Dziś w kraju i na świecie (czwartek, 18 września)

253 lata temu (1772 r.) I rozbiór Polski: ambasadorowie Rosji, Prus i Austrii złożyli w Warszawie jednobrzmiące deklaracje o przeprowadzeniu rozbioru, żądając zwołania sejmu dla przeprowadzenia zmian terytorialnych.

174 lata temu (1851 r.) w Stanach Zjednoczonych ukazało się pierwsze wydanie „The New York Times” – jednego z najważniejszych dzienników amerykańskich.

142 lata temu (1883 r.) w Warszawie urodził się Ludomir Różycki, kompozytor, dyrygent, pedagog. Zmarł w 1953 r.

120 lat temu (1905 r.) w Sztokholmie urodziła się Greta Garbo, szwedzka aktorka, gwiazda Hollywood; wystąpiła w filmach „Anna Christie”, „Romans”, „Anna Karenina”, „Mata Hari”, „Ludzie w hotelu”, „Królowa Krystyna”, „Ninoczka” i „Dama kameliowa”; w 1955 r. nagrodzona honorowym Oscarem.

100 lat temu (1925 r.) uchwała Rady Ligi Narodów o przekazaniu Polsce półwyspu Westerplatte na składnicę amunicyjną.

86 lat temu (1939 r.) kampania polska: internowany polski okręt podwodny „Orzeł” wydostał się z portu w Tallinie.

74 lata temu (1951 r.) kongres USA podjął uchwałę o powołaniu komisji do wyjaśnienia zbrodni katyńskiej.

55 lat temu (1970 r.) w Londynie zmarł Jimi Hendrix (ur. 1942), symbol pokolenia dzieci-kwiatów, jeden z najbardziej wpływowych muzyków lat 60.; autor utworów „Purple Haze” i „The Wind Cries Mary”, uważany za najważniejszego gitarzystę rockowego w historii.

16 lat temu (2009 r.) w Rudzie Śląskiej doszło do katastrofy górniczej w kopalni „Wujek”; od wybuchu metanu zginęło 20 górników.

5 lat temu (2020 r.) w Mount Holly w USA zmarł Andrzej Pityński (ur. 1947), autor rzeźb monumentalnych o tematyce patriotycznej i martyrologicznej. Do najsłynniejszych jego projektów należą: Pomnik Katyński w Jersey City; Bostoński Pomnik Partyzantów; Pomnik Mściciela w Doylestown na cmentarzu polskim w tzw. Amerykańskiej Częstochowie; Pomnik Czynu Zbrojnego Polonii Amerykańskiej, nazywany także pomnikiem Hallerczyków, na warszawskim Żoliborzu. W 2017 r. został odznaczony Orderem Orła Białego.

KRAJ

Dziś o godz. 11, pośród kontrowersji co do składu orzekającego, w Trybunale Stanu ma powrócić sprawa wniosku o uchylenie immunitetu I prezes Sądu Najwyższego Małgorzaty Manowskiej. Posiedzenie trzyosobowego składu zwołał sędzia TS Piotr Andrzejewski. Prokuratura chce wyłączenia dwóch sędziów, w tym Andrzejewskiego od udziału w sprawie. Wcześniej TS miał zająć się sprawą 3 września, ale doszło wtedy do awantury na sali rozpraw.

Wniosek o uchylenie immunitetu Małgorzaty Manowskiej, która jest też przewodniczącą TS, skierowała w lipcu Prokuratura Krajowa w związku z podejrzeniem niedopełnienia przez nią obowiązków poprzez niezwołanie posiedzenia TS w celu uchylenia jego obecnego regulaminu oraz uchwalenia nowego.

# # #

Szef MSWiA Marcin Kierwiński spotka się dziś w Lubaniu (Dolnośląskie) z wicepremierem, ministrem spraw wewnętrznych Czech Vitą Rakušanem. Według informacji PAP, rozmowy ministrów mają dotyczyć m.in. współpracy transgranicznej, współpracy w zakresie zwalczanie przestępczości zorganizowanej, zwalczania nielegalnej migracji oraz wsparcia UE dla krajów, które przyjęły uchodźców z Ukrainy. Konferencja prasowa oby ministrów odbędzie się w Ośrodku Szkoleń Specjalistycznych Straży Granicznej w Lubaniu.

