Dziś w kraju i na świecie (piątek, 9 stycznia)

593 lata temu (1433 r.) król Władysław Jagiełło nadał szlachcie przywilej krakowski, potwierdzający przywilej jedlneński z 1430 r., który ustanawiał zasadę prawną „neminem captivabimus nisi iure victum”.

229 lat temu (1797 r.) we Włoszech powstały Legiony Polskie; umowę z Republiką Lombardii o powołaniu pierwszej po III rozbiorze polskiej formacji wojskowej podpisał gen. Jan Henryk Dąbrowski.

157 lat temu (1869 r.) w Warszawie urodził się Władysław Heinrich (zm. 1957), psycholog, historyk filozofii, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, twórca pierwszej w Polsce Pracowni Psychologii Doświadczalnej.

151 lat temu (1875 r.) na wystawie w Krakowie został wystawiony obraz Jana Matejki „Zawieszenie dzwonu Zygmunta”.

125 lat temu (1901 r.) w Warszawie urodził się Stanisław Dubois, działacz socjalistyczny, uczestnik Powstań Śląskich i wojny polsko-bolszewickiej; rozstrzelany w niemieckim obozie KL Auschwitz w sierpniu 1942 r.

111 lat temu (1915 r.) z inicjatywy publicysty Erazma Piltza w Lozannie powstał Komitet Generalny Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce, któremu przewodniczył Henryk Sienkiewicz, a zaangażowali się m.in. Ignacy Jan Paderewski, Maria Skłodowska-Curie i Gabriel Narutowicz.

107 lat temu (1919 r.) samoloty zdobyte przez powstańców wielkopolskich dokonały nalotu bombowego na niemieckie lotnisko we Frankfurcie nad Odrą.

107 lat temu (1919 r.) w Dziektarzewie urodził się Stanisław Leopold, ps. Rafał, harcerz, dowódca I kompanii batalionu „Parasol”, poległ w czasie Powstania Warszawskiego.

83 lata temu (1943 r.) do warszawskiego getta przybył na inspekcję Reichsfuehrer SS Heinrich Himmler, nakazując deportację 8 tys. Żydów i ewakuację niemieckich przedsiębiorstw na Lubelszczyznę.

56 lat temu (1970 r.) w Londynie zmarł Mieczysław Grydzewski (ur. 1894), publicysta, krytyk literacki, twórca i redaktor tygodnika „Wiadomości Literackie” (1924–1939).

KRAJ

Prezydent Karol Nawrocki ma dziś spotkać się z premierem Donaldem Tuskiem. Rozmowa ma dotyczyć m.in. koordynacji zadań obu ośrodków władzy w kwestiach bezpieczeństwa i prowadzenia polityki zagranicznej. Według nieoficjalnych informacji PAP spotkanie prezydenta z premierem ma rozpocząć się o godz. 13.30.

Premier Tusk poinformował po wtorkowym szczycie „koalicji chętnych” w Paryżu, że jeszcze w tym tygodniu porozmawia z prezydentem Karolem Nawrockim „o tym, jaka jest rola dla prezydenta, a jaka dla rządu w procesie mającym zapewnić Ukrainie gwarancje bezpieczeństwa po zawieszeniu broni”. Zarówno prezydent, jak i premier uczestniczą w rozmowach światowych przywódców dotyczących Ukrainy. O tym, że liczy na spotkanie z prezydentem, szef rządu mówił też pod koniec grudnia.

Politycy różnych ugrupowań, przed piątkowym spotkaniem prezydenta Nawrockiego z premierem Tuskiem, wskazali głównie na potrzebę współpracy i koordynacji w sprawach bezpieczeństwa oraz polityki zagranicznej, choć nie oczekują przełomu w relacjach obu ośrodków władzy.

