Dziś w kraju i na świecie (środa, 17 września)

651 lat temu (1374) w Koszycach król Ludwik Węgierski ogłosił pierwszy przywilej generalny dla polskiej szlachty.

113 lat temu (1912) w Warszawie urodziła się Irena Kwiatkowska, aktorka, gwiazda teatru, filmu i kabaretu; na trwałe wpisała się w pamięć widzów rolami w serialach „Wojna domowa” i „Czterdziestolatek”, a także w filmach „Hallo szpicbródka”, „Lata dwudzieste... lata trzydzieste”; występowała w kabaretach Szpak, Dudek i telewizyjnym Kabarecie Starszych Panów. Zmarła w 2011 r.

101 lat temu (1924) decyzją Sztabu Generalnego WP utworzono Korpus Ochrony Pogranicza.

87 lat temu (1938) w Moskwie w ramach represji stalinowskich zamordowany został Bruno Jasieński (ur. 1901), poeta, czołowy twórca polskiego futuryzmu, związany z ruchem komunistycznym.

86 lat temu (1939) agresja ZSRR na Polskę. W myśl uzgodnień paktu Ribbentrop-Mołotow Armia Czerwona zajęła tereny aż po Bug, ale też np. białostockie i fragmenty warszawskiego.

86 lat temu (1939) w wyniku niemieckiego bombardowania doszło do pożaru Zamku Królewskiego w Warszawie.

85 lat temu (1940) w Palmirach Niemcy zamordowali 198 więźniów Pawiaka.

81 lat temu (1944) pod kryptonimem „Market Garden” rozpoczęła się największa operacja powietrznodesantowa II wojny światowej z udziałem m.in. Samodzielnej Brygady Spadochronowej pod dowództwem gen. Stanisława Sosabowskiego.

47 lat temu (1978) premiera serialu telewizyjnego „Lalka” w reżyserii Ryszarda Bera.

45 lat temu (1980) w Gdańsku przedstawiciele Międzyzakładowych Komitetów Założycielskich i Międzyzakładowych Komisji Robotniczych podjęli decyzję o utworzeniu jednego związku zawodowego pod nazwą Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”.

30 lat temu (1995) w Warszawie odsłonięto Pomnik Poległym i Pomordowanym na Wschodzie.

KRAJ

Dzisiaj odbędą się uroczystości z udziałem najwyższych władz państwowych upamiętniające 86. rocznicę agresji ZSRR na Polskę. Rano wicepremier, minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz złoży wieniec przed stołecznym pomnikiem Poległym i Pomordowanym na Wschodzie. Planowane jest również wystąpienie szefa MON.

Później premier Donald Tusk odwiedzi Wytyczno (woj. lubelskie), miejsce jednego z ostatnich starć Wojska Polskiego z sowieckim agresorem. Szef rządu złoży wieniec na cmentarzu żołnierzy Zgrupowania Korpusu Ochrony Pogranicza. Zaplanowane jest także wystąpienie premiera.

Państwowy pogrzeb z ceremoniałem wojskowym szczątków ofiar zbrodni katyńskiej w stołecznej Katedrze Polowej Wojska Polskiego z udziałem prezydenta Karola Nawrockiego rozpocznie o godz. 11 msza św. w intencji wszystkich ofiar zbrodni. Planowane jest wystąpienie głowy państwa.

Później w Krypcie Katedry Polowej odbędzie się ceremonia pogrzebowa szczątków ofiar zbrodni katyńskiej, której 85. rocznica przypada w tym roku. W podziemiach katedry zostanie złożonych w 16 urnach 15 czaszek i materiał kostny ofiar zbrodni katyńskiej.

Po południu odbędą się uroczystości przed pomnikiem Poległym i Pomordowanym na Wschodzie z udziałem zastępczyni prezydenta Warszawy Aldony Machnowskiej-Góry, szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Lecha Parella, prezesa Fundacji Poległym i Pomordowanym na Wschodzie Leona Komornickiego oraz prezesa Stowarzyszenia Rodzina Katyńska Marka Krystyniaka. Zaplanowano m.in. przemówienia okolicznościowe, wspólną modlitwę międzyreligijną, ceremonię złożenia wieńców, apel pamięci i odśpiewanie „Hymnu Sybiraków”.

Dziś o godz. 13 rząd zbierze się na posiedzeniu, pierwotnie planowanym na wtorek. Zgodnie z zapowiedzią premiera Donalda Tuska ministrowie mają podjąć uchwałę zobowiązującą do zakupu okrętów podwodnych w programie Orka do końca roku. Jak wskazał, że wszystkie oferty w tej sprawie zostały „przebadane”, a teraz rząd podejmie decyzję, kto będzie naszym „ostatecznym partnerem w tym programie”.

W harmonogramie posiedzenia rządu jest m.in. projekt ustawy o utworzeniu Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry, który miałby powstać w 2026 r. i objąć obszar o powierzchni 3 tys. 856,30 ha, oraz projekt zmian w ustawie o offshore zakładający zmiany m.in. w przepisach dotyczących aukcji interwencyjnych.

Dziś o godz. 10 Senat rozpocznie jednodniowe posiedzenie. Izba zajmie się ustawą uzależniającą wypłatę 800 plus cudzoziemcom m.in. od aktywności zawodowej, czyli tzw. ustawą pomocową oraz ustawą o bonie ciepłowniczym i zamrożeniu cen prądu do końca roku.

