Święto upamiętnia wydarzenia, które miały miejsce w mieście Dhaka – stolica Bangladeszu, gdzie w 1952 roku pięciu studentów uniwersytetu zginęło podczas pokojowej demonstracji, w trakcie której domagali się nadania językowi bengalskiemu statusu jednego z dwóch języków urzędowych w Bengalu Wschodnim, należącym wówczas do Pakistanu. Oficjalnie rząd Pakistanu ogłosił bengalski językiem urzędowym w 1956 roku, po wielu latach sporów, a 21 lutego to obecnie święto narodowe w Bangladeszu. Głównym przesłaniem Dnia Języka Ojczystego jest promocja wielojęzyczności oraz zwrócenie uwagi na problem, jakim jest wymieranie niektórych języków i kultur.
Z tej okazji w książnicy dla Dzieci i Młodzieży rozmawialiśmy na temat najstarszych tekstów w języku polskim oraz narodowych dzieł literackich z okresu Średniowiecza, z uczniami z Bursy z Zespołu Szkół i Placówek Oświatowych Województwa Łódzkiego w Tomaszowie Mazowieckim.
Pierwszym omawianym tekstem była „Kronika Galla Anonima” (inaczej „Kronika Polska”), która powstała na zamówienie księcia Bolesława Krzywoustego w celu uświetnienia jego panowania, zwłaszcza rycerskich czynów oraz chwały jego rodu piastowskiego. Wspominaliśmy o autorze, czasie i miejscu powstania, budowie oraz walorach literackich, wśród których wymieniliśmy: panegiryzm, hiperbolizację, metaforykę, frazeologię czy sztukę dyktowania. Młodzież dowiedziała się, że wymieniony tekst jest jednym z najwcześniejszych przykładów prozy rymowanej. Czytaliśmy fr. utworu i rozmawialiśmy na temat wzorca osobowego władcy przedstawionego w kronice.
Kolejnym tekstem, o którym mówiliśmy podczas spotkania w bibliotece była „Bulla gnieźnieńska” z 1136 r., która znosiła zwierzchnictwo arcybiskupstwa magdeburskiego nad arcybiskupstwem gnieźnieńskim, tym samym dając polskiemu Kościołowi niezależność. Rozmawialiśmy o genezie powstania, autorstwie oraz znaczeniu. Choć bulla została napisana w urzędowym języku średniowiecznej Europy – łacinie, wpleciono jednak w jej tekst 410 polskich wyrazów. Były to nazwy geograficzne (grodów, prowincji, wsi, rzek) oraz nazwy własne (nazwiska rycerzy i poddanych).
„Księga henrykowska” była następnym tekstem powstałym w języku łacińskim, ale zawierającym wiele polskich nazw zarówno geograficznych, jak i osobowych. Bezpośrednią przyczyną powstania księgi była chęć spisania dóbr należących do zakonu cystersów w Henrykowie na Dolnym Śląsku. W tekście wymienione jest słynne zdanie: „Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj”, uznawane za szczególnie ważne świadectwo kształtowania się języka polskiego (dziś tłumaczone jako: „Daj, niech ja pomielę (na żarnach), a ty odpoczywaj”).
Na zakończenie słuchacze zapoznali się z tekstem „Bogurodzicy” – najstarszą polską pieśnią religijną. Powstała prawdopodobnie na przełomie XIII i XIV wieku.
Podobnie jak przy wymienionych wyżej utworach wspomnieliśmy o problematyce powstania tekstu. Zwróciliśmy uwagę na fakt, iż od początku „Bogurodzica” była przeznaczona do śpiewu, a nie recytacji i była skomponowana jako pieśń rycerska. Jan Długosz – kronikarz – wspomina, że była śpiewana podczas bitwy pod Grunwaldem (1410 r.), a także m.in. podczas koronacji Władysława III i bitwy pod Warną. Była wówczas uznawana za pierwszy hymn narodowy – carmen patrium (pieśń ojczystą). „Bogurodzica” jest pierwszym znanym nam utworem artystycznym spisanym w języku polskim, który można nazwać dziełem literackim.
Napisz komentarz
Komentarze