Dziś w kraju i na świecie – niedziela, 15 marca. Kalendarium wydarzeń, historia, polityka i muzyka

Najważniejsze wydarzenia historyczne – 15 marca

1026 lat temu – Zjazd gnieźnieński (1000 r.)

W Gnieźnie zakończyło się historyczne spotkanie księcia Bolesława Chrobrego z cesarzem Ottonem III, znane jako zjazd gnieźnieński. Wydarzenie to miało ogromne znaczenie dla umocnienia pozycji Polski w średniowiecznej Europie oraz dla rozwoju struktur kościelnych w państwie Piastów.

249 lat temu – narodziny Józefa Sowińskiego (1777 r.)

Urodził się Józef Sowiński, generał i jeden z dowódców Powstania Listopadowego. Zasłynął heroiczną obroną reduty na Woli w 1831 roku, a jego postać została uwieczniona w literaturze, m.in. w poemacie „Sowiński w okopach Woli” Juliusza Słowackiego.

95 lat temu – powstanie Stronnictwa Ludowego (1931 r.)

W Warszawie odbył się Zjednoczeniowy Kongres Chłopski, podczas którego powołano Stronnictwo Ludowe (SL). Na czele Rady Naczelnej partii stanął Wincenty Witos, jeden z najważniejszych przywódców ruchu ludowego w Polsce.

90 lat temu – kolej linowa na Kasprowy Wierch (1936 r.)

Uruchomiono kolej linową na Kasprowy Wierch, jedną z najważniejszych inwestycji turystycznych w polskich Tatrach. Do dziś jest ona jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli polskiego narciarstwa i turystyki górskiej.

80 lat temu – antykomunistyczna konspiracja w Polsce (1946 r.)

Powstał Komitet Porozumiewawczy Organizacji Polski Podziemnej, który skupiał antykomunistyczne środowiska polityczne, m.in. Stronnictwo Niezawisłości Narodowej oraz Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość”.

80 lat temu – raport o przemocy wobec Żydów w Polsce (1946 r.)

Centralny Komitet Żydów Polskich przekazał premierowi Edwardowi Osóbce-Morawskiemu memoriał informujący o „nowej fali morderstw antyżydowskich” w powojennej Polsce.

58 lat temu – protesty marca 1968 w Gdańsku

W Gdańsku odbyła się największa manifestacja związana z wydarzeniami marca 1968 roku. W demonstracji wzięło udział około 20 tys. osób – studentów i robotników. Protest zakończył się starciami ulicznymi z Milicją Obywatelską.

35 lat temu – śmierć Stanisława Lorentza (1991 r.)

Zmarł prof. Stanisław Lorentz, wybitny historyk sztuki i muzeolog, wieloletni dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie w latach 1935–1982.

9 lat temu – śmierć Wojciecha Młynarskiego (2017 r.)

W Warszawie zmarł Wojciech Młynarski – poeta, satyryk i autor ponad 2 tys. tekstów piosenek, w tym wielu klasycznych utworów polskiej muzyki rozrywkowej.

4 lata temu – Rosja wykluczona z Rady Europy (2022 r.)

Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy zdecydowało – bez głosu sprzeciwu – o wykluczeniu Rosji z organizacji w związku z jej agresją na Ukrainę.

Kalendarium muzyczne – wydarzenia w historii muzyki

1944 – narodziny Sly Stone’a
W Dallas urodził się Sly Stone (Sylvester Stewart), lider zespołu Sly & The Family Stone i jeden z pionierów psychodelicznego soulu. W 1968 roku grupa zdobyła popularność przebojem „Dance To The Music”, a rok później hitem „Everyday People”.

1947 – urodziny Ry Coodera
Na świat przyszedł Ry Cooder, gitarzysta znany m.in. z nagrań z The Rolling Stones, Ericem Claptonem i Johnem Lee Hookerem. Jako solista zdobył uznanie albumem „Bop Till You Drop” oraz muzyką do filmu „Paris, Texas”.

1955 – narodziny soulu na listach przebojów
Ray Charles zdobył drugie miejsce amerykańskiej listy R&B singlem „I Got A Woman”, który wielu krytyków uznaje za jedną z pierwszych piosenek soulowych, łączących rhythm and blues z gospel.

1955 – urodził się Dee Snider
Przyszedł na świat Daniel „Dee” Snider, wokalista glam-metalowego zespołu Twisted Sister, znanego z hitów „We’re Not Gonna Take It” i „I Wanna Rock”.

1962 – narodziny Terence’a Trent D’Arby’ego
W Nowym Jorku urodził się Terence Trent D’Arby (Sananda Maitreya). Jego debiutancka płyta przyniosła przeboje „Sign Your Name” i „Wishing Well”.

1969 – sukces albumu „Goodbye” zespołu Cream
Zespół Cream rozpoczął dwutygodniowe przewodzenie brytyjskiej liście przebojów albumem „Goodbye”, z którego pochodzi utwór „Badge” autorstwa Erica Claptona i George’a Harrisona.

