Dziś jest środa, 1 lipca, sto osiemdziesiąty drugi dzień roku. Słońce wstało o godz. 4:17, zajdzie o 21:00. Imieniny obchodzą: Bogusław, Halina, Julian, Karolina, Marcin, Marian, Oliwer, Otto i Szymon.
Warszawa wraca z rąk Szwedów
370 lat temu, w 1656 roku, podczas potopu szwedzkiego polskie wojska koronne oraz masy chłopskie odebrały Warszawę Szwedom. Był to jeden z tych momentów, kiedy historia nie pisała się wyłącznie w gabinetach dowódców, lecz także na błotnistych drogach, pod murami miast i w sercach ludzi, którzy mieli dość obcego buta na własnej ziemi.
Potop szwedzki do dziś pozostaje jedną z najbardziej dramatycznych kart XVII-wiecznej Rzeczypospolitej. To czas spustoszenia, zdrad, heroizmu, ale i narodowego otrzeźwienia. W kulturze zbiorowej mocno utrwalił go Henryk Sienkiewicz, który w „Potopie” uczynił z historii opowieść niemal filmową: pełną szabel, przysiąg, upadków i powrotów. Odbicie Warszawy było właśnie takim powrotem — jeszcze nie końcem wojny, ale sygnałem, że Rzeczpospolita nie powiedziała ostatniego słowa.
Gerson, Wisłocka i Stawiński — trzy różne twarze polskiej kultury
195 lat temu, w 1831 roku, w Warszawie urodził się Wojciech Gerson, malarz, historyk sztuki i pedagog. Należał do tych twórców, którzy nie tylko malowali, ale także uczyli patrzenia. A to w kulturze bywa czasem ważniejsze niż sama farba na płótnie.
105 lat temu, w 1921 roku, w Łodzi przyszła na świat Michalina Wisłocka — ginekolog, cytolog i seksuolog, autorka pierwszych polskich popularnonaukowych książek poświęconych seksuologii. Dla wielu była postacią przełomową, bo mówiła o sprawach, o których przez lata kazano milczeć przy zamkniętych drzwiach, ściszonym głosem i z miną, jakby człowiek już samym pytaniem naruszał porządek świata.
Tego samego roku, w Zakręcie koło Otwocka, urodził się Jerzy Stefan Stawiński — scenarzysta, reżyser, prozaik, żołnierz Armii Krajowej i uczestnik Powstania Warszawskiego. Współtworzył polską szkołę filmową, a jego doświadczenie wojenne nie było literacką dekoracją, lecz raną, z której rodziły się opowieści. Był autorem powieści „Młodego warszawiaka zapiski z urodzin”, a jego nazwisko należy do tych, bez których trudno opowiadać o polskim kinie powojennym.
Prawo, które zdjęło z kobiet stary kaganiec
Również 105 lat temu, w 1921 roku, zaczęły obowiązywać zmiany w prawie cywilnym, które uchyliły zapis nakazujący żonie posłuszeństwo mężowi. Zniesiono także przepis uzależniający działania prawne mężatki od zgody jej męża.
Dziś brzmi to jak relikt z muzeum patriarchalnych absurdów, ale był to realny zapis prawny, wpływający na codzienne życie kobiet. Zmiana z 1921 roku była więc czymś więcej niż korektą paragrafów. Była symbolicznym otwarciem okna w dusznym pokoju, w którym przez zbyt długi czas decydowano za kobiety, co mogą, czego nie mogą i kiedy muszą zapytać o zgodę.
„Lato z radiem” — sygnał wakacji
55 lat temu, w 1971 roku, Polskie Radio rozpoczęło nadawanie audycji „Lato z radiem”. Dla kilku pokoleń Polaków był to nie tylko program radiowy, ale wakacyjny rytuał. Trochę jak zapach rozgrzanego asfaltu, smak oranżady z butelki, pociąg nad morze i niedzielny obiad słyszany przez otwarte okno.
