Dla rodziców, uczniów i nauczycieli najważniejszą zmianą może okazać się jednak ta najbardziej widoczna. Od 1 września w szkołach podstawowych zacznie obowiązywać ustawowy zakaz korzystania przez uczniów z telefonów komórkowych i podobnych urządzeń elektronicznych.
Nie jest to już ministerialna zapowiedź. Ustawa z 3 lipca 2026 r. została podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego 30 lipca, opublikowana 3 sierpnia jako Dz.U. 2026 poz. 1036 i wchodzi w życie 1 września 2026 r.
Nasz artykuł w dużym skrócie
- smartfony znikają z codziennego życia szkół podstawowych – zakaz obejmie także przerwy,
- klasy I i IV rozpoczną naukę według nowej podstawy programowej,
- w klasach IV–VI stopniowo pojawi się ponownie przyroda, a technikę zastąpią zajęcia praktyczno-techniczne,
- edukacja zdrowotna będzie obowiązkowa, ale zajęcia „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne” pozostaną nieobowiązkowe,
- zmienią się reguły dotyczące prac domowych,
- od września szkoły i przedszkola obejmą nowe zasady żywienia dzieci,
- szkolnictwo branżowe wzbogaca się o nowe zawody, w tym technika cyberbezpieczeństwa,
- w 2027 roku na maturze pojawią się nowe możliwości egzaminacyjne,
- trwają prace nad bezpłatnym państwowym eDziennikiem, ale jego pilotażu nie należy jeszcze traktować tak samo jak zmian już obowiązujących.
Telefon do plecaka. Także podczas przerwy
Nowe prawo uderza w jeden z najbardziej charakterystycznych obrazków współczesnej szkoły: korytarz pełen dzieci stojących obok siebie, ale wpatrzonych w ekrany.
W szkołach podstawowych dla dzieci i młodzieży zakazane będzie korzystanie z telefonów komórkowych oraz innych urządzeń umożliwiających komunikowanie się na odległość albo nagrywanie obrazu lub dźwięku. Zakaz obejmie lekcje, przerwy oraz zajęcia edukacyjne odbywające się poza terenem szkoły.
Nie oznacza to całkowitego wyrzucenia elektroniki ze szkoły. Nauczyciel będzie mógł pozwolić na użycie telefonu, jeżeli urządzenie będzie potrzebne podczas lekcji albo do sprawdzenia wiedzy. Wyjątek przewidziano również dla nagłych kontaktów z rodzicami.
Szczególne rozwiązania dotyczą dzieci, które ze względu na chorobę, niepełnosprawność albo inne potrzeby muszą korzystać ze specjalistycznego sprzętu lub aplikacji mobilnej, np. służącej do monitorowania stanu zdrowia. W takim przypadku zgodę będzie mógł wydać dyrektor.
Szkoły będą mogły stworzyć miejsca, w których uczniowie pozostawią urządzenia. Ustawa wymaga jednak poszanowania prywatności – przechowywanie telefonu nie daje pracownikom szkoły prawa do swobodnego przeglądania jego zawartości.
Za łamanie zasad mogą być stosowane środki wychowawcze i kary określone w statucie, a zachowanie ucznia związane z nieprzestrzeganiem zakazu będzie mogło mieć znaczenie przy wystawianiu oceny z zachowania.
Tomaszowskie szkoły również czeka zmiana
Nowe przepisy będą miały bardzo konkretny wymiar także w Tomaszowie Mazowieckim. Miasto prowadzi 11 szkół podstawowych – od SP nr 1 po SP nr 14, funkcjonujących samodzielnie lub w zespołach szkolno-przedszkolnych. Zakaz wynikający z ustawy dotyczy przy tym zarówno szkół publicznych, jak i niepublicznych.
Oznacza to konieczność ustalenia praktycznych zasad: czy telefon pozostaje wyłączony w plecaku, czy placówka organizuje miejsce jego przechowywania, jak wygląda postępowanie w razie złamania zakazu i w jakiej sytuacji nauczyciel pozwala uczniowi wyjąć urządzenie.
