Dożynki ze Skansenem i… wojami

Jak w poprzednich latach, tak i teraz nasz Skansen wystawił na prezydenckich dożynkach stoisko ukazujące tradycje młynarskie w regionie nadpilickim, ze szczególnym uwzględnieniem wykorzystania rzeki zarówno do napędzania młynów, jak też do transportu ziarna zbóż i jego przetworów. Związki te odzwierciedlało hasło: „Pilicą do młyna”, patronujące unikatowym eksponatom ze skansenowego działu pt. „Młynarstwo wodne w dorzeczu Pilicy”. Wśród nich znalazła się makieta młyna pływającego z II poł. XVIII w., wykonana niezwykle precyzyjnie w skali 1:40 przez nieżyjącego już, niestety, wielkiego Przyjaciela naszego Skansenu i niezrównanego twórcę-regionalistę – Jerzego Sosnowskiego z Tomaszowa Mazowieckiego.

Dożynkowe stoisko było także znakomitą okazją do ukazania szerszej publiczności talentu innego sprzymierzeńca Skansenu – emerytowanego młynarza ze Zgierza, Jana Ekiela. Na naszym stoisku prezentował on wykonany przez siebie niezwykły majstersztyk w postaci ruchomego modelu wiatraka-koźlaka. Można było obejrzeć w skali 1:10 zarówno wszystkie, precyzyjnie odtworzone mechanizmy takiego młyna, jak też ich funkcjonowanie. Dodatkowym atutem były opowieści i młynarskie anegdoty obficie serwowane przez Pana Jana – zawołanego gawędziarza. Z równą swadą prezentował on gościom pilickiego stoiska zaginioną już w Polsce sztukę ostrzenia kamieni młyńskich.

Poznawanie historii w sposób żywy i niejako namacalny umożliwiały także wystawione na skansenowym stoisku autentyczne, ponad 100-letnie żarna. Własnych sił w ich obracaniu ochoczo próbowali zarówno duzi, jak i mali. Wielu zabierało też do domu mąkę wytworzoną przez siebie tym sposobem. Mąka ze skansenowych żaren przydała się także… słowiańskim wojom, którzy rozbili swoje obozowisko obok naszego stoiska. W taki to – również żywy – sposób prezentował się na prezydenckich dożynkach tomaszowski Ośrodek Kultury „Tkacz”, przy którym istnieje i prężnie działa Drużyna Wojów Słowiańskich „Sława”. Jej członkowie pokazali gościom dożynkowym pieczołowicie zrekonstruowane przez siebie pradawne uzbrojenie i oporządzenie wojenne, które można było przymierzyć do pamiątkowej fotki. Można było też spróbować tradycyjnych potraw – zupy i podpłomyków, przyrządzanych na ognisku przez słowiańskie białogłowy, m.in. z razowej mąki.

Ta nieszablonowa i atrakcyjna forma prezentacji bardzo spodobała się gościom dożynkowego festynu, którzy tłumnie odwiedzali nasze wspólne stoisko, przygotowane pod auspicjami Wydziału Kultury, Sportu i Rekreacji Urzędu Miasta Tomaszowa Maz. Nasz niedzielny występ na Dożynkach Prezydenckich w Spale z pewnością wydatnie przyczynił się do szerszej promocji nie tylko pilickiego Skansenu, ale także całego miasta.

Warto dodać, że młynarskie eksponaty użyczone ze Skansenu Rzeki Pilicy „wystąpiły” również na stoisku tomaszowskiego UM podczas Jarmarku Wojewódzkiego, trwającego 6 września na ul. Piotrkowskiej w Łodzi, oraz na odbywających się tego samego dnia Gminnych Dożynkach w Ujeździe.