1973 – triumf Roberta Flack i Eltona Johna
Ballada „Killing Me Softly With His Song” Roberty Flack zdobyła pierwsze miejsce na liście w USA, a w zestawieniu albumów zwyciężyła płyta „Don’t Shoot Me I’m Only The Piano Player” Eltona Johna.

1975 – urodził się Will.i.am
Na świat przyszedł Will.i.am (William Adams) – producent i lider zespołu Black Eyed Peas, który zdobył światową popularność hitem „Where Is The Love”.

1986 – sukces piosenki „Manic Monday”
Zespół The Bangles zdobył drugie miejsce list przebojów utworem „Manic Monday”, napisanym przez Prince’a pod pseudonimem Christopher.

1997 – rekord Spice Girls
Piosenka „Mama” zespołu Spice Girls trafiła na szczyt brytyjskiej listy przebojów, czyniąc grupę pierwszą w historii z czterema kolejnymi singlami na pierwszym miejscu.

2004 – Fryderyki dla Ani Dąbrowskiej
Polska wokalistka Ania Dąbrowska zdobyła trzy nagrody Fryderyk, m.in. za album roku pop „Samotność po zmierzchu”.

2004 – śmierć Rust Epique z Crazy Town
Były gitarzysta zespołu Crazy Town, znanego z hitu „Butterfly”, zmarł w wieku 35 lat.

2017 – śmierć Wojciecha Młynarskiego
Po długiej chorobie zmarł Wojciech Młynarski, autor wielu klasycznych piosenek, m.in. „Och życie, kocham Cię nad życie”, „Jesteśmy na wczasach” czy „Prześliczna wiolonczelistka”.

Wydarzenia w Polsce – Marsz Pamięci w Krakowie

W niedzielę o godz. 12 z Placu Bohaterów Getta w Krakowie wyruszy Marsz Pamięci, który zakończy się na terenie byłego niemieckiego obozu KL Plaszow.

Wydarzenie organizowane jest w rocznicę likwidacji krakowskiego getta z 13–14 marca 1943 roku i stanowi hołd dla ofiar Zagłady oraz krakowskich Żydów.

Przed II wojną światową społeczność żydowska Krakowa liczyła około 68 tys. osób. W pierwszych miesiącach niemieckiej okupacji większość z nich została zmuszona do opuszczenia miasta. Do getta trafiło ponad 15 tys. osób, a liczba ta wzrosła do około 20 tys. po przesiedleniach Żydów z okolicznych miejscowości.

Wydarzenia na świecie – napięcia na Bliskim Wschodzie i dyplomacja

Trwa 16. dzień wojny Izraela i USA z Iranem.

28 lutego Izrael i Stany Zjednoczone rozpoczęły naloty na cele w Iranie. W odpowiedzi Teheran przeprowadza ataki na państwa regionu, w tym na amerykańskie bazy wojskowe.

Iran zdecydował się również na zamknięcie cieśniny Ormuz, przez którą w czasie pokoju transportowane jest około 20 proc. światowej ropy naftowej. Blokada szlaku doprowadziła do gwałtownego wzrostu cen ropy na światowych rynkach.

W reakcji Międzynarodowa Agencja Energetyczna (MAE) zaproponowała uwolnienie 400 mln baryłek ropy z rezerw strategicznych państw członkowskich, a USA dwukrotnie ogłosiły zwolnienie rosyjskiej ropy z sankcji, by ustabilizować rynek.

Prezydent Donald Trump zapowiedział, że „wiele krajów” wyśle okręty wojenne, aby wraz z USA zabezpieczyć żeglugę w cieśninie Ormuz. Wśród państw, które mogłyby dołączyć do operacji, wymienił Chiny, Francję, Japonię, Koreę Południową oraz Wielką Brytanię.

Rozmowy handlowe USA–Chiny w Paryżu

Wicepremier Chin He Lifeng przebywa z wizytą we Francji (14–17 marca). W tym czasie ma się odbyć szósta runda rozmów handlowych między Chinami a Stanami Zjednoczonymi.

Delegacji USA przewodniczy sekretarz skarbu Scott Bessent, który przebywa w Paryżu w dniach 15–16 marca. Rozmowy mają być kontynuacją dialogu wznowionego po spotkaniu Donalda Trumpa i Xi Jinpinga w Pusan w Korei Południowej.

Podczas tamtego spotkania strony uzgodniły wstrzymanie nowej fali ceł oraz intensyfikację negocjacji handlowych. Obecne rozmowy poprzedzą planowaną wizytę Donalda Trumpa w Chinach pod koniec marca.

Wybory lokalne we Francji

We Francji odbywa się pierwsza tura wyborów lokalnych, które są traktowane jako ważny wskaźnik nastrojów politycznych przed wyborami prezydenckimi w 2027 roku.

Do głosowania uprawnionych jest ponad 48 mln wyborców w około 35 tys. gmin. Lokale wyborcze zostały otwarte o godz. 8, a głosowanie zakończy się między godz. 18 a 20, w zależności od miejscowości.

W wielu średnich i dużych miastach druga tura wyborów odbędzie się 22 marca.

Codziennie publikujemy kalendarium najważniejszych wydarzeń w Polsce i na świecie. Sprawdź również inne wiadomości dnia oraz wydarzenia historyczne na naszym portalu.