Zabytek niszczeje

Nie jest tak źle, a na pewno nie gorzej niż w Łodzi, dysponującej nieprownywalnie większymi środkami. Oto nasze zabytki: Pałac Ostrowskich – ul. POW 11/15 – zbudowany w 1812 r. według projektu Lessla w stylu klasycystycznym. Pierwotnie był to budynek parterowy. Z trzypiętrowej wieży założyciel Tomaszowa obserwował swoje dobra. W późniejszym czasie dobudowano piętro. W części parterowej urządzono kaplicę i oranżerię. Pozostałe pomieszczenia były przeznaczone do celów mieszkalnych. Na początku lat 20. obok pałacu zostały zbudowane zabudowania folwarczne, dom dla oficjalistów (obecnie WKU) i stajnia. Generalne remonty przechodził w latach 1898, 1929, 1969, 2010. Obecnie mieści się tu Muzeum im. Antoniego hr. Ostrowskiego. Neorenesansowy Kościół św. Antoniego – przy ulicy św. Antoniego – zbudowany w roku 1858, rozbudowany w latach 1888–1891 i 1948[125][126]. Kościół ewangelicko-augsburski Zbawiciela – ul. św. Antoniego 39 – zbudowany w latach 1897–1902 w stylu neogotyckim, wewnątrz znajduje się obraz autorstwa Wojciecha Gersona z 1900 r. pt. „Spotkanie Zmartwychwstałego Chrystusa z Marią Magdaleną” oraz zabytkowe organy. Klasycystyczny Kościół ewangelicko-augsburski Świętej Trójcy – pl. Kościuszki 21 – wybudowany na zlecenie hr. Antoniego Ostrowskiego w latach 1823–1829. Dawne jatki – ul. Rzeźnicza – budowla w stylu klasycystycznym, do lat 70. XX wieku pełniły funkcję handlową. W latach 70. adaptowano je na potrzeby kultury lokalizując w nich „Galerię pod Arkadami” (obecnie „Galeria Arkady”). Ratusz miejski – ul. POW 10/16 – zaprojektowany przez Aleksandra Ranieckiego. W 1925 r. ówczesny prezydent Polski Stanisław Wojciechowski dokonał poświęcenia kamienia węgielnego pod budowę ratusza, uroczyste otwarcie gmachu odbyło się 26.06.1927 r. Gmach Banku Polskiego – ul. I. Mościckiego. 31/33 – wybudowany w latach 1923–1924, budowla wzniesiona w stylu akademickiego klasycyzmu z polskimi formami architektury pałacowej, wnętrze zostało ozdobione bogatą sztukaterią. Obecnie mieści się tu bank Pekao SA. Eklektyczny pałacyk Pieschów – ul. Barlickiego 32 – zbudowany w 1895 r. przez Moritza Piescha, właściciela mechanicznej farbiarni i wykończalni, jednej z pierwszych i największych fabryk włókienniczych Tomaszowa. W latach 30. bryła obiektu uległa pewnym przeobrażeniom: rozbudowano II piętro zmieniając elewację północno i południowo-wschodnią. Fabrykancka kamienica – ul. I. Mościckiego 4 – zbudowana na początku lat 20. XX wieku przez Bolesława vel Borucha Szepsa – współwłaściciela Starzyckiej Manufaktury Dywanów. Obecnie siedziba Urzędu Gminy. Pałacyk dra Jana Rodego – ul. św. Antoniego 42 – nosi cechy architektury stanowiącej połączenie neoklasycyzmu i eklektyzmu. Zbudowany przez wybitnego społecznika i lekarza, założyciela tomaszowskiego szpitala – dra Jana Serafina Rodego. Obecnie mieści się tu Urząd Stanu Cywilnego. Kościół modrzewiowy pw. św. Marcina biskupa – ul. Gminna (Białobrzegi) – pochodzi z XVII w. przebudowany ok. 1746 r. Dawny dwór – ul. Radomska – Pochodzi z połowy XIX wieku. Obecnie własność Gminnej Spółdzielni. Fabrykancka willa – ul. Konstytucji 3 Maja 48 – zbudowana w stylu eklektycznym ok. 1900 r. dla kierownictwa Fabryki Sukna H. Landsberg. Obecnie siedziba Rejonowego Urzędu Pracy. Kamienica fabrykancka rodziny Knothe – plac Kościuszki 18 – Obecny eklektyczny wystrój elewacji otrzymała w 1896 roku w wyniku przebudowy domu zbudowanego w latach 20. ubiegłego wieku. Do 2003 roku siedziba Sądu Rejonowego. Klasycystyczna kamienica – pl. Kościuszki 17 – zbudowana w połowie XIX wieku. Od 1882 r. własność Karola Jana Bartkego – właściciela Fabryki Sukien i Kortów (dawnej „Batavii”). Do 2003 roku siedziba Sądu Rejonowego. Batavia – ul. Warszawska – najstarszy budynek fabryczny w mieście, obecnie Tomaszowska Fabryka Filców Technicznych. Jeden z pierwszych obiektów fabryki włókienniczej Moritza Piescha – ul. Barlickiego – Fabryka uruchomiona została w 1874 roku przy ówczesnej ulicy św. Tekli. Obiekt zbudowany w stylu eklektycznym z przeznaczeniem no oddział wykończenia tkanin i mieszkania dla kadry fabrycznej. Komin i budynek zakładowej kotłowni – ul. Barlickiego – Wybudowane w 1872 r. w fabryce Moritza Piescha. Eklektyczna willa – ul. Barlickiego – zbudowana przez Jakuba Halperna – właściciela fabryki wyrobów sukiennych. Budynek dawnej wozowni – ul. Barlickiego – Należała do fabryki Moritza Piescha. Zbudowana w 1911 r. w stylu eklektycznym z elementami secesji. Budynek zakładowej stolarni – ul. Barlickiego – zbudowana w 1911 r. przez spadkobierców Moritza Piescha. Elewacja eklektyczna z elementami secesji. Fabryczna portiernia – ul. Konstytucji 3 Maja 46 – zbudowana w końcu lat 90. XIX wieku z przeznaczeniem na budynek socjalny fabryki sukna H. Landsberg. Willa Bornsteinów – ul. Warszawska – zbudowana w połowie XIX wieku przez Zusmana Bornsteina – właściciela Starzyckiej Fabryki Wyrobów Sukiennych. Wielokrotnie przebudowywana. Fabrykancka willa – ul. Spalska 120 – zbudowana na przełomie XIX i XX wieku przez Roberta Kleindiensta – właściciela fabryki włókienniczej „Wilanów”. Fabrykancka willa – ul. Warszawska 10 – zbudowana na początku XX wieku przez Dawida Bornsteina – właściciela Tomaszowskiej fabryki Wyrobów Sukiennych.