„Lato z radiem” przez dekady towarzyszyło urlopom, pracom w polu, podróżom maluchem i porankom w kuchni. Miało w sobie lekkość, której nie da się zadekretować żadną ramówką. Takie rzeczy albo stają się częścią codzienności, albo przepadają. Ta audycja została.
Koniec Układu Warszawskiego i narodziny parków narodowych
35 lat temu, w 1991 roku, w Pradze podpisano protokół o likwidacji Układu Warszawskiego. Był to jeden z symbolicznych końców epoki zimnej wojny. Z mapy politycznej znikała struktura, która przez dekady określała militarną rzeczywistość Europy Środkowo-Wschodniej. Historia zamykała ciężkie drzwi, choć echo kroków po dawnych korytarzach słychać było jeszcze długo.
30 lat temu, w 1996 roku, utworzono Narwiański Park Narodowy oraz Park Narodowy „Bory Tucholskie”. Z kolei 25 lat temu, w 2001 roku, powstał Park Narodowy „Ujście Warty”. To przypomnienie, że historia to nie tylko wojny, traktaty i wielka polityka. To także decyzje o ochronie rzek, mokradeł, ptaków, lasów i krajobrazów, które nie mają głosu, dopóki człowiek nie zechce go im użyczyć.
Tego samego dnia, 25 lat temu, w Krakowie zmarła Halina Czerny-Stefańska, wybitna pianistka, laureatka pierwszej nagrody w Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina w 1949 roku, którą zdobyła ex aequo z Bellą Dawidowicz. Jej gra przypominała, że Chopin to nie tylko nuty, ale także oddech, cisza i dramat ukryty między dźwiękami.
Muzyczny 1 lipca: od bluesa po Blondie
Muzyczne kalendarium 1 lipca zaczyna się od nazwiska, które w historii bluesa waży tyle, co dobry riff w zadymionym klubie. W 1915 roku urodził się Willie Dixon, wokalista, gitarzysta i kompozytor, autor ponad pięciuset utworów. To spod jego ręki wyszły m.in. „Hoochie Coochie Man”, „You Shook Me” i „I Can’t Quit You Baby”. Dixon był jednym z tych twórców, których słuchali potem The Rolling Stones, Cream i Led Zeppelin. Blues w jego wydaniu był jak rozmowa prowadzona po północy — trochę gorzka, trochę zmysłowa, zawsze prawdziwa.
W 1945 roku w Miami urodziła się Deborah Harry, wokalistka zespołu Blondie. Jej głos i sceniczny wizerunek stały się ikoną nowej fali. „Heart Of Glass”, „Call Me” czy „The Tide Is High” to utwory, które nie tyle trafiały na listy przebojów, ile wchodziły do popkultury bocznymi drzwiami i zostawały tam na lata. Deborah Harry zagrała także w ponad 40 filmach kinowych i telewizyjnych.
W 1949 roku w Dagenham pod Londynem urodził się John Farnham, wokalista i kompozytor, który po przenosinach do Australii rozpoczął karierę przebojem „Sadie (The Cleaning Lady)”. Później śpiewał w Little River Band, a jako solista wylansował m.in. „You’re The Voice”, „Age Of Reason” i „Two Strong Hearts”.
W 1956 roku urodził się Phil Solem, członek formacji Great Buildings oraz duetu The Rembrandts. To właśnie The Rembrandts nagrali „I’ll Be There For You”, piosenkę, która stała się muzycznym znakiem rozpoznawczym serialu „Przyjaciele”.
Beatlesi, Slade, 10cc i polski akcent
W 1967 roku The Beatles rozpoczęli piętnastotygodniowe panowanie na amerykańskiej liście albumów płytą „Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band”. To krążek, który zmienił myślenie o albumie jako całości. Nie był już tylko zbiorem piosenek, ale osobnym światem. Znalazły się na nim m.in. „Lucy In The Sky With Diamonds”, „Being For The Benefit Of Mr. Kite!”, „When I’m Sixty Four” i „A Day In The Life”.
