Dziś w kraju i na świecie (sobota, 15 listopada)

130 lat temu (1895) w Warszawie urodził się Antoni Słonimski, poeta, felietonista, satyryk, krytyk teatralny i filmowy; współtwórca grupy poetyckiej Skamander, autor słynnych „Kronik Tygodniowych” publikowanych w przedwojennych „Wiadomościach Literackich”; w latach 1956–1959 prezes Związku Literatów Polskich (zm. w 1976 r.).

123 lata temu (1902) uruchomiono Kolej Warszawsko-Kaliską; linia była szerokotorowa (1535 mm), a jej długość wynosiła 252 km.

115 lat temu (1910 r.) zmarł Stanisław Kostanecki, jeden z najwybitniejszych polskich chemików-organików, twórca chemii flawonów.

110 lat temu (1915 r.) władze niemieckie wydały zgodę na otwarcie w Warszawie polskich uczelni: uniwersytetu i politechniki.

105 lat temu (1920 r.) proklamowano utworzenie Wolnego Miasta Gdańska.

83 lata temu (1942) działający w warszawskim getcie konspiracyjny zespół badawczo-dokumentacyjny Oneg Szabat, powstały z inicjatywy Emanuela Ringelbluma, przygotował dla rządu RP w Londynie oraz rządów państw sprzymierzonych raport pod nazwą „Likwidacja żydowskiej Warszawy”. Raport został wywieziony na Zachód przez Jana Karskiego – emisariusza Polskiego Państwa Podziemnego.

71 lat temu (1954) w Białogardzie urodził się Aleksander Kwaśniewski, członek PZPR (1977–1990), w PRL redaktor naczelny „ITD” i „Sztandaru Młodych”, minister ds. młodzieży (1985–1987); współtwórca Okrągłego Stołu; przewodniczący Rady Naczelnej SdRP (1990–1995), poseł i przewodniczący klubu parlamentarnego SLD (1991–1995), przewodniczący Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego (1993–1995); prezydent RP w latach 1995–2005.

40 lat temu (1985) Milicja Obywatelska rozpoczęła akcję „Hiacynt”, polegającą na zbieraniu informacji na temat osób o orientacji homoseksualnej; uzyskane materiały miały służyć do szantażowania homoseksualistów i zmuszania ich do współpracy z SB.

17 lat temu (2008) zmarł Janusz Christa, rysownik, twórca komiksów „Kajko i Kokosz” (ur. w 1934 r.).

15 lat temu (2010) weszła w życie nowelizacja ustawy antynikotynowej, wprowadzająca całkowity zakaz palenia tytoniu m.in. w zakładach opieki zdrowotnej, szkołach, na dworcach, w publicznych obiektach kultury, w ogólnodostępnych miejscach przeznaczonych do wypoczynku i zabawy dzieci, na przystankach komunikacji miejskiej, w środkach publicznego transportu i obiektach sportowych.

3 lata temu (2022) rakieta przeciwlotnicza S-300, wystrzelona przez Ukrainę w czasie zmasowanego ataku Rosji na obiekty cywilne na Ukrainie, wskutek awarii uderzyła w suszarnię zboża we wsi Przewodów na Podkarpaciu, w wyniku czego śmierć poniosły dwie osoby.

KRAJ

Dziś o godz. 11 w Warszawie rozpocznie się kongres PSL, który wybierze nowe władze partii. Z informacji PAP wynika, że jedynym kandydatem na prezesa Stronnictwa jest wicepremier, szef MON i obecny prezes PSL Władysław Kosiniak-Kamysz, który pełni tę funkcję od 2015 roku. Na ostatnim kongresie PSL zmieniło swój statut; nie ma już w nim zapisu, że prezesa wybiera się spośród co najmniej dwóch kandydatów.

Kongres wybierze też Radę Naczelną Stronnictwa i jej przewodniczącego, którym obecnie jest senator Waldemar Pawlak. Z informacji PAP wynika, że Pawlak zdecydował się ponownie startować na to stanowisko, a jego kontrkandydatem będzie wicemarszałek Sejmu Piotr Zgorzelski. – Myślę, że marszałek Zgorzelski ma duże szanse na wygranie tego pojedynku – podkreślił w rozmowie z PAP inny z posłów PSL.

