Dziś w kraju i na świecie (sobota, 17 stycznia)

294 lata temu (1732 r.) w Wołczynie na terenie dzisiejszej Białorusi urodził się przyszły król Polski Stanisław August Poniatowski.

195 lat temu (1831 r.) gen. Józef Chłopicki złożył rezygnację ze stanowiska dyktatora powstania listopadowego.

106 lat temu (1920 r.) Wojsko Polskie rozpoczęło przejmowanie od Niemiec Pomorza Gdańskiego.

105 lat temu (1921 r.) we Lwowie urodził się Jan Gerhard – dziennikarz, pisarz, polityk, żołnierz francuskiego ruchu oporu i Ludowego Wojska Polskiego, uczestnik akcji „Wisła”, autor powieści „Łuny w Bieszczadach”, pierwowzoru scenariusza filmu „Ogniomistrz Kaleń”, redaktor tygodnika „Forum”. Zamordowany w sierpniu 1971 roku.

90 lat temu (1936 r.) w Hollywood zmarł Ryszard Bolesławski (właśc. Srzednicki) – reżyser filmowy, aktor i reżyser moskiewskiego teatru MChAT, żołnierz Legionu Puławskiego. Po pierwszej wojnie wyemigrował do USA, gdzie wszedł do czołówki reżyserów Hollywood. Jego nazwisko widnieje na gwieździe w Hollywood Walk of Fame.

81 lat temu (1945 r.) do zniszczonej niemal doszczętnie Warszawy wkroczyli żołnierze 1 Armii Wojska Polskiego. Walki o opanowanie miasta trwały zaledwie kilka godzin, gdyż dowództwo niemieckie, obawiając się okrążenia, wycofało większość swoich sił.

80 lat temu (1946 r.) w Londynie pod przewodnictwem Jana Kwapińskiego utworzona została Rada Polskich Stronnictw Politycznych; w jej skład weszły: PPS, SP, SD, SN i SL „Wolność”.

80 lat temu (1946 r.) w Warszawie pod dyrekcją Arnolda Szyfmana rozpoczął działalność Teatr Polski.

50 lat temu (1976 r.) w Warszawie rozpoczął działalność Teatr na Woli.

30 lat temu (1996 r.) w Łodzi zmarł Aleksander Fogiel – aktor, reżyser, scenograf, dyrektor teatrów; zagrał m.in. w filmach „Baza ludzi umarłych”, „Krzyż walecznych”, „Krzyżacy”, „Sami swoi”, „Nie ma mocnych”, „Kochaj albo rzuć”.

KRAJ

Dziś w Szczecinie zostanie zaprezentowany nowy prom „Jantar Unity”, który wkrótce rozpocznie regularne kursy na linii Świnoujście – Trelleborg (Szwecja). Prom zbudowała Gdańska Stocznia Remontowa – Remontowa Holding.

W uroczystości przy Bulwarze Chrobrego mają wziąć udział m.in.: minister finansów i gospodarki Andrzej Domański oraz sekretarz stanu w Ministerstwie Infrastruktury Arkadiusz Marchewka. O godz. 11 zaplanowany jest briefing prasowy, a o godz. 15 uroczysty chrzest jednostki. Wieczorem przewidziano multimedialne pokazy (mapping, lasery).

„Jantar Unity” to pierwszy od ponad 30 lat prom zbudowany dla polskiego armatora (Unity Line). Ma obsługiwać linię Świnoujście – Trelleborg (Szwecja). Będzie to największa jednostka w polskiej flocie promowej operującej na Bałtyku (ponad 195 m długości, ponad 32 m szerokości; 4100 m linii ładunkowej) z nowoczesnym napędem LNG wspomaganym układem bateryjnym (hybryda).

#

Koncert polskiej piosenki „Evviva l’arte” na pl. Ratuszowym w sercu Bielska-Białej zainauguruje w sobotę objęcie przez miasto tytułu Polskiej Stolicy Kultury 2026. Wystąpią między innymi Urszula Dudziak, Beata Bednarz, Kamil Bednarek, Alien i Majtis, Wojciech Myrczek i Iwona Loranc.

Przed wydarzeniem inauguracyjnym ulicami miasta przejdą korowody, które spotkają się na placu Wojska Polskiego, gdzie uczestnicy zatańczą poloneza. Późnym wieczorem w Cavatina Hall zaplanowano koncert z udziałem między innymi urodzonego w Bielsku-Białej pianisty Mateusza Dubiela, uczestnika XIX Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina. W inauguracji weźmie udział ministra kultury Marta Cienkowska.

Program Polskich Stolic Kultury został ogłoszony jesienią 2024 roku przez ówczesną minister kultury Hannę Wróblewską. Powstał w odpowiedzi na apel miast-finalistów konkursu o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2029 – Bielska-Białej, Katowic i Kołobrzegu – dając im szansę na rozwój kulturalny.

Bielsko-Biała stało się pierwszą Polską Stolicą Kultury. Za rok funkcję tę obejmą Katowice, a następnie Kołobrzeg. W 2029 roku Europejską Stolicą Kultury zostanie Lublin.

ZAGRANICA

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen i szef Rady Europejskiej Antonio Costa wezmą udział w ceremonii podpisania umowy handlowej pomiędzy Unią Europejską i blokiem państw Mercosur: Argentyną, Brazylią, Paragwajem i Urugwajem w Paragwaju. Porozumienie UE–Mercosur wprowadzi preferencje celne dla niektórych produktów rolnych, w tym produktów wrażliwych: wołowiny, drobiu, nabiału, cukru i etanolu. W zamian rynki tych państw otworzą się na towary przemysłowe z UE, takie jak samochody, maszyny i leki.

W ubiegłym tygodniu państwa Unii Europejskiej zgodziły się na umowę handlową z krajami Mercosuru. Przeciwko głosowały Polska, Francja, Irlandia, Węgry i Austria; od głosu wstrzymała się Belgia.

#

W sobotę planowana jest kolejna runda amerykańsko-ukraińskich negocjacji pokojowych. Jak poinformowała w piątek ambasador Ukrainy w USA Olha Stefaniszyna, głównym celem tych rozmów będzie dopracowanie szczegółów dotyczących dwóch kluczowych dokumentów – porozumień ws. gwarancji bezpieczeństwa i dobrobytu gospodarczego Ukrainy, które mogą zostać podpisane podczas Światowego Forum Ekonomicznego w Davos. W składzie ukraińskiej delegacji znaleźli się: główny negocjator, sekretarz Rady Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Rustem Umierow, szef biura prezydenta i były szef wywiadu wojskowego (HUR) generał Kyryło Budanow oraz szef frakcji parlamentarnej partii Sługa Narodu Dawyd Arachamija.