80 lat temu Niemcy skazali w Auschwitz na śmierć ponad 100 Polaków

Sądowi przewodniczył szef katowickiego gestapo Johannes Thümmler. Po wojnie uniknął kary za zbrodnie.

Dokładna liczba rozstrzelanych 6 stycznia 1945 roku nie jest znana. Najprawdopodobniej było to 116 osób, kobiet i mężczyzn. Niemal cała dokumentacja sądu została na polecenie Thümmlera zniszczona. Jedynym śladem po ofiarach, które przed posiedzeniem więzione były w bloku 11 obozu Auschwitz, są napisy w celach. Ostatnie noszą datę 5 stycznia 1945 roku.

Wśród rozstrzelanych byli między innymi kurier AK Antoni Szlachcic, Władysław Jasiówka i Kazimierz Matjasiński z Sosnowca, Stanisław Kobyłka z Ruśca, Józef Łuczak z Wielunia, Jan Strychowski z Myślachowic i Adam Tondos z Jęzora.

Był wśród nich także niespełna 22-letni Zbigniew Kunz z Orłowej na Zaolziu, członek AK o pseudonimie "Adler". Został aresztowany 6 kwietnia 1943 roku i osadzony w więzieniu w Cieszynie, a następnie w Mysłowicach. 17 lutego 1944 roku został przewieziony do Auschwitz. Jego matka Gabriela Kunzowa, aby ratować syna, przekupywała gestapowca z Katowic o nazwisku Hess. Niemiec przed kolejnymi posiedzeniami sądu odkładał akta Zbigniewa na spód, przedłużając mu życie. W ostatnich dniach grudnia 1944 roku wyjechał na urlop.

Sąd doraźny skazał łącznie około 3 tys. Polaków. Prawie wszyscy zostali rozstrzelani. Egzekucje przeprowadzano pod Ścianą Straceń na dziedzińcu bloku 11, a od marca 1944 roku na terenie Auschwitz II-Birkenau, m.in. w krematorium V. Historycy ustalili daty 36 posiedzeń.

Od czerwca 1942 roku szefem katowickiego Gestapo był Rudolf Mildner. On przewodniczył sądowi. We wrześniu 1943 roku zastąpił go Thümmler. Obaj sądzili tak zwanych więźniów policyjnych, którzy byli do dyspozycji katowickiego gestapo. Od 1943 roku skazani oczekiwali na posiedzenie sądu na parterze aresztu w obozie Auschwitz w bloku 11. Byli to niemal wyłącznie Polacy. Nie podlegali jurysdykcji komendy obozu. Posiedzenia sądu odbywały się co kilka tygodni.

Po wojnie Mildnera schwytali Amerykanie, ale został zwolniony z obozu i uciekł do Argentyny. Zmarł w niej w latach 60. Thümmler również uniknął kary. Został internowany przez władze amerykańskie, które jednak odrzuciły polski wniosek o ekstradycję. W 1949 roku wyszedł na wolność. 30 lat później prokuratura w Stuttgarcie zawiesiła sprawę przeciwko niemu. Niemieccy sędziowie nie doszukali się dowodów, aby naruszył prawo lub działał z niskich pobudek. Zmarł w kwietniu 2002 roku w wieku 95 lat.

Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 roku, aby więzić w nim Polaków. Auschwitz II-Birkenau powstał dwa lata później. Stał się miejscem zagłady Żydów. W kompleksie obozowym funkcjonowała sieć podobozów. W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, głównie Żydów. W obozie zginęło ponad 70 tys. Polaków. Ginęli też Romowie, jeńcy sowieccy i osoby innej narodowości. (PAP)