W 1972 roku grupa Slade zdobyła pierwsze miejsce w Wielkiej Brytanii singlem „Take Me Bak ‘Ome”. Błędna pisownia tytułu nie była przypadkiem, lecz częścią rozpoznawalnego stylu zespołu.
W 1975 roku zespół 10cc trafił na szczyt brytyjskiej listy piosenką „I’m Not In Love”. Utwór zbudowany na wielowarstwowych partiach wokalnych do dziś brzmi jak eksperyment, który wymknął się laboratorium i został przebojem.
Tego samego roku, we Wrocławiu urodził się Łukasz Zagrobelny, wokalista i aktor musicalowy, znany m.in. z musicali „Miss Saigon”, „Grease” i „Koty”. Jako wokalista wypromował piosenki „Nieprawda”, „Życie na czekanie”, „Ja tu zostaję” i „Mówisz i Masz”.
Bon Jovi, Kylie, Happysad i pożegnania
W 1983 roku rockowy kwintet z New Jersey, czyli Bon Jovi, podpisał kontrakt płytowy z wytwórnią Phonogram. Początkowo grupa miała nazywać się Johnny Electric, ale ostatecznie została przy nazwisku lidera, Johna Bongoviego, w zmienionej formie. Reszta to już stadionowy rock, miliony sprzedanych płyt i przeboje śpiewane przez tłumy.
W 1999 roku w Las Vegas zmarł Guy Mitchell, amerykański wokalista, znany m.in. z piosenki „Singing The Blues”. Był jedną z gwiazd przełomu lat 50. i 60., kiedy muzyka popularna zmieniała skórę, a listy przebojów zaczynały pulsować nową energią.
W 2000 roku na pierwszym miejscu brytyjskiej listy znalazła się Kylie Minogue z piosenką „Spinning Around”. Utwór pomógł jej dołączyć do elitarnego grona wykonawców, którzy zdobywali szczyt list w trzech kolejnych dekadach.
W 2004 roku zespół Happysad wydał debiutancki album „Wszystko jedno”. Piosenka „Zanim pójdę” stała się jednym z najmocniejszych polskich radiowych śladów tamtych lat i przez 33 tygodnie utrzymywała się na Liście Przebojów Programu Trzeciego.
W 2005 roku w New Jersey zmarł Luther Vandross, wokalista soulowy i rhythm and bluesowy, obdarzony ciepłym, charakterystycznym głosem. Pracował m.in. z Dianą Ross, Carly Simon, Donną Summer, Barbrą Streisand, Mariah Carey i Davidem Bowie. Jego piosenki „Never Too Much”, „Stop To Love” i „Any Love” należą do klasyki R&B.
Dziś w kraju: Sejm, szkoły, pacjenci, cyfrowe usługi i polityczne napięcia
Dziś przed południem Sejm rozpocznie trzydniowe posiedzenie. Posłowie mają pracować m.in. nad rządowym projektem wprowadzającym zakaz korzystania z telefonów komórkowych przez uczniów szkół podstawowych. To temat, który wraca w debacie publicznej jak refren: między troską o koncentrację dzieci, a pytaniem, czy szkoła potrafi jeszcze wygrać walkę o uwagę z ekranem.
W porządku obrad znalazł się także projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, określany jako lex szarlatan. Posłowie mają również rozpatrzyć wniosek rządu o zgodę na przedłużenie czasowego ograniczenia prawa do azylu na granicy z Białorusią.
Sejm przeprowadzi drugie czytanie projektu ustawy o osobistych kontach inwestycyjnych, które miałyby wejść w życie 1 stycznia 2027 roku. Projekt przewiduje zwolnienie z tzw. podatku Belki aktywów inwestycyjnych denominowanych w złotych do 100 tys. zł oraz aktywów oszczędnościowych do 25 tys. zł.
Posłowie zajmą się także projektem wdrażającym unijny akt DSA — Digital Services Act, który wyznacza prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na koordynatora ds. usług cyfrowych.