Posłowie Stronnictwa podkreślają, że na kongresie padną ważne deklaracje. – Myślę, że jednym z głównych przesłań tegorocznego kongresu będzie to, że idziemy samodzielnie do najbliższych wyborów parlamentarnych, po to, żeby zrobić dobry wynik – powiedział PAP poseł Jarosław Rzepa.

Zdaniem posła Mirosława Orlińskiego na kongresie zostanie też zaprezentowana nowa oferta programowa. – Na pewno na kongresie prezes Kosiniak-Kamysz przedstawi kilka naszych nowych pomysłów programowych, ale jeśli chodzi o szczegóły, to zostawiam to prezesowi – zaznaczył Orliński.

#

Premier Donald Tusk weźmie dziś udział w wielkim finale II edycji młodzieżowego turnieju piłkarskiego „Z Orlika na Stadion” organizowanego w ramach rządowego programu Aktywna Szkoła. W trakcie odbywającego się na PGE Narodowym wydarzenia zmierzą się ze sobą 24 najlepsze drużyny z całej Polski, których zawodnicy wyłonieni zostali w ogólnopolskich eliminacjach rozgrywanych na 550 Orlikach. Główną nagrodą przewidzianą w turnieju jest zgrupowanie w Barcelonie i treningi w akademii piłkarskiej La Masia.

Jak poinformowała Kancelaria Premiera, ok. godz. 14 przewidziane jest wystąpienie szefa rządu. Udział w wydarzeniu weźmie także minister sportu i turystyki Jakub Rutnicki.

#

W Sali Sejmowej Śląskiego Parlamentu w Katowicach odbędzie się dziś konferencja pt. „Niezbędność pojednania w 60. rocznicę Listu Biskupów Polskich do Biskupów Niemieckich”. W wydarzeniu weźmie udział dyrektor Europejskiej Sieci Pamięci i Solidarności Rafał Rogulski.

Centralne obchody odbędą się w dniach 18–19 listopada we Wrocławiu z udziałem członków episkopatów Polski i Niemiec, nuncjusza apostolskiego w Polsce i przedstawicieli władz obu państw.

Orędzie biskupów polskich do niemieckich, wystosowane 18 listopada 1965 roku podczas Soboru Watykańskiego II, było niespotykanym gestem w powojennej Europie, który przeszedł do historii stosunków polsko-niemieckich. Słowa „udzielamy wybaczenia i prosimy o nie” wzbudziły ogromne kontrowersje w polskim społeczeństwie. Władze PRL oskarżyły nawet hierarchów o zdradę interesów narodowych. Odpowiedź biskupów niemieckich była chłodna i nie poruszała wprost kwestii granicy na Odrze i Nysie.

#

Dziś rozpocznie się 33. Międzynarodowy Festiwal Filmowy EnergaCamerimage w Toruniu. W trakcie gali otwarcia irlandzki operator Robbie Ryan, jako pierwszy artysta w historii, otrzyma The Hollywood Reporter – Visionary in Cinematography Award 2025 za wybitny wkład w rozwój sztuki operatorskiej i trwały wpływ na współczesne kino. Wydarzenie zainauguruje pokaz „Anemone” Ronana Day-Lewisa ze zdjęciami Bena Fordesmana. W konkursie głównym o Złotą Żabę powalczą m.in. „Franz Kafka” Agnieszki Holland ze zdjęciami Tomasza Naumiuka, „Hamnet” Chloe Zhao ze zdjęciami Łukasza Żala, „Late Shift” Petry Biondiny Volpe ze zdjęciami Judith Kaufmann oraz „Mother” Teony Strugar Mitevskiej ze zdjęciami Virginie Saint Martin.

Festiwal potrwa do soboty 22 listopada. Jednym z jego patronów medialnych jest Polska Agencja Prasowa.