z Radą do Spraw Gospodarczych i Finansowych. Spodziewane jest przyjęcie polskiego planu dotyczącego programu pożyczek na obronność SAFE. Polskę będzie reprezentować minister finansów Andrzej Domański.

Program SAFE przewiduje łącznie 150 mld euro wsparcia w postaci nisko oprocentowanych pożyczek na zakupy sprzętu wojskowego, w dużej mierze produkowanego w Europie. Ma wspierać państwa UE we wzmacnianiu ich potencjału obronnego, a także zmniejszać ich uzależnienie od uzbrojenia z USA. Największym beneficjentem programu jest Polska, która wnioskowała o dofinansowanie na kwotę 43,7 mld euro.

#

Dziś w tradycyjnym chińskim kalendarzu księżycowo-słonecznym zaczyna się Nowy Rok, będzie to Rok Ognistego Konia. Poprzedni nazywany był Rokiem Węża i trwał aż 384 dni. W związku ze świętem chińskie ulice i witryny sklepowe wypełniają się czerwonymi lampionami oraz wizerunkami galopujących koni. Wszędzie królują napisy ze słowem „ma” – czyli „koniem” w języku chińskim, mające zwiastować pomyślność i dynamizm.

Jednak w obliczu wysokiego bezrobocia wśród młodych osób, obniżek płac oraz słabnącej siły nabywczej, młodzież wystawia na ulicach obrazki pełne „płaczących koni”. Niepokój u starszych pokoleń budzi przypadająca na ten rok kombinacja zodiaku i żywiołu – „ognisty koń”, ponieważ poprzedni taki – sześć dekad temu – przyniósł traumę rewolucji kulturalnej.

Przypadający w tym roku na 17 lutego Chiński Nowy Rok, nazywany także Świętem Wiosny, jest jednym z najważniejszych świąt w Chinach i innych krajach Azji należących do konfucjańskiego kręgu kulturowego. Zgodnie z chińską tradycją astrologiczną, każdy rok przypisany jest jednemu z 12 zwierząt: Szczurowi, Bawołowi, Tygrysowi, Królikowi, Smokowi, Wężowi, Koniowi, Kozie, Małpie, Kogutowi, Psu i Świni.