W harmonogramie jest również pierwsze czytanie prezydenckiego projektu nowelizacji ustaw o IPN oraz Kodeksu karnego. Projekt uzupełnia przepis dotyczący karania za propagowanie totalitaryzmów i nawoływanie do nienawiści o odniesienie do ideologii Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów frakcji Bandery i Ukraińskiej Armii Powstańczej oraz ideologii nawołującej do użycia przemocy w celu wpływania na życie polityczne lub społeczne.
Spotkanie w MON i sprawa Zbigniewa Ziobry
Wicepremier i szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz ma się dziś spotkać z prezydentem Karolem Nawrockim. Według wcześniejszych informacji głównym tematem rozmowy ma być szczyt NATO w Ankarze. Prawdopodobnie pojawi się również kwestia stałej obecności wojsk amerykańskich w Polsce.
W Sądzie Okręgowym w Warszawie zaplanowano na godz. 9.30 posiedzenie dotyczące zażaleń obrońców na zastosowanie aresztu wobec byłego ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobry. Nie wiadomo jednak, czy decyzja zapadnie dziś, ponieważ wyznaczono także ewentualne kolejne terminy.
Sprawa dotyczy śledztwa związanego z funkcjonowaniem Funduszu Sprawiedliwości w czasach rządów PiS. Prokuratura zarzuca Ziobrze m.in. kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą i wykorzystywanie stanowiska do działań o charakterze przestępczym. Według śledczych były minister miał popełnić łącznie 26 przestępstw.
Dziś za granicą: stal, cła i koniec tanich paczek bez granic
Komisja Europejska od dziś zaostrza ochronę unijnego rynku stali. Nowe przepisy zmniejszają bezcłowe limity importu i podnoszą do 50 procent cło na stal sprowadzaną ponad wyznaczone kontyngenty. Regulacje mają obowiązywać maksymalnie przez sześć miesięcy.
Bruksela tłumaczy decyzję globalną nadwyżką mocy produkcyjnych, wysokimi kosztami energii, słabym popytem i rosnącą presją konkurencji spoza Unii Europejskiej. Komisja liczy, że nowe rozwiązania pomogą chronić miejsca pracy w europejskim hutnictwie oraz stworzą lepsze warunki do inwestycji w dekarbonizację i nowe technologie.
Od dziś w Unii Europejskiej wygasają także dotychczasowe zwolnienia celne dla paczek o wartości do 150 euro pochodzących spoza UE. Na przesyłki mają zostać nałożone tymczasowe cła w wysokości 3 euro za przedmiot. Celem jest ograniczenie fali tanich produktów trafiających na wspólny rynek głównie z Chin, m.in. za pośrednictwem platform takich jak Temu, Shein czy AliExpress.
Komisja Europejska wskazuje, że skala zakupów internetowych całkowicie zmieniła realia, w których dawniej projektowano zwolnienia celne. Według danych KE tylko w 2025 roku do Unii trafiło 5,9 mld tanich produktów z państw trzecich nieobjętych cłami. Wiele z nich miało nie spełniać standardów bezpieczeństwa, szczególnie w takich kategoriach jak kosmetyki, zabawki dziecięce, suplementy diety czy odzież ochronna.
Pierwszy dzień lipca, wiele tonów jednej opowieści
1 lipca to data, w której historia gra na wielu instrumentach. Jest tu szabla spod Warszawy, fortepian Chopina, bluesowy bas Williego Dixona, radiowy sygnał wakacji i chłodny język unijnych regulacji celnych. Trochę jak w dobrze zmontowanym filmie — zmieniają się sceny, epoki i bohaterowie, ale zostaje jedno pytanie: co z tych zdarzeń zostanie z nami dłużej niż tylko do końca dnia?
Bo kalendarium nie jest magazynem dat. Jest lustrem. Czasem pokazuje twarz zwycięstwa, czasem twarz odwagi, czasem ślad absurdu, z którego udało się wyjść. A czasem po prostu przypomina melodię, którą kiedyś wszyscy nuciliśmy, nawet jeśli dziś udajemy, że już jej nie pamiętamy.
Napisz komentarz
Komentarze