Dziś w kraju i na świecie (środa, 28 stycznia)

139 lat temu (1887 r.) w Paryżu rozpoczęła się budowa Wieży Eiffla, która zakończyła się w marcu 1889 r., tuż przed otwarciem Wystawy Światowej; miała być rozebrana po 20 latach, z czasem stała się symbolem Francji i jej stolicy.

100 lat temu (1926 r.) w Poznaniu urodził się Władysław Findeisen (zm. 2023), żołnierz Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego, rektor Politechniki Warszawskiej, senator RP.

90 lat temu (1936 r.) w Grójcu urodziła się Edyta Wojtczak, jedna z ikon Telewizji Polskiej, w której przez blisko czterdzieści lat była spikerką.

76 lat temu (1950 r.) w Warszawie na Krakowskim Przedmieściu odsłonięto zrekonstruowany pomnik Adama Mickiewicza.

74 lata temu (1952 r.) działalność rozpoczęło Archiwum Akt Nowych.

57 lat temu (1969 r.) odbyła się premiera filmu „Wszystko na sprzedaż” w reżyserii Andrzeja Wajdy.

49 lat temu (1977 r.) na antarktycznej wyspie King George w archipelagu Szetlandów rozpoczęto budowę polskiej stacji naukowej.

40 lat temu (1986 r.) z wyrzutni na Florydzie wystartował w swą dziesiątą misję amerykański prom kosmiczny Challenger. Po 73 sekundach prom na oczach milionów telewidzów eksplodował. W katastrofie zginęło siedmiu amerykańskich astronautów.

37 lat temu (1989 r.) w Daytona Beach na Florydzie zmarła Halina Konopacka, lekkoatletka, zdobywczyni pierwszego złotego medalu olimpijskiego dla Polski – w 1928 r. wygrała konkurs rzutu dyskiem podczas igrzysk w Amsterdamie; we wrześniu 1939 r. uczestniczyła w ewakuacji za granicę złota ze skarbca Banku Polskiego.

20 lat temu (2006 r.) miała miejsce katastrofa w Międzynarodowych Targach Katowickich. Doszło do niej w trakcie wystawy gołębi. Pod ciężarem zalegającego na dachu lodu zawaliła się konstrukcja budynku. Zginęło 65 osób, była to najpoważniejsza katastrofa budowlana w dziejach Polski.

KRAJ

Dziś o godz. 11 Senat rozpocznie jednodniowe posiedzenie. Senatorowie zajmą się nowelą ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa (KRS) oraz ustawy – Kodeks wyborczy. Najważniejszą zmianą jest to, że 15 sędziów – członków KRS będzie wybieranych w bezpośrednich i tajnych wyborach – organizowanych przez Państwową Komisję Wyborczą (PKW) – przez wszystkich sędziów, a nie – jak dotychczas – przez Sejm.

Izba zajmie się też nowelizacją ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa, która ma wdrażać w Polsce unijną dyrektywę NIS 2 ws. cyberbezpieczeństwa oraz Toolbox 5G, czyli unijny dokument dotyczący bezpieczeństwa sieci 5G.

W harmonogramie znalazły się także ustawa wygaszająca rozwiązania z ustawy o pomocy Ukraińcom oraz ustawa dotycząca aktywnego rolnika.

#

Dzisiaj w południe w Klubie Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz spotka się z przedstawicielami Wojskowego Korpusu Dyplomatycznego akredytowanego w Polsce.

Noworoczne spotkanie będzie poświęcone podsumowaniu najważniejszych wydarzeń z ub.r., które miały wpływ na zwiększanie zdolności obronnych w zakresie międzynarodowego bezpieczeństwa oraz wytyczeniu kierunków i priorytetów dotyczących wzajemnego współdziałania. „Spotkanie stanowi okazję do podziękowania attaché za wspólną pracę, rozwijanie współpracy międzynarodowej oraz umacnianie działania na rzecz obronności w ramach NATO i UE” – czytamy w komunikacie MON.

#

Dziś w Centrum Prasowym PAP odbędzie się debata „Mercosur – umowa, która dzieli Europę” z udziałem ministra rolnictwa i rozwoju wsi Stefana Krajewskiego, europosłów: Krzysztofa Hetmana (PSL) i Dariusza Jońskiego (KO), a także prezesa Polskiego Zrzeszenia Producentów Bydła Mięsnego Jerzego Wierzbickiego i wiceprzewodniczącego Polskiej Platformy Zrównoważonej Wołowiny Jacka Zarzeckiego.

