Stodoła poszła z dymem …

Po poskromieniu niepokornych studentów, którzy widać nie byli w stanie pojąć „genialnej” idei spalenia sterty desek i siana, autor przedstawienia oblał całą stodołę benzyną, po czym wszedł do środka, trzymając w ręku zapaloną pochodnię.

Ogień z podpalonej słomy przenosi się na ściany i dach. Ze środka dobywają się kłęby czarnego dymu. Wcześniej Betlejewski rozrzucił karteczki, na których są napisane wszystkie złe życzenia, jakie Polacy mogli kierować do Żydów.

Atmosfera staje się coraz bardziej napięta. Choć niektórzy „widzowie” niewzruszenie piją piwo, to jednak mają świadomość, że nie zdążą już na mecz, który zaczyna się za chwilę. Każdy festyn rządzi się swoimi prawami, a to przecież jest właśnie festyn.

Resztki stodoły rozpadają się. Spalona stodoła „poszła na żywo” w Polsacie i chyba tylko o to chodziło. Ekipa telewizyjna zwija się po sygnale operatora kamery, ludzie biją brawo. Za co?

Zostają zmieszane myśli. Na twarzach widzów widać konsternację. Niektórzy stoją nieruchomo, krążąc gdzieś myślami, inni śmieją się i rozmawiają jak po dobrym widowisku.

Sam autor mówi, że inscenizacja jest bezczelna podwójnie – po pierwsze, ponieważ ktoś używa cierpienia Żydów w tak bezpośredni sposób, po drugie – ktoś każe spojrzeć na tę tragedię jeszcze raz.

Całą niedzielę do Zawady przyjeżdżali widzowie, przede wszystkim dziennikarze. Siadali na ulicy, na trawie i czekali na sygnał, który nadszedł właśnie o 20.00 od telewizji Polsat, mającej przekazać relację na żywo.

Wszyscy znaleźli się w centrum pseudoartystycznej, kuglarskiej sztuczki.

Pierwotnie miejscem, które upatrzył sobie Betlejewski na spalenie drewnianej stodoły, było Jedwabne. To tutaj 10 lipca 1941 roku dokonano pamiętnego mordu na Żydach opisanego przez Jana Tomasza Grossa w książce „Sąsiedzi”. Jednak ze względu na liczne protesty prowokację przeniesiono do Zawady, która również nie była przypadkowym wyborem, ponieważ przed wojną co czwarty mieszkaniec Tomaszowa był Żydem. To, że żaden Tomaszowianin nie spalił żadnego Żyda w żadnej stodole, było co najmniej sprawą trzeciorzędną.

Sprawy nie chciała komentować najważniejsza osobistość mniejszości żydowskiej w naszym kraju, Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich.
 

Dariusz K