Szkoły mają czas na dostosowanie statutów do nowych regulacji do końca 2026 roku.
W szkołach ponadpodstawowych ustawodawca wybrał łagodniejsze rozwiązanie. Licea i technika nie zostaną objęte takim samym powszechnym zakazem, ale będą musiały określić zasady korzystania z urządzeń w swoich statutach.
To będzie miało znaczenie m.in. dla placówek prowadzonych przez powiat tomaszowski – I i II Liceum Ogólnokształcącego oraz zespołów szkół ponadpodstawowych.
Kompas Jutra rusza od klas I i IV
Telefon jest najbardziej medialnym elementem zmian, ale edukacyjnie znacznie większym przedsięwzięciem będzie Reforma26. Kompas Jutra.
Minister edukacji Barbara Nowacka podpisała w marcu nową podstawę programową dla wychowania przedszkolnego i szkoły podstawowej. W przedszkolach zacznie ona obowiązywać od 1 września 2026 roku, a w podstawówkach będzie wprowadzana stopniowo.
Najpierw obejmie klasy I i IV. Rok później według nowych zasad będą uczyły się klasy I–II i IV–V, a reforma będzie następnie obejmowała kolejne roczniki. Od września 2027 roku rozpocznie się również stopniowe wdrażanie nowych podstaw w szkołach ponadpodstawowych.
MEN deklaruje odejście od szkoły będącej wyłącznie fabryką faktów do zapamiętania. W nowych podstawach większą rolę mają odgrywać umiejętności, samodzielne działanie, projekty, doświadczenia edukacyjne i współpraca między przedmiotami.
Przyroda wraca do szkoły
Jedną z bardziej zauważalnych zmian będzie powrót przyrody w klasach IV–VI.
Zamiast bardzo wczesnego dzielenia wiedzy o świecie na osobne szufladki biologii, geografii, chemii i fizyki uczniowie mają najpierw oglądać przyrodę jako całość. Dopiero od klasy VII nastąpi pełniejszy podział na poszczególne przedmioty.
Zmieni się również technika. Jej miejsce mają zajmować zajęcia praktyczno-techniczne, z większym naciskiem na rzeczywiste działanie, konstruowanie i zdobywanie praktycznych umiejętności. MEN uruchomiło także program wyposażania pracowni związanych właśnie z przyrodą i nowymi zajęciami praktycznymi.
Edukacja zdrowotna obowiązkowa. Zdrowie seksualne – nie
To kolejna zmiana, która zapewne będzie wywoływać polityczne i światopoglądowe dyskusje.
Od 1 września edukacja zdrowotna stanie się przedmiotem obowiązkowym. W podstawówkach będzie realizowana w klasach IV–VIII.
Jednocześnie wydzielono osobne, nieobowiązkowe zajęcia „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne”. W klasach IV–VI będzie to po jednej godzinie w ciągu roku szkolnego, w klasach VII i VIII – po dwie godziny, a w szkołach ponadpodstawowych po trzy godziny w roku w dwóch wybranych klasach.
Rodzice niepełnoletniego ucznia będą mogli złożyć pisemną rezygnację z udziału dziecka w tych zajęciach. Pełnoletni uczeń zrobi to samodzielnie. Rozporządzenia regulujące te kwestie zostały już podpisane.
Prace domowe zostają, ale zasady się zmieniają
Nie będzie wielkiego powrotu do czasów, gdy szkolny wieczór potrafił przypominać drugi etat, ale resort zmienia przepisy wprowadzone w 2024 roku.
W klasach IV–VIII nie będzie można zadawać praktyczno-technicznych prac domowych do wykonania w czasie wolnym. Pisemne prace domowe pozostają nieobowiązkowe i mają służyć utrwalaniu albo praktycznemu zastosowaniu tego, co zostało wcześniej przeprowadzone na lekcji.
Każda wykonana przez ucznia pisemna praca domowa będzie musiała zostać sprawdzona, a uczeń ma otrzymać informację zwrotną.
