W Opocznie rozmawiano o nowym podejściu do wsparcia dzieci i młodzieży

Konferencja o zmianie myślenia w pomocy psychologiczno-pedagogicznej

W Sali Konferencyjnej Starostwa Powiatowego w Opocznie zorganizowano spotkanie poświęcone współczesnym standardom pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Tematem przewodnim była ocena funkcjonalna dziecka oraz trzystopniowy model wsparcia, który ma porządkować działania podejmowane wobec uczniów wymagających pomocy na różnych etapach edukacji i rozwoju.

Konferencję otworzyła dyrektor Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Opocznie Anna Reszka. W swoim wystąpieniu podkreśliła, że skuteczne wsparcie nie powinno zaczynać się od szukania odpowiedzi na pytanie, co z dzieckiem jest nie tak, ale od próby zrozumienia, czego potrzebuje ono, by w pełni uczestniczyć w życiu społecznym i szkolnym, rozwijać możliwości oraz doświadczać sukcesów. To właśnie ta zmiana perspektywy wybrzmiała jako najważniejsze przesłanie całego wydarzenia.

Głos zabrała również wicestarosta Maria Barbara Chomicz, występująca w imieniu władz powiatu. Zwróciła uwagę, że obecne kierunki zmian w pomocy psychologiczno-pedagogicznej coraz mocniej odchodzą od koncentracji wyłącznie na trudnościach dziecka. Coraz większe znaczenie ma natomiast rozpoznanie jego zasobów, potencjału i warunków, które trzeba stworzyć, aby rozwój mógł przebiegać możliwie najlepiej.

Perspektywa 3P i rosnące znaczenie oceny funkcjonalnej

Jednym z najważniejszych punktów programu było wystąpienie prof. UAM dr hab. Beaty Jachimczak dotyczące projektu Perspektywa 3P, przedstawionego jako fundament reformy poradnictwa psychologiczno-pedagogicznego. Jak wskazano podczas konferencji, celem projektu jest wsparcie publicznych poradni w zmianie modelu działania tak, aby były bardziej dostępne, lepiej zintegrowane i oparte na współpracy różnych środowisk oraz instytucji.

W trakcie prelekcji przywołano również dane pokazujące skalę zmian w polskim systemie edukacji. Szczególną uwagę zwrócono na wzrost liczby uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, w tym na wysoki udział orzeczeń związanych ze spektrum autyzmu. Jak podano, w 2019 roku takie orzeczenie miało 3,7 procent uczniów, a w latach 2006–2019 odsetek ten wzrósł o około 60 procent. W ocenie uczestników konferencji są to liczby, które pokazują, jak pilna staje się potrzeba bardziej elastycznego i precyzyjnego systemu wsparcia.

Prelegenci podkreślali, że samo rozszerzanie katalogu rozpoznawanych trudności, oparte wyłącznie na ocenie kryterialnej, nie daje pełnego obrazu sytuacji dziecka. Coraz większą rolę odgrywa profil funkcjonalny ucznia, pozwalający spojrzeć na niego nie tylko przez pryzmat diagnozy, ale również codziennego funkcjonowania, mocnych stron i realnych potrzeb. Taki sposób myślenia ma prowadzić do lepiej dopasowanych działań pomocowych.

Trzystopniowy model wsparcia w praktyce

Podczas kolejnych wystąpień omówiono założenia trzystopniowego modelu wsparcia. Jak wyjaśniały Karolina Marecka i Katarzyna Banasik, pomoc nie powinna być rozumiana jako jednorazowa interwencja uruchamiana dopiero wtedy, gdy trudności stają się bardzo widoczne. Model zakłada rozpoczęcie działań od profilaktyki i wczesnego reagowania, następnie przechodzenie do wsparcia bardziej ukierunkowanego, a w razie potrzeby do intensywnej pomocy specjalistycznej i międzysektorowej.

Takie podejście ma znaczenie nie tylko organizacyjne, ale przede wszystkim praktyczne. Pozwala wcześniej dostrzegać sygnały świadczące o potrzebach ucznia, szybciej reagować i lepiej dobierać skalę pomocy. W efekcie szkoła oraz poradnia mogą działać nie reakcyjnie, lecz planowo, z większą szansą na skuteczność i ograniczenie pogłębiania się problemów.

Ważnym elementem konferencji było także wystąpienie Anny Reszki poświęcone współpracy szkoły i poradni w świetle nowych regulacji. W tym ujęciu uczeń nie jest już jedynie odbiorcą działań specjalistów, ale staje się podmiotem całego procesu wsparcia. Oznacza to, że skuteczna pomoc wymaga współdziałania nauczycieli, psychologów, pedagogów, rodziców oraz innych osób i instytucji zaangażowanych w rozwój dziecka.

Od diagnozy do realnej pomocy

Osobny blok poświęcono ocenie funkcjonalnej z wykorzystaniem narzędzi SRMD i KSZOF. Kaja Kurkowska-Pacan oraz Agnieszka Mrowińska mówiły o odejściu od perspektywy skupionej niemal wyłącznie na trudnościach i aspekcie medycznym. Zamiast tego proponowane jest spojrzenie na dziecko przez pryzmat jego możliwości, sposobu funkcjonowania oraz barier, które można ograniczać dzięki odpowiednio dobranemu wsparciu.

To podejście można streścić w kilku podstawowych pytaniach: jak dziecko funkcjonuje, czego nie potrafi i czego potrzebuje. Właśnie odpowiedzi na te kwestie mają być punktem wyjścia do tworzenia indywidualnego planu pomocy. Z perspektywy szkół i poradni oznacza to odejście od schematycznych rozwiązań na rzecz działań bardziej dopasowanych do konkretnego ucznia.

Zwieńczeniem spotkania był panel dyskusyjny, konsultacje oraz wręczenie certyfikatów uczestnikom. Sama konferencja miała jednak znaczenie szersze niż jednorazowe wydarzenie szkoleniowe. Pokazała, że w regionie coraz mocniej wybrzmiewa potrzeba budowania systemu pomocy opartego na współpracy, wczesnym reagowaniu i dostrzeganiu potencjału dzieci oraz młodzieży. To kierunek, który może mieć realne znaczenie również dla samorządów, szkół i rodzin w całym regionie, także z perspektywy mieszkańców Tomaszowa Mazowieckiego i okolic obserwujących zmiany w lokalnej oświacie.