#

W piątek o godz. 10 prezydent Karol Nawrocki ma się spotkać w Pałacu Prezydenckim z przedstawicielami organizacji rolników, którzy planują na ten dzień protest w Warszawie. Protest dotyczy sprzeciwu ws. umowy między UE a krajami Mercosur, co do której ostateczna decyzja – głosowanie ambasadorów państw członkowskich – ma zapaść w Brukseli w piątek.

Rolnicy zbierający się na piątkowy protest sprzeciwiają się umowie z krajami Mercosur m.in. ze względu na obawy przed zalaniem polskiego i europejskiego rynku żywności dużo tańszymi produktami z krajów Ameryki Południowej.

– Prezydent chce prowadzić dialog i pomóc polskim rolnikom; chce razem z nimi budować odpowiedzialność za polskie bezpieczeństwo żywnościowe – powiedział w czwartek szef KPRP Zbigniew Bogucki, zapowiadając spotkanie Nawrockiego z rolnikami.

Przewodniczący OPZZ Rolników Sławomir Izdebski powiedział PAP, że postulaty protestujących dotyczą całej polityki rolnej rządu. Izdebski wskazał, że zapowiedziany na piątek protest w Warszawie skierowany jest nie tylko przeciw umowie z Mercosurem, ale również dotychczasowej polityce rządu „wobec wsi i rolnictwa”.

W jego ocenie resort rolnictwa nie realizuje postulatów przedstawionych podczas spotkania z premierem Donaldem Tuskiem na początku kadencji obecnego rządu.

#

Dzisiaj, w drugim i ostatnim dniu posiedzenia, Sejm zajmie się projektem ustawy, który ma umożliwić realizację Polskiej Strategii Kosmicznej, w tym zwiększenie udziału Polski w europejskich przedsięwzięciach orbitalnych i wykorzystanie technologii kosmicznej w obronności. W ocenie resortu rozwoju i technologii nowe przepisy tworzą stabilne warunki prawne dla dalszego rozwoju sektora, który „wzmacnia współpracę nauki i biznesu oraz wspiera tworzenie innowacyjnych technologii”.

Sejm rozpatrzy też rządowy projekt, który wprowadza zasady raportowania i automatycznej wymiany informacji podatkowych o transakcjach z wykorzystaniem kryptoaktywów. Wymiana tych informacji ma służyć zwalczaniu oszustw i unikania opodatkowania. Nowe prawo dostosowuje polskie przepisy do rozwiązań unijnych.

Posłowie zajmą się też wnioskiem Rady Ministrów o wyrażenie zgody na przedłużenie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy z Białorusią. Rozporządzenie w tej sprawie zaczęło obowiązywać 27 marca ub. roku. Początkowo ograniczenie obowiązywało przez 60 dni, jednak za zgodą Sejmu może być przedłużane o taki sam okres. Rada Ministrów kilkukrotnie decydowała się na przedłużenie tego rozwiązania. Ostatni raz – 22 listopada ub. roku.

Późnym popołudniem zaplanowano blok głosowań. Po głosowaniach posłowie zajmą się rządowym projektem nowelizacji ustawy o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy.

#

W piątek Sejm będzie głosował nad poprawkami, które zaproponował Senat do ustawy budżetowej na 2026 r. W czwartek poprawki rozpatrzyła sejmowa Komisja Finansów Publicznych i zarekomendowała przyjęcie wszystkich 10 zmian.

Senat zaproponował m.in. przekazanie dodatkowych środków, ok. 3 mln zł, na program zakupu książek przez Bibliotekę Narodową. Pieniądze te mają pochodzić z budżetu Trybunału Konstytucyjnego. Inna senacka poprawka polega na przesunięciu ok. 5 mln zł na Europejskie Centrum Solidarności z budżetu m.in. Instytutu Pamięci Narodowej.

