12 mld zł do spłaty ma 370 tys. zadłużonych seniorów

Zgodnie z wynikami badania opisanymi w raporcie BIG InfoMonitor, większość osób w wieku 65 plus uważa, że ich kondycja finansowa pozostanie bez zmian (39 proc.). Z kolei 22 proc. spodziewa się nieznacznego pogorszenia, a co szósty senior obawia się jej znacznego pogorszenia. Niewielkiej poprawy spodziewa się 8 proc., a nikt nie wierzy w zdecydowaną zmianę na lepsze.

Ponadto 49 proc. badanych seniorów uważa, że najważniejsze do poprawy ich sytuacji finansowej będzie ograniczanie zbędnych i impulsywnych wydatków do minimum. O poszukiwaniu promocji i atrakcyjnych cenowo ofert wspomina 36 proc. badanych w tej grupie wiekowej. Co piąty twierdzi, że zamierza gromadzić oszczędności. "Na tle pozostałych grup wiekowych, odsetek odpowiedzi seniorów zdecydowanie jest niższy w przypadku wskazań na oszczędności, a wyższy w porównaniu z innymi w odniesieniu do pytania o ograniczanie wydatków" – zauważył BIG InfoMonitor.

Dodał, że "niewielki odsetek" – bo 2 proc. osób w tym wieku – chce poszerzyć swoją wiedzę finansową. W pozostałych grupach wiekowych wynosi on 13 proc. Z kolei 30 proc. seniorów nie planuje podejmować żadnych działań w celu poprawy swojej sytuacji materialnej.

Większość respondentów w tej grupie (79 proc.) nie zamierza zwiększyć swoich dochodów w 2025 r., a co dziesiąta osoba planuje znaleźć dodatkowe źródło utrzymania. Podobny odsetek (11 proc.) chce sprzedać zbędne rzeczy. Zmiany pracy nie planuje żaden z nich, co wynika "z faktu, że większość z nich jest już na emeryturze".

W ocenie cytowanego w komunikacie prof. SGH dr hab. Waldemara Rogowskiego, wzrost kosztów życia, wysoki poziom oprocentowania kredytów i pożyczek oraz inflacja to czynniki, które szczególnie dotykają osoby w wieku 65 plus, dla których głównym źródłem utrzymania są stałe świadczenia emerytalne. Ekspert zauważył, że z badania wynika też, że sytuacja finansowa jest źródłem niepokoju dla 72 proc. seniorów. "Ta grupa wiekowa, z ograniczonym dostępem i chęcią do szukania dodatkowych źródeł dochodu, jest bardziej podatna na skutki zmian gospodarczych" – wskazał analityk.

Powołując się na dane GUS, autorzy raportu zauważyli, że w Polsce rośnie grupa osób w wieku 65 lat i więcej. W 2023 roku zwiększyła się o 197 tys. osób do ponad 7,5 mln. Stanowi to 20,1 proc. ogólnej liczby ludności w Polsce. Postępowanie procesu starzenia się społeczeństwa – w ocenie autorów – jest efektem wydłużającej się średniej długości życia oraz niskiej dzietności. Obecnie indeks starości wynosi 133 (na 100 dzieci w wieku 0–14 lat przypada już 133 seniorów).

Jednocześnie – jak zauważono – rosną też długi seniorów. Na koniec listopada 2024 r., według danych BIG InfoMonitor, wynosiły blisko 12 mld zł. Zadłużonych jest 370 tys. osób w wieku 65+, co oznacza spadek o ponad 24,7 tys. osób.

Wzrosła o 2,8 tys. zł przeciętna wartość przeterminowanego zadłużenia na osobę, osiągając 32,2 tys. zł. Zaległe zobowiązania m.in. z tytułu mediów i czynszu spadły r/r o prawie 27 mln zł (0,5 proc.) do 4,88 mld zł i dotyczą ponad 219 tys. osób. Z kolei zadłużenia związane z niespłaconymi w terminie kredytami i pożyczkami wzrosły o 356,6 mln zł (5,3 proc.) i na koniec listopada 2024 r. przekroczyły 7 mld zł – dotyczą 207 tys. seniorów.

Najwięcej zadłużonych seniorów mieszka w woj. kujawsko-pomorskim (prawie 65 osób z zaległymi długami na 1000 emerytów) i zachodniopomorskim (ponad 64 osoby na 1000). Kolejno są woj. dolnośląskie (63 osoby na 1000) i Śląsk (mniej niż 63 osoby na 1000).

Najmniej zadłużonych seniorów jest na Podkarpaciu (prawie 28 osób na 1000), Podlasiu (32 na 1000), w Małopolsce (prawie 38 na 1000) i na Lubelszczyźnie (prawie 39 na 1000). We wszystkich badanych województwach spadła liczba seniorów z długami na 1000 mieszkańców w wieku 65+. Najwyższy spadek odnotowano w woj. dolnośląskim (o 5,7 pkt), śląskim (o 5,5 pkt) oraz kujawsko-pomorskim (o 4,9 pkt).

Dodano, że Mazowsze, Śląsk i Dolny Śląsk to regiony, gdzie seniorzy borykają się z największym ciężarem niespłaconych na czas zobowiązań – ich łączny dług sięga odpowiednio ponad 2,5 mld zł, 1,5 mld zł i 1 mld zł. Bardziej optymistycznie sytuacja wygląda na Podlasiu, Opolszczyźnie i Ziemi Świętokrzyskiej, gdzie dług wyniósł między 190 mln zł a 242 mln zł.

Autorzy raportu podali też, że największy wzrost zadłużenia r/r odnotowano w woj. zachodniopomorskim (10,6 proc.), mazowieckim (9,2 proc.), świętokrzyskim (4,6 proc.) i lubelskim (4,3 proc.). Spadki natomiast zanotowano na Śląsku, Opolszczyźnie, Kujawach i Podkarpaciu – od 1,4 proc. do 4,3 proc..

Badanie „Noworoczne plany finansowe Polaków” zrealizowano metodą CAWI przez Quality Watch na zlecenie BIG InfoMonitor, na próbie 1061 pełnoletnich Polaków w grudniu 2024 r. (PAP)