KE zawarła umowę z krajami Ameryki Południowej należącymi do organizacji Mercosur 17 stycznia na szczycie w stolicy Paragwaju, Asunción. Wcześniejsza debata dotycząca umowy stała się osią głębokiego podziału w Europie. Ostatecznie państwa członkowskie UE dały zgodę na jej zawarcie, ale przy sprzeciwie Austrii, Francji, Irlandii, Polski i Węgier. Do zatwierdzenia umowy doszło mimo masowych protestów rolników w wielu krajach UE – również w Polsce. Rolnicy obawiają się otwarcia rynku na produkty rolne z Mercosuru, które są produkowane taniej, bo m.in. nie muszą spełniać wysokich standardów sanitarnych UE.

#

W Chorzowie i Katowicach odbędą się dziś obchody 20. rocznicy katastrofy hali Międzynarodowych Targów Katowickich. 28 stycznia 2006 r. w wyniku zawalenia się dachu pawilonu zginęło 65 uczestników imprezy targowej, a wielu innych zostało rannych. Pamięć ofiar uczczą ich bliscy, ranni w katastrofie, uczestnicy akcji ratowniczej i przedstawiciele władz.

Rocznicowe uroczystości rozpoczną się rano przy pomniku w pobliżu placu po zawalonej hali; zostaną tam złożone kwiaty i zapalone znicze. Później w Śląskim Urzędzie Wojewódzkim zaplanowano debatę. Wezmą w niej udział m.in. gen. Janusz Skulich, który dowodził akcją ratowniczą w MTK, ówczesny wojewoda śląski Tomasz Pietrzykowski, a także przedstawiciele Polskiego Związku Gołębi Pocztowych, straży pożarnej, pogotowia ratunkowego i nadzoru budowlanego.

Dach największej hali MTK zawalił się, gdy odbywała się w niej ogólnopolska wystawa i targi gołębi pocztowych. Na dachu o powierzchni hektara zalegała warstwa śniegu i lodu. W kulminacyjnym momencie akcji ratowniczej pracowało ponad 1,3 tys. strażaków, ratowników górniczych i medycznych, policjantów, goprowców i żołnierzy. Pierwszy etap akcji ratowniczej zakończył się 29 stycznia. Ostatnie ciała wydobyto 14 lutego.

ZAGRANICA

Minister finansów Andrzej Domański weźmie udział w posiedzeniu Komisji IMCO w Parlamencie Europejskim w sprawie kandydatury Warszawy na siedzibę Urzędu UE ds. Celnych (EUCA).

EUCA ma wspierać organy celne państw członkowskich w upraszczaniu procedur celnych dla przedsiębiorstw oraz w zapewnianiu efektywnego poboru ceł i podatków z budżetu UE i budżetów krajowych. Poza Polską o siedzibę EUCA starają się: Belgia (Liege), Hiszpania (Malaga), Francja (Lille), Chorwacja (Zagrzeb), Włochy (Rzym), Holandia (Haga), Portugalia (Porto) i Rumunia (Bukareszt).

#

W środę w Waszyngtonie odbędzie się posiedzenie Federalnego Komitetu ds. Operacji Otwartego Rynku (FOMC), który kształtuje amerykańską politykę monetarną. Po spotkaniu szef Rezerwy Federalnej Jerome Powell wystąpi na konferencji prasowej i ogłosi decyzję dotyczącą stóp procentowych.

Prezydent USA Donald Trump publicznie wzywał do znaczącego obniżenia stóp. Wypowiedzi Trumpa postrzegane są jako naciski na niezależność amerykańskiego banku centralnego. Prokuratura federalna wszczęła śledztwo przeciwko Powellowi dotyczące rzekomo fałszywych zeznań w sprawie remontu budynków banku. Szef Fedu uznał to za zastraszanie i próbę wywarcia presji.

Obniżenie stóp pozwoliłoby na zmniejszenie kosztów życia i pobudzenie gospodarki, co mogłoby poprawić notowania polityczne Trumpa i Partii Republikańskiej przed jesiennymi wyborami parlamentarnymi. Taki ruch niesie jednak ryzyko wzrostu inflacji.

#

Sekretarz stanu Marco Rubio stanie przed senacką komisją spraw zagranicznych, by odpowiedzieć na pytania o amerykańską operację pojmania Nicolasa Maduro.

Przywódca rządzącego Wenezuelą autorytarnego reżimu został 3 stycznia porwany przez amerykańskich żołnierzy z Caracas i przewieziony do USA. Postawiono mu zarzuty związane z handlem narkotykami i terroryzmem. Podczas operacji zabito ponad 50 członków wenezuelskich i kubańskich sił bezpieczeństwa. Rządy w Caracas przejęła wiceprezydent Delcy Rodriguez. Pojawiły się głosy, że operacja miała służyć kontroli nad zasobami wenezuelskiej ropy naftowej.

Część państw poparła amerykańską interwencję, inne ją skrytykowały. Wśród europejskich przywódców dominowało zaniepokojenie działaniami USA w kontekście prawa międzynarodowego. Podkreślano jednocześnie, że oskarżany o fałszowanie wyborów Maduro nie był prawowitym prezydentem Wenezueli.