Szkoła będzie mogła ponadto zapisać w swoim statucie możliwość podwyższenia rocznej oceny uczniowi systematycznie wykonującemu nieobowiązkowe prace domowe. Rozporządzenie w tej sprawie zostało podpisane 21 sierpnia, a większość zmian zacznie obowiązywać 1 września.
Inaczej także na szkolnych talerzach
Reforma nie kończy się przy drzwiach klasy. Od 1 września zmienią się również przepisy dotyczące żywienia dzieci i młodzieży.
W stołówkach ma być więcej warzyw, owoców, produktów pełnoziarnistych i żywności roślinnej. Co najmniej raz w tygodniu obiad ma być w pełni roślinny i oparty m.in. na roślinach strączkowych. Co najmniej dwa razy w tygodniu zupy mają być przygotowywane na wywarze warzywnym.
Ograniczona zostanie ilość cukru dodawanego do napojów, a preferowanym napojem ma być woda. Placówki będą musiały także uwzględnić potrzeby dzieci pozostających na diecie bez produktów odzwierzęcych. Podstawą zmian jest rozporządzenie ministra zdrowia z 16 lutego 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 197.
Technik cyberbezpieczeństwa i nowe zawody
Zmieni się również szkolnictwo zawodowe. Nowa klasyfikacja wprowadza 11 zawodów, m.in. montera i technika optoelektroniki, technika optyki okularowej, agroogrodnika, ogrodnika terenów zieleni, technika agroogrodnictwa oraz technika cyberbezpieczeństwa.
Tu jednak warto postawić małą gwiazdkę przy uproszczeniu zawartym w pierwotnej informacji. Choć klasyfikacja 11 nowych zawodów obowiązuje od 1 września 2026 roku, podstawa programowa dla technika aranżacji florystycznych ma wejść w życie dopiero 1 września 2029 r.
Nowości również na maturze
Wiosną 2027 roku zmiany zobaczą także maturzyści.
W Formule 2023 pojawi się możliwość zdawania pisemnego egzaminu z języka łacińskiego na poziomie podstawowym, a absolwenci czteroletnich liceów będą mogli po raz pierwszy wybrać na poziomie rozszerzonym biznes i zarządzanie oraz historię tańca. Dla absolwentów techników i branżowych szkół II stopnia te dwa ostatnie egzaminy pojawią się od 2028 roku.
A co z bezpłatnym eDziennikiem?
MEN chce też rozpocząć pilotaż bezpłatnego, państwowego eDziennika. System miałby być zintegrowany z Systemem Informacji Oświatowej, a docelowo dostępny również poprzez aplikację mObywatel.
Tu jednak potrzebne jest ważne zastrzeżenie.
Państwowego eDziennika nie należy dziś stawiać w jednym szeregu z zakazem telefonów czy nową podstawą programową, bo proces legislacyjny nie został jeszcze domknięty. Sejm uchwalił ustawę 31 lipca, a Senat przyjął ją bez poprawek 6 sierpnia. Według aktualnie dostępnych informacji pilotaż ma ruszyć w roku szkolnym 2026/2027, natomiast pełne udostępnienie systemu zainteresowanym szkołom planowane jest od września 2027 roku.
Szkoła odzyskuje korytarz?
Najbardziej symboliczna pozostaje jednak historia z telefonem.
Smartfon przez kilkanaście lat zdążył stać się dla ucznia jednocześnie zegarkiem, aparatem fotograficznym, komunikatorem, konsolą, telewizorem, biblioteką, notatnikiem i – czasami – najbardziej skutecznym narzędziem do ucieczki od tego, co dzieje się kilka metrów dalej.
Od września państwo próbuje tę granicę przesunąć.
Czy szkolny korytarz znów wypełni rozmowa zamiast przewijania TikToka? Czy uczniowie będą bardziej skoncentrowani, czy po prostu nauczą się jeszcze sprawniej omijać regulaminy? Tego nie da się zapisać w Dzienniku Ustaw.
Jedno natomiast jest pewne: rok szkolny 2026/2027 będzie jednym z najbardziej obfitujących w zmiany od wielu lat. A pierwszy sprawdzian nowych przepisów rozpocznie się już 1 września.
Napisz komentarz
Komentarze