Aktywność fizyczna po zawale serca – kiedy i jak zacząć ćwiczyć?

Rehabilitacja kardiologiczna po zawale – początek

Ćwiczenia pod okiem fizjoterapeuty powinny rozpocząć się u pacjenta po zawale dość szybko. Jeśli obraz kliniczny nie wykazuje żadnych powikłań i nie istnieją przeciwwskazania, to już po 2-3 dobach wdrażane jest stopniowe usprawnianie. Można je podzielić na następujące etapy:

• faza wstępna – ćwiczenia oddechowe i relaksacyjne, a także dynamiczne małych grup mięśniowych;
• kontynuacja – ćwiczenia dynamiczne dużych grup mięśniowych: siadanie, chodzenie wokół łóżka, krótkie spacery;
• faza po 4-6 dobach od zawału – próba chodzenia po schodach, oczywiście w towarzystwie specjalisty.

Te aktywności za każdym razem powinny być poprzedzane pomiarem tętna oraz ciśnienia. Ćwiczenia natomiast należy przerwać natychmiast, jeśli u pacjenta pojawią się duszności, a praca serca zostanie znacznie wzmożona[2].

Jak wrócić do aktywności fizycznej po zawale?

Rehabilitacja kardiologiczna przeprowadzana pod okiem fizjoterapeuty trwa zazwyczaj kilka tygodni. Po jej zakończeniu przeprowadzany jest niezbędny test wysiłkowy, podczas którego lekarz jest w stanie ocenić maksymalne obciążenie organizmu i jednocześnie przekazać zalecenia dotyczące dalszej aktywności fizycznej. Jeśli przed zawałem uprawialiśmy sport i chcielibyśmy do niego wrócić, zawsze należy zasięgnąć opinii kardiologa, który objaśni, jaki wysiłek jest dozwolony.

„Właściwie dobrane ćwiczenia i trening fizyczny powodują zmniejszenie zapotrzebowania na tlen, zwolnienie spoczynkowej i wysiłkowej czynności serca, zwiększenie objętości wyrzutowej, zwiększenie ukrwienia serca i rozwój krążenia obocznego, wzrost stężenia cholesterolu frakcji o dużej gęstości (HDL, high-destiny lipoprotein) i zwiększenie tolerancji wysiłku” [3]. Nie jest wskazane uprawianie sportów ekstremalnych. Natomiast bezpieczne formy aktywności, takie jak spacery czy nordic walking, mogą znacząco przyczynić się do poprawy naszej kondycji. Sprawdzić mogą się także regularne wizyty na basenie.

Dieta po zawale

Choć aktywność fizyczna jest bardzo ważnym elementem rekonwalescencji, to jednak po zawale nie powinniśmy też zapominać o stosowaniu zdrowej diety. Pacjentom często zalecana jest chociażby dieta śródziemnomorska. Dieta po zawale powinna być pozbawiona tłustego mięsa, słodzonych napojów czy wyrobów cukiernicznych, z kolei nie może zabraknąć w niej miejsca na świeże warzywa i owoce, ryby, nasiona i orzechy, a także oleje roślinne bogate w kwasy omega-3, takie jak oliwa z oliwek.

Dieta po zawale połączona z terapią farmakologiczną oraz ruchem może przywrócić pełną sprawność po zawale i jednocześnie zredukować ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

[1] M. Jureczko, J. Włoka, Analiza tolerancji wysiłku fizycznego u pacjentów po przebytym zawale serca, „Folia Cardiologica Excerpta” 2013, t. 8, nr 2.

[2] R. Piotrowicz, J. Wołaszkiewicz, Rehabilitacja kardiologiczna pacjentów po zawale serca, „Folia Cardiologica Excerpta” 2008, t. 3, nr 12.

[3] E. Trzos, M. Kurpesa, T. Rechciński, K. Wierzbowska-Drabik, M. Krzemińska-Pakuła, Wpływ rehabilitacji fizycznej na podatność tętnic u chorych po zawale serca, „Folia Cardiologica Excerpta” 2007, t. 2, nr 10.

Bibliografia

1. Jureczko M., Włoka J., Analiza tolerancji wysiłku fizycznego u pacjentów po przebytym zawale serca, „Folia Cardiologica Excerpta” 2013, t. 8, nr 2.
2. Mizgier M., Jeszka J., Jarząbek-Bielecka G., Rola diety śródziemnomorskiej w zapobieganiu nadwadze i otyłości, niektórym chorobom dietozależnym oraz jej wpływ na długość życia, „Nowiny Lekarskie” 2010, nr 79.
3. Piotrowicz R., Wołaszkiewicz J., Rehabilitacja kardiologiczna pacjentów po zawale serca, „Folia Cardiologica Excerpta” 2008, t. 3, nr 12.
4. Trzos E., Rechciński T., Wierzbowska-Drabik K., Krzemińska-Pakuła M., Wpływ rehabilitacji fizycznej na podatność tętnic u chorych po zawale serca, „Folia Cardiologica Excerpta” 2007, t. 2, nr 10.
5. Warto podjąć aktywność fizyczną po zawale, https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/aktualnosci/201857,warto-podjac-aktywnosc-fizyczna-po-zawale [dostęp: 18.11.2020].