Najważniejsze uchybienia
Wśród stwierdzonych problemów znalazły się m.in.:
- Brak odpowiednich kwalifikacji pracownika zatrudnionego na stanowisku terapeuty-psychologa, co narusza § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 9 grudnia 2010 r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy.
- Niepełne indywidualne plany wspierająco-aktywizujące, w których zabrakło diagnozy uczestników – elementu kluczowego dla prawidłowego zaplanowania procesu wsparcia.
- Nieprawidłowa organizacja treningów umiejętności praktycznych, mogąca utrudniać osiąganie celów określonych w planach indywidualnych.
- Brak prawidłowej ewidencji uczestników, prowadzonej w sposób indywidualny, a nie zbiorczy – co narusza § 24 ust. 6 ww. rozporządzenia.
- Brak dokumentów potwierdzających przeszkolenie pracowników w zakresie kształtowania motywacji i prowadzenia treningów zachowań społecznych, co stoi w sprzeczności z § 11 ust. 2 rozporządzenia.
- Niewykonanie zaplanowanych treningów umiejętności społecznych, zapisanych w rocznym planie pracy na 2023 r.
Zdaniem kontrolujących, przyczyną nieprawidłowości była niewystarczająca analiza organizacji pracy domu, słaba współpraca w zespole wspierająco-aktywizującym oraz błędna interpretacja przepisów dotyczących kwalifikacji pracowników. Zabrakło nadzoru nad placówką ze strony dyrekcji, ale zapewne też organu prowadzącego, czyli Starostwa Powiatowego. Trudno się dziwić, bo personel ŚDSP, twierdzi, że obsada stanowisk ma charakter polityczny i pomija niezbędne w tym przypadku kwalifikacje zawodowe.
Zalecenia Wojewody
Na podstawie art. 128 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, Wojewoda zalecił m.in.:
- dostosowanie stanowisk do faktycznych kwalifikacji pracowników,
- uzupełnienie planów wspierająco-aktywizujących o diagnozę uczestników,
- prowadzenie ewidencji uczestników zgodnie z prawem,
- wypełnienie obowiązku posiadania odpowiednich szkoleń przez kadrę,
- niezwłoczną realizację zaplanowanych treningów.
Część działań miało zostać wdrożona „niezwłocznie”, inne – np. uzupełnienie szkoleń – do końca listopada 2024 r.
Eksperci: brak kwalifikacji to ryzyko dla podopiecznych
Dr Anna Kubiak, ekspertka ds. polityki społecznej, komentuje:
– Środowiskowe Domy Samopomocy pracują z osobami szczególnie wrażliwymi. Braki kadrowe czy niedopilnowanie planów terapeutycznych mogą prowadzić do pogorszenia kondycji psychicznej i społecznej uczestników. W tym sektorze kwalifikacje i współpraca zespołu są absolutnie kluczowe.
Podobnie ocenia mec. Michał Król, prawnik specjalizujący się w prawie pomocy społecznej:
– Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 2010 r. jasno określa wymagania wobec personelu. Niedostosowanie stanowisk do kwalifikacji naraża placówkę nie tylko na sankcje administracyjne, ale też na potencjalną odpowiedzialność cywilną, jeśli wskutek zaniedbań dojdzie do szkody po stronie podopiecznych.
Pracownicy nie chcą dyrektorki
To jednak nie koniec problemów w ŚDSP w Tomaszowie Mazowieckim. Jego funkcjonowanie stoi pod znakiem zapytania, ponieważ od lat narasta konflikt między personelem a dyrektor Marzanną Popławską. Urósł on do monstrualnych rozmiarów i obejmuje już nie tylko merytorykę pracy, ale tak prozaiczne z pozoru rzeczy, jak miejsce, w którym powinna stać szczotka do zamiatania podłogi. To wpływa nie tylko na atmosferę pracy w placówce ale i na jej podopiecznych.
Szerzej na temat konfliktu w odrębnym artykule, który jeszcze dziś na łamach NaszTomaszow.pl
Historia Środowiskowego Domu Samopomocy w Tomaszowie
ŚDS w Tomaszowie Mazowieckim działa od ponad 20 lat. Jego celem jest pomoc osobom z zaburzeniami psychicznymi i niepełnosprawnościami intelektualnymi. Placówka oferowała m.in. terapię zajęciową, treningi kulinarne, rehabilitację społeczną i programy integracyjne.
Ośrodek w ostatnich latach zmodernizowano. Przeniesiono go z baraku w parku im. dr Jana Serafina Rode, do kompleksu Specjalnego Ośrodka Szkolno Wychowawczego przy ulicy Majowej. Na adaptację pomieszczeń przeznaczono niebagatelne kwoty pieniężne, mimo to pracownicy twierdzą, że została ona przeprowadzona w sposób, który nie spełnia oczekiwań personelu, a władze powiatu nie chciały słuchać zgłaszanych przez nich uwagę.
Tomaszów Mazowiecki na tle innych placówek w Polsce
Nieprawidłowości w ŚDS w Tomaszowie nie są wyjątkiem. Raport NIK z 2022 roku wskazywał podobne problemy w placówkach w woj. mazowieckim i małopolskim – brak dokumentacji, zbyt mało zajęć aktywizujących i niedostateczna liczba terapeutów.
Przykładem dobrych praktyk jest natomiast ŚDS w Krakowie, gdzie wprowadzono nowoczesne programy współpracy z rodzinami oraz ścisłe partnerstwo z poradniami zdrowia psychicznego.
Kontekst prawny
- Ustawa o pomocy społecznej (art. 128 ust. 1) daje wojewodzie prawo do wydawania zaleceń pokontrolnych, które są wiążące dla placówek.
- Rozporządzenie MPiPS z 9 grudnia 2010 r. precyzuje wymagania wobec ŚDS-ów, m.in. kwalifikacje personelu (§ 10 i § 11), sposób prowadzenia ewidencji uczestników (§ 24), a także zakres usług świadczonych w ramach treningów.
- Kodeks pracy (art. 100) nakłada na pracodawcę obowiązek prawidłowej organizacji pracy, co obejmuje także dostosowanie stanowisk do kompetencji.
Podsumowanie
Kontrola w tomaszowskim Środowiskowym Domu Samopomocy ujawniła szereg zaniedbań w zakresie kwalifikacji kadry, dokumentacji i realizacji planów pracy. Zdaniem specjalistów, szybkie wdrożenie zaleceń jest konieczne, by zagwarantować uczestnikom placówki właściwą jakość wsparcia i bezpieczeństwo. Od kontroli minął już ponad rok. o udało się w tym czasie zrobić? Wszystko wskazuje na to, że niezbyt wiele.
Także radni nie wydają się być zainteresowani funkcjonowaniem placówki. Polityka społeczna z nielicznymi wyjątkami, nie wydaje się być w sferze ich zainteresowań. Nic dziwnego, bo dyrektorką, jest działaczka PiS, także radna miejska i osoba bliska. Mariuszowi Węgrzynowskiemu, pani Marzanna Popławska. Radni Koalicji Obywatelskiej nie zrobili nic, mimo próśb ze strony personelu o interwencję. Milczy też poseł Adrian Witczak zajęty kreowaniem własnego wizerunku na sejmowych korytarzach.
Komentarze