Senatorowie zajmą się też nowelizacją ustawy o zapasach ropy i gazu. Zgodnie z nią Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych (RARS) będzie mogła świadczyć tzw. usługę biletową dla importerów gazu o rok dłużej, czyli do 30 września 2026 r.

Ponadto Senat ma wyrazić zgodę na powołanie Prezesa Najwyższej Izby Kontroli. W zeszły piątek Sejm powołał na to stanowisko dotychczasowego szefa Prokuratorii Generalnej Mariusza Haładyja.

Na poligonie w Orzyszu w środę odbędą się ćwiczenia wojsk pancernych i sił powietrznych o kryptonimie „Żelazna Brama”. Według zapowiedzi wojska, w pokazie wezmą udział m.in. czołgi Abrams, armatohaubice K-9, wyrzutnie rakietowe WR-40 Langusta, moździerze samobieżne Rak, transportery opancerzone Rosomak ZSSW-30, zestawy PPK Spike oraz zestawy przeciwlotnicze Piorun. Wsparcia z powietrza mają udzielić wojskom lądowym m.in. samoloty F-35, F-16 oraz śmigłowce AH-64.

Ćwiczenia na orzyskim poligonie będą obserwowali: wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz oraz szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego gen. Wiesław Kukuła.

Poligon w Orzyszu leży ok. 100 km od przesmyku suwalskiego. W okolicy stacjonuje Batalionowa Grupa Bojowa NATO (BGB NATO). Są to międzynarodowe, wielonarodowe pododdziały wojskowe. Stacjonują tu żołnierze z Wielkiej Brytanii, Rumunii i Chorwacji, a także żołnierze USA. Ich baza znajduje się w sąsiednim Bemowie Piskim, jest w niej około 800 żołnierzy. Na co dzień Batalionowa Grupa Bojowa NATO współdziała z 15 Giżycką Brygadą Zmechanizowaną.

Dziś odbędzie się konferencja prasowa wiceministry klimatu i środowiska Anity Sowińskiej przed startem systemu kaucyjnego, który ma wejść w życie 1 października tego roku.

Duże sklepy, o powierzchni powyżej 200 m kw., będą musiały odbierać puste opakowania i oddawać klientom kaucję. Natomiast mniejsze sklepy będą pobierać kaucję, ale przystąpienie do systemu odbioru opakowań w ich przypadku będzie dobrowolne. System obejmie trzy rodzaje opakowań: butelki plastikowe do 3 litrów, metalowe puszki do 1 litra, a także – od 1 stycznia 2026 r. – szklane butelki wielorazowego użytku do 1,5 litra.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska podkreśliło, że polskie przepisy o systemie kaucyjnym wymagają, by przy zwrocie opakowania klient otrzymywał zwrot w formie pieniężnej. „Przykłady z innych krajów pokazują jednak, że operatorzy organizujący zbiórkę opakowań wprowadzają bony, które można wymienić na gotówkę. To rozwiązanie jest przede wszystkim związane z automatami” - zauważył resort.

Tauron zaprezentuje dziś rozszerzony, skonsolidowany raport na pierwsze półrocze 2025.

ZAGRANICA

Oficjalna wizyta prezydenta USA Donalda Trumpa i pierwszej damy Melanii Trump w Wielkiej Brytanii. Trump będzie pierwszym przywódcą dwukrotnie przyjętym przez brytyjskich monarchów w ramach wizyty państwowej z pełnym ceremoniałem. Pierwsza miała miejsce w 2019 r. za panowania królowej Elżbiety II. Spotkaniu prezydenta USA z królem Karolem na zamku Windsor będzie towarzyszyć szereg ceremonii, Trump zostanie powitany salwą honorową, a następnie wraz z Karolem III przejedzie do zamku karocą w asyście królewskiej kawalerii. Trump i król Karol dokonają przeglądu gwardii honorowej. Po lunchu z parą królewską amerykański prezydent złoży wieńce na grobie królowej Elżbiety II w kaplicy św. Jerzego. Trump zostanie też uhonorowany przelotem amerykańskich i brytyjskich samolotów F-35, a spotkanie zwieńczy zorganizowany na jego cześć bankiet. Wizycie mają towarzyszyć protesty grupy „Stop Trump”.

Posiedzenie kolegium komisarzy UE. Według wcześniejszych zapowiedzi Komisja Europejska ma zaproponować państwom unijnym sankcje na Izrael w związku z sytuacją w Strefie Gazy. Szefowa KE Ursula von der Leyen zapowiedziała sankcje wobec Izraela 10 września w orędziu o stanie Unii. Przyznała, że wśród państw członkowskich nie ma większości w tej kwestii, zaznaczyła jednak, że mimo to KE zaproponuje sankcje. Jak wyjaśniła, Komisja zaproponuje sankcje wobec ekstremistycznych izraelskich ministrów i brutalnych osadników żydowskich oraz zawieszenie umowy stowarzyszeniowej z Izraelem w części handlowej. KE zamierza też podjąć działania w granicach swoich kompetencji, zawieszając dwustronne wsparcie dla Izraela.