Nasz artykuł w dużym skrócie
- Wielkie rocznice historyczne – mija 512 lat od zwycięstwa pod Orszą oraz 85 lat od rozpoczęcia tragicznej blokady Leningradu.
- 196. rocznica ogłoszenia Tomaszowa miastem – 8 września 1830 roku odbyły się uroczystości związane z nadaniem praw miejskich, które formalnie przyznano w lipcu.
- Protest Ryszarda Siwca i ułaskawienie Nixona – upływa odpowiednio 58 lat od dramatycznego samospalenia na Stadionie Dziesięciolecia oraz 52 lata od decyzji Geralda Forda.
- 4. rocznica śmierci królowej Elżbiety II – mijają cztery lata od zakończenia ponad 70-letniej epoki panowania brytyjskiej monarchini.
- Urodziny gwiazd muzyki – swoje 47. urodziny świętuje dziś wokalistka P!nk, a zmarły producent Avicii skończyłby dzisiaj 37 lat.
- Polki grają z Meksykiem na mundialu U-20 – po efektownym zwycięstwie 3:0 nad Argentyną, reprezentacja Polski rozegra kolejny mecz o godzinie 18:00.
- Narodowe Czytanie w Zawadzie – o godzinie 19:00 mieszkańcy gminy Tomaszów Mazowiecki spotkają się, by wspólnie czytać „Dziady” Adama Mickiewicza.
Dziś jest wtorek, 8 września 2026 roku, 251. dzień roku. Do jego końca pozostało 114 dni. Imieniny obchodzą m.in. Maria, Adrian, Adrianna, Radosław, Adam i Alan.
To również Dzień Dobrych Wiadomości – polska inicjatywa istniejąca od 2001 roku, zapoczątkowana przez środowisko Salonu 101. Jej twórcy chcieli przeciwstawić się przekonaniu, że wiadomością staje się dopiero katastrofa, konflikt albo skandal.
Jednocześnie obchodzimy Międzynarodowy Dzień Alfabetyzacji. Tegoroczna edycja jest szczególna – przypada 60 lat od ustanowienia dnia przez UNESCO. Światowe obchody odbywają się 8 i 9 września w meksykańskim stanie Chiapas pod hasłem „Literacy for people, the planet and prosperity”.
1514. Orsza. Wielkie zwycięstwo, o którym przez lata mówiono za mało
8 września 1514 roku pod Orszą armia Wielkiego Księstwa Litewskiego i Korony dowodzona przez hetmana Konstantego Ostrogskiego starła się z wojskami moskiewskimi.
Stawką była nie tylko jedna bitwa.
Moskwa wcześniej zdobyła Smoleńsk i zamierzała kontynuować marsz w głąb ziem litewskich.
Ostrogski zdecydował się więc uderzyć.
Kluczowy okazał się manewr pozorowanego odwrotu. Moskiewska jazda ruszyła w pościg, wpadła pod ogień ukrytej piechoty, a następnie została zaatakowana przez jazdę litewsko-polską.
Armia moskiewska została rozbita.
Smoleńska nie odzyskano.
Ale marsz przeciwnika zatrzymano.
W historii bywają bitwy, w których zwycięstwo nie rozwiązuje problemu.
Jedynie kupuje czas.
Czasami właśnie to jest najcenniejszą zdobyczą.
1830. Tomaszów naprawdę staje się miastem
Dla nas 8 września ma znaczenie szczególne.
Formalne prawa miejskie Tomaszów uzyskał na mocy decyzji z 6 lipca 1830 roku. Jednak uroczyste ogłoszenie aktu odbyło się dopiero dwa miesiące później.
8 września 1830 roku.
Do Tomaszowa przyjechał komisarz obwodu rawskiego Józef Heymans – były żołnierz Księstwa Warszawskiego i kawaler Legii Honorowej.
Uformowała się procesja.
W pałacu przedstawiono starania Antoniego hr. Ostrowskiego o wyniesienie osady fabrycznej do rangi miasta. Następnie akt odczytano w dwóch językach – polskim i niemieckim.
Komisarz oficjalnie ogłosił Tomaszów miastem.
Pierwszy burmistrz, Antoni Wroński, oraz ławnicy złożyli przysięgę.
Później odprawiono mszę dziękczynną.
Burmistrz wraz z trębaczami przemierzał rynki i najważniejsze ulice, oznajmiając mieszkańcom, że miejscowość oficjalnie znalazła się w szeregu miast.
Po południu odbył się uroczysty obiad.
Wieczorem – zabawa i iluminacja.
Trudno dziś sobie wyobrazić bardziej symboliczny moment.
Tomaszów, który wyrósł wokół fabryk, tkaczy i przemysłowych ambicji Ostrowskich, dostał swoją miejską metrykę.
Dokładnie 196 lat temu.
Historia ogłoszenia Tomaszowa miastem – Muzeum w Tomaszowie Mazowieckim
Miasto pamiętało o tej dacie
W 2020 roku właśnie 8 września, podczas obchodów 190-lecia, przed tomaszowskim ratuszem odsłonięto replikę tablicy erekcyjnej z 1927 roku. Wtedy po raz pierwszy zabrzmiał również hejnał miasta autorstwa Kamila Wrony.
To jedna z tych dat, które zdecydowanie zasługują na mocniejsze miejsce w lokalnej świadomości.
1 września pamiętamy bez sprawdzania kalendarza.
11 listopada również.
A 8 września jest po prostu naszym tomaszowskim dniem narodzin miasta – nawet jeśli urzędowy akt został wydany wcześniej.
1941. Leningrad zostaje zamknięty
8 września 1941 roku rozpoczęła się blokada Leningradu.
Niemieckie oddziały przecięły ostatnie połączenia lądowe miasta z resztą Związku Sowieckiego.
Zaczęło się oblężenie, które miało potrwać 872 dni.
Głód.
Mróz.
Bombardowania.
Chleb wydzielany w porcjach ważących niewiele więcej niż tabliczka czekolady.
Zamarznięte Jezioro Ładoga, po którym prowadziła słynna „Droga Życia”.
Leningrad nie został zdobyty.
Ale cenę za jego obronę trudno wyrazić jedną liczbą. Historycy mówią o setkach tysięcy ofiar cywilnych, przede wszystkim zmarłych z głodu, zimna i chorób.
Czasami miasto można pokonać bez wchodzenia do niego.
Wystarczy zamknąć wszystkie drzwi.
1968. Człowiek, który podpalił się, żeby świat spojrzał
8 września 1968 roku na Stadionie Dziesięciolecia w Warszawie odbywały się Centralne Dożynki.
Na trybunach – około 100 tysięcy ludzi.
Wśród nich Ryszard Siwiec.
Księgowy z Przemyśla.
Były żołnierz Armii Krajowej.
Absolwent filozofii.
Kilka tygodni wcześniej wojska Układu Warszawskiego – z udziałem jednostek polskich – wkroczyły do Czechosłowacji, kończąc Praską Wiosnę.
Siwiec postanowił zaprotestować.
Oblał się rozpuszczalnikiem i podpalił.
Krzyczał, protestując przeciwko agresji i zniewoleniu.
Przeżył jeszcze cztery dni.
Służba Bezpieczeństwa zrobiła wszystko, by wydarzenie zniknęło z publicznej świadomości. Prawdziwe okoliczności jego protestu przez lata pozostawały praktycznie nieznane.
Dziś nazwisko Siwca noszą ulice.
Wtedy państwo próbowało sprawić, by nie nosiła go nawet pamięć.
1974. Ford przebacza Nixonowi
Ameryka wciąż żyła Watergate.
Richard Nixon zaledwie miesiąc wcześniej opuścił Biały Dom jako pierwszy prezydent Stanów Zjednoczonych, który zrezygnował ze stanowiska.
8 września 1974 roku jego następca Gerald Ford ogłosił pełne prezydenckie ułaskawienie Nixona za przestępstwa federalne, których były prezydent mógł dopuścić się podczas sprawowania urzędu.
Decyzja wywołała polityczną burzę.
Ford argumentował później, że chciał zakończyć narodową traumę.
Przeciwnicy twierdzili, że właśnie odebrał Amerykanom możliwość zobaczenia byłego prezydenta przed sądem.
Spór nigdy tak naprawdę się nie skończył.
Bo pytanie pozostaje aktualne również pół wieku później:
czy państwo bardziej potrzebuje sprawiedliwości, czy zamknięcia bolesnego rozdziału?
2022. Umiera królowa
8 września 2022 roku w Balmoral zmarła Elżbieta II.
Miała 96 lat.
Jej śmierć zakończyła ponad siedem dekad panowania i otworzyła drogę do tronu Karolowi III. Oficjalna strona brytyjskiej rodziny królewskiej wskazuje właśnie 8 września jako dzień ogłoszenia śmierci monarchini.
Elżbieta II była królową, kiedy świat oglądał jeszcze kroniki filmowe w kinach.
Pozostała nią w czasach TikToka.
Zmieniały się rządy, granice, waluty, papieże, prezydenci i Beatlesi zdążyli powstać, podbić świat i się rozpaść.
Ona ciągle była w Pałacu Buckingham.
MUZYKA. OD „CRAZY” DO „WAKE ME UP”
P!nk kończy 47 lat
8 września 1979 roku urodziła się Alecia Beth Moore, znana światu jako P!nk.
„Get the Party Started”.
„So What”.
„Try”.
„What About Us”.
Od początku kariery bardziej interesowało ją bycie sobą niż spełnianie wymagań przemysłu muzycznego dotyczących tego, jak powinna wyglądać popowa gwiazda.
Dzisiaj kończy 47 lat.
I nadal trudno pomylić ją z kimkolwiek innym.
Avicii miałby dziś 37 lat
8 września 1989 roku w Sztokholmie urodził się Tim Bergling.
Avicii.
„Levels”.
„Hey Brother”.
„The Nights”.
I przede wszystkim „Wake Me Up” – jeden z utworów, które na początku poprzedniej dekady połączyły elektronikę z popem i folkiem, otwierając EDM drzwi do absolutnego mainstreamu.
Avicii zmarł w 2018 roku.
Miał 28 lat.
Dzisiaj skończyłby 37.
To jeden z tych przypadków, gdy muzyka starzeje się wolniej niż człowiek, który ją stworzył.
Patsy Cline. Głos, który przeżył katastrofę
8 września 1932 roku urodziła się Patsy Cline.
„Crazy”.
„Walkin’ After Midnight”.
„I Fall to Pieces”.
Była jedną z pierwszych wielkich gwiazd country, którym udało się przebić do szerokiego popowego odbiorcy. Zginęła w katastrofie lotniczej w 1963 roku, mając zaledwie 30 lat.
Gdyby żyła, kończyłaby dziś 94 lata.
77 lat temu zmarł Richard Strauss
8 września 1949 roku zmarł Richard Strauss – kompozytor „Tako rzecze Zaratustra”, „Kawalera srebrnej róży” i „Salome”.
Jeżeli pierwsze takty „Also sprach Zarathustra” kojarzą się komuś przede wszystkim z kosmosem, to zasługa Stanleya Kubricka i „2001: Odysei kosmicznej”.
Muzyka napisana w XIX wieku dostała dzięki filmowi drugie życie w XX.
I weszła do XXI.
SPORT. POLSKA – MEKSYK. DRUGI KROK NA MISTRