Masaż oddziałuje na mózg. Naukowcy przeanalizowali blisko 50 badań

Masaż może wpływać nie tylko na samopoczucie, ale także na aktywność mózgu – wynika z analizy 47 badań naukowych. Badacze wskazują, że podczas masażu dochodzi do zmian w falach mózgowych oraz w łączności sieci neuronalnych, co można potwierdzić za pomocą obiektywnych metod pomiaru.

Przegląd opublikowany na łamach Journal of Clinical Medicine objął badania wykorzystujące elektroencefalografię (EEG), funkcjonalny rezonans magnetyczny (fMRI) oraz funkcjonalną spektroskopię w bliskiej podczerwieni (fNIRS). Analizowano zarówno osoby zdrowe, jak i pacjentów z bólem przewlekłym oraz wcześniaki.

Jak podkreślili autorzy opracowania, efekty masażu nie ograniczają się wyłącznie do subiektywnego odczucia relaksu. Wyniki pokazują, że zabieg może zwiększać aktywność fal alfa, które są związane ze stanem spokojnej czujności. Zaobserwowano również zmiany w falach beta i gamma, a także modulację aktywności obszarów mózgu odpowiedzialnych za odczuwanie bólu, takich jak wyspa mózgowa i zakręt obręczy.

Współautorka przeglądu, prof. Donata Kurpas z Zakładu Metodyki Badań Naukowych Wydziału Pielęgniarstwa i Położnictwa Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, zwraca uwagę, że masaż wywołuje mierzalne zmiany w aktywności i łączności sieci neuronalnych związanych z regulacją stresu, przetwarzaniem bólu oraz emocjami.

Badaczka zaznaczyła również, że przy regularnie powtarzanych sesjach można było zauważyć sygnały adaptacyjne, które mogą wskazywać na procesy neuroplastyczne. To z kolei otwiera dyskusję o możliwym miejscu masażu w profilaktyce i szerzej rozumianej opiece zdrowotnej.

Prof. Kurpas podkreśla jednak, że masaż nie powinien być traktowany jako klasyczna profilaktyka pierwotna. Może natomiast oddziaływać na mechanizmy regulujące stres i ból, co może mieć znaczenie w profilaktyce wtórnej oraz w ograniczaniu nasilenia objawów. Jednocześnie zaznacza, że obecne wyniki, choć obiecujące, nie są jeszcze wystarczającą podstawą do tworzenia systemowych zaleceń.

Szczególnie interesujące okazały się wyniki dotyczące osób cierpiących na ból przewlekły. W części analizowanych badań zmiany w aktywności mózgu szły w parze ze zmniejszeniem dolegliwości bólowych i poprawą samopoczucia pacjentów. Zdaniem badaczki masaż może być rozważany jako jeden z elementów terapii wieloskładnikowej, obok fizjoterapii, psychoterapii czy interwencji poznawczo-behawioralnych.

Eksperci podkreślają jednak, że wykazanie mechanizmu działania nie jest równoznaczne z potwierdzeniem skuteczności klinicznej. Aby odpowiedzialnie ocenić rolę masażu w nowoczesnych modelach opieki, potrzebne są dobrze zaprojektowane badania kliniczne, które uwzględnią m.in. wpływ na jakość życia pacjentów, zużycie leków oraz korzystanie ze świadczeń zdrowotnych.

To właśnie takie analizy mają w przyszłości odpowiedzieć na pytanie, jakie miejsce masaż powinien zajmować w zintegrowanej opiece nad pacjentem.