Atrakcje Tomaszowa dla turystów to Groty, Żródła i Skansen no i niebawem Bulwary. Ot tyle, pałacyki fabrykanckie raczej zmierzają ku ruinie, nikomu już niepotrzebne.

O dzisiejszym Urzędzie Pracy również czasem pisze się willa/pałac. Tam cześć pomieszczeń też była zamieszkiwanke przez Landsberga. Tak przynajmniej szukając info o Kulmanowej wyczytałem. Czasem biurowiec Landsbergow a czasem willa. Zaznaczam chodzi konkretnie o Urząd Pracy nie o przedszkole. Mi się wydaje, że zabezpieczenie chociaż tych kominów z czerwondej cegły powinno się odbyć. To nie są chyba jakieś olbrzymie koszty, by czerwona cegłę od wewnątrz wzmocnić jakimś współczesnym budulcem by to się nie zawaliło. Takie pomysł: ciekawe jakie byliby zainteresowanie operatorów telefonii komórkowej? Oddać to w wieloletnią dzierżawę, za koszty konserwacji samej budowli. Tylko komina. Lokali niestety w Tomaszowie jest sporo do wynajęcia, więc te stare nie są aż tak atrakcyjne. A powinny być wygospodarowane na cokolwiek, hurtownie nie hurtownie, bo wtedy przynajmniej jest gwarancja, że użytkownik będzie dbał o dach. W przyszłości hale można przywrócić do dawnego stanu, byle był dach i nie padało do środka. Nie wiem, nie słyszę nic o jakiejś polityce względem zabytków w Tomaszowie. Szkoda. Takie miejsca związane z przeszłością i mają swoją tożsamość i na świecie idzie się w tym kierunku. Stawianie nowoczesnych klocków, z niczym nie związanych, z niczym się nie kojarzącech, nie będzie też tu nikogo przyciągać. Wbrew temu co tu ktoś wczoraj napisał, to ja - przynajmniej w swoim środowisku, dostrzegam zainteresowanie historia. Nawet wśród ludzi, którzy wcześniej się zupełnie nie interesowali, teraz rozkminiaja - co było wcześniej w miejscach w których się urodzili czy chociaż dorastali.W Warszawie jest moda na przywracanie do życia PRLowskich neonów, czy nawet w tym młodszym pokoleniu urzędników w Ratuszu, na przywracanie - tam gdzie można - dawnego kształtu fasadom w latach 90tych zabudowanym. Każdy chce mieć jakąś swoją tożsamość lokalna, albo przypisać się do jakiejś. Często jest to w kontrze do poczucia polskości, bo najczęściej wraca się do tych lat gdy dane miasto czy dzielnica były wielokulturowe, opisuje się to teraz w sielankowych pastelch - jak to było fajnie, jak ludzie (często nawet nie rozumiejący języka dalszych sąsiadów, bo w sztetlach tak było - mówiło się w jidysz, polski znając tylko że słyszenia, bardzo powierzchownie), ale samo zainteresowanie historia jest optymistyczne, bo zawsze coś się odkrywa. My też mamy do czego wracać i w każdej kadencji chociaż jeden z tych palacy powinien być odnowiony. ...tylko pytanie co ze spadkobiercami? W Urzędzie Miasta mądrzejsi ode mnie myślę że mają podobne zapatrywania, ale jest może strach przed reprywatyzacja? Po budynek który jest w fatalnym stanie nikt się nie zgłasza, co nie znaczy, że nie zgłosi się po gruntownie odnowiony, za który można będzie dostać po sprzedaży żywa gotówkę. Przykładów szmalcownikow, którzy kilka razy w życiu oddawali kamienice Miastu by to odnowilo, a po kilku latach znowu prosili o zwrot, takich typów jest w mieście jest Ci najmniej kilku.

Większość pomieszczeń w willi Lansberga jest na parterze