Senatorowie zaproponowali także zmianę zmniejszającą budżet Trybunału Konstytucyjnego o 3 mln zł; kwota ta posłuży przygotowaniu światowego zjazdu skautów, tzw. Jamboree. Senat zaproponował również przesunięcie środków z wydatków bieżących przeznaczonych na cyberbezpieczeństwo na wydatki osobowe, aby można było zwiększyć zatrudnienie osób zajmujących się tą dziedziną. Inną zmianą zaproponowaną przez Senat jest skierowanie 10 mln zł na reorganizację urzędów morskich.

Ustawa budżetowa na przyszły rok zakłada, że wydatki państwa wyniosą 918,9 mld zł, a deficyt budżetowy ukształtuje się na poziomie nie wyższym niż 271,7 mld zł. Dochody budżetu państwa zaplanowano w wysokości 647,2 mld zł. Wpływy z VAT mają wynieść 341,5 mld zł, 103,3 mld zł budżet ma uzyskać z akcyzy, 80,4 mld zł z podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) oraz 32 mld zł z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT).

Zgodnie z ustawą, relacja państwowego długu publicznego do PKB ukształtuje się na poziomie 53,8 proc., pozostając poniżej progu ostrożnościowego 55 proc. określonego w ustawie o finansach publicznych.

Uchwalona ustawa budżetowa powinna trafić do prezydenta do podpisu w ciągu 4 miesięcy od dnia przekazania projektu Sejmowi, czyli do końca stycznia. Jeżeli tak się nie stanie, prezydent może w ciągu 14 dni zarządzić skrócenie kadencji Sejmu. Ustawa zasadnicza przewiduje, że prezydent podpisuje budżet w ciągu 7 dni albo kieruje ustawę budżetową do Trybunału Konstytucyjnego, który w tej sprawie musi orzec nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od otrzymania ustawy.

#

Dziś o godz. 11.30 w Warszawie wicepremier, minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz oraz minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek podpiszą wspólne porozumienie w sprawie realizacji ochotniczego szkolenia wojskowego studentów i absolwentów uczelni wyższych w Szkołach Legii Akademickiej.

Jak zaznacza MON, porozumienie to stanowi realizację przepisów ustawy o obronie Ojczyzny poprzez kontynuację dotychczas realizowanych szkoleń obronnych w ramach Legii Akademickiej.

Umożliwić ma ono Ministerstwu Obrony Narodowej efektywne wsparcie szkolenia teoretycznego realizowanego na uczelniach, zabezpieczenie miejsc dla kandydatów chętnych do odbycia szkolenia praktycznego w ramach modułu podoficerskiego, a także wyznaczanie Patronackich Jednostek Wojskowych.

ZAGRANICA

Ambasadorowie państw członkowskich UE zbiorą się w piątek w Brukseli, by podjąć ostateczną decyzję w sprawie zawarcia umowy handlowej z blokiem państw Ameryki Południowej Mercosur. Jeśli wynik piątkowego głosowania będzie korzystny dla zwolenników porozumienia UE-Mercosur, przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen otrzyma zielone światło na podpisanie umowy w Paragwaju, który sprawuje obecnie prezydencję w bloku. Głosowanie przeciwko umowie zadeklarowały Polska, Węgry, Irlandia i Francja.

#

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen oraz szef Rady Europejskiej Antonio Costa złożą w piątek pierwszą wizytę w Syrii od upadku w grudniu 2024 r. reżimu Baszara al-Asada. W planach przedstawicieli unijnych instytucji jest m.in. spotkanie z syryjskim prezydentem Ahmedem al-Szarą. Tego samego dnia von der Leyen i Costa mają odwiedzić Liban.

#

W szwajcarskiej miejscowości Martigny odbędzie się w piątek uroczystość upamiętnienia 40 ofiar pożaru w barze w Crans-Montana, do którego doszło w noc sylwestrową, z 31 grudnia na 1 stycznia. Obecni będą m.in. prezydenci Włoch i Francji, Sergio Mattarella i Emmanuel Macron, oraz przewodnicząca Parlamentu Europejskiego Roberta Metsola.

kpr/ ef/ mhr/