# # #

Na poligonie w Nowej Dębie odbędą się dziś ćwiczenia żołnierzy 3. Podkarpackiej Brygady Obrony Terytorialnej. Według zapowiedzi wojska będzie można zobaczyć najnowocześniejsze uzbrojenie i wyposażenie pododdziałów lekkiej piechoty, tj. granatniki Carl Gustaf, przenośne przeciwpancerne pociski kierowane Javelin, granatniki przeciwpancerne M72, a także bezzałogowe systemy powietrzne Warmate.

Będzie to trzeci z planowanych Dni dla Mediów w ramach ćwiczeń „Żelazny Obrońca”. Wcześniej pokazy odbyły się na poligonach w Ustce i Orzyszu.

„Żelazny Obrońca” to największe i najważniejsze ćwiczenia Sił Zbrojnych RP w 2025 r. Ćwiczenia realizowane są na lądzie, w powietrzu i na wodzie przez Wojska Lądowe, Siły Powietrzne, Marynarkę Wojenną, Wojska Specjalne oraz Wojska Obrony Terytorialnej. W sumie bierze w nich udział 30 tys. żołnierzy oraz 600 jednostek sprzętu Wojska Polskiego i państw sojuszniczych NATO.

Ćwiczenia mają charakter defensywny.

# # #

Dzisiaj o godz. 10 rozpocznie się sesja rady Warszawy, na której radni zdecydują, czy w stolicy zostanie wprowadzona nocna prohibicja. W porządku obrad są dwa projekty uchwał - prezydenta Warszawy Rafała Trzaskowskiego oraz radnych Lewicy i Miasto Jest Nasze.

Różnią się godziną rozpoczęcia obowiązywania zakazu - Klub Lewica i Miasto Jest Nasze proponowały prohibicję w godzinach 22.00-6.00, a prezydent Warszawy w godzinach 23.00-6.00. Projekt prezydencki zakładał też dłuższy okres karencji - 3 miesiące, a radnych - 14 dni po opublikowaniu w Biuletynie Informacji Publicznej Miasta Stołecznego Warszawy.

Ograniczenie sprzedaży ma obowiązywać w sklepach i na stacjach benzynowych. Nocna prohibicja nie obejmie restauracji, barów, pubów itp.

Spośród 18 warszawskich dzielnic 14 negatywnie zaopiniowało pomysł wprowadzenia nocnej prohibicji w sklepach z alkoholem. Natomiast cztery poparły ten pomysł.

# # #

Dziś rozpocznie się organizowane przez Instytut Badań Edukacyjnych wysłuchanie publiczne ws. projektów nowych podstaw programowych dla przedszkola i szkoły podstawowej. Czwartkowe wysłuchanie dotyczyć będzie propozycji zmian m.in. z: edukacji dla bezpieczeństwa, edukacji obywatelskiej, edukacji wczesnoszkolnej, etyki, historii, informatyki, języka polskiego i języków obcych czy matematyki. W piątek zainteresowani wyrażą opinie na temat przyrody, biologii, chemii, fizyki i geografii.

Projekty podstaw wraz z m.in. opiniami z wysłuchania publicznego trafią do resortu edukacji, który rozpocznie prace legislacyjne. Zgodnie z zapowiedziami nowe podstawy mają zacząć obowiązywać od 1 września 2026 roku w przedszkolu oraz I i IV klasie szkoły podstawowej.

# # #

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu ma dziś wydać wyrok w sprawie księdza Włodzimierza G. oskarżonego o defraudację ponad 1,2 mln zł z dotacji na remont Bazyliki w Legnickim Polu i kościoła filialnego w Gniewomierzu (Dolnośląskie).

Pieniądze, które miał zdefraudować ks. Włodzimierz G. pochodziły z budżetów resortu kultury oraz tamtejszej gminy. Według oskarżenia G. przeznaczył część z tej sumy na zakup kryptowaluty, a resztę sobie wypłacił.

W pierwszej instancji Sąd Okręgowy w Legnicy skazał duchownego na dwa lata bezwzględnego więzienia.

ZAGRANICA

W Brukseli odbędzie się dziś posiedzenie unijnych ministrów ds. środowiska; Polskę reprezentuje wiceminister Krzysztof Bolesta. Według informacji PAP ministrowie nie przyjmą celu klimatycznego na 2040 r., decyzja w tej sprawie zostanie odroczona. Zabiegała o to Polska wraz z Francją, Włochami i Niemcami; ostatecznie pomysł odroczenia decyzji poparło 11 państw. Jak powiedział rozmówca PAP, udało się zbudować koalicję, która zablokowała szybkie prace nad legislacją forsowane przez duńską prezydencję. Według niego dyskusja na ten temat będzie teraz prowadzona na szczeblu szefów państw i rządów podczas październikowego szczytu w Brukseli. W założeniu UE miałaby pojechać z nowym celem na szczyt klimatyczny COP30, który odbędzie się w listopadzie w Brazylii. Komisja Europejska zaproponowała w lipcu wyznaczenie celu klimatycznego na 2040 r. Zgodnie z propozycją emisje gazów cieplarnianych powinny wówczas wynieść o 90 proc. mniej względem poziomu z 1990 r. Pomocą w dojściu do celu ma być możliwość wliczania projektów sfinansowanych w krajach trzecich.

# # #

Dziś ostatni dzień wizyty prezydenta USA Donalda Trumpa i pierwszej damy Melanii Trump w Wielkiej Brytanii. Prezydent spotka się z brytyjskim premierem Keirem Starmerem w jego wiejskiej rezydencji Chequers w Buckinghamshire na północny zachód od Londynu. Po dwustronnych rozmowach zaplanowana jest konferencja prasowa (godz. 15.20 czasu polskiego). Według urzędników Białego Domu podczas rozmowy ze Starmerem prezydent Trump może poruszyć temat wolności słowa oraz cenzury w internecie, o co rząd w Londynie oskarżali m.in. Elon Musk i J.D. Vance. Nie wiadomo, czy omawiany będzie temat wojny w Ukrainie lub naruszeń przestrzeni powietrznej krajów NATO przez Rosję. Wieczorem prezydent USA wraz z małżonką udadzą się w podróż powrotną do Waszyngtonu.

# # #

Na apel największych francuskich związków zawodowych odbędzie się dziś ponad 250 demonstracji w całym kraju. Władze spodziewają się udziału około 800 tysięcy ludzi - mobilizacja ma być większa niż 8 września podczas protestów zwołanych przez ruch Blokujmy Wszystko. Protesty przeciwko posunięciom oszczędnościowym przewidywanym w budżecie na 2026 rok zostały zapowiedziane jeszcze przed ustąpieniem rządu Francois Bayrou, który planował cięcia i zamrożenie wydatków socjalnych. Związki zawodowe wezwały do akcji strajkowej, by żądać budżetu, który będzie „sprawiedliwy społecznie” i pod względem fiskalnym. Protesty zbiegają się z próbą sformowania nowego rządu przez Sebastiena Lecornu, powołanego na premiera 9 września.

SPORT

W Sądzie Rejonowym dla Warszawy-Śródmieścia ma się odbyć kolejna rozprawa dotycząca sporu między kapitanem piłkarskiej reprezentacji Polski Robertem Lewandowskim a jego byłym menedżerem Cezarym Kucharskim, który broni się przed oskarżeniem o szantaż. Jak wynika z informacji uzyskanych przez PAP w sekretariacie II Wydziału Karnego, strony zostały skutecznie poinformowane o terminie czwartkowego posiedzenia. Jednak FC Barcelona, której zawodnikiem jest Lewandowski, w czwartek wieczorem rozegra pierwszy mecz nowej edycji Ligi Mistrzów, a jej rywalem będzie na wyjeździe Newcastle United. Polak jest w kadrze na to spotkanie i poleciał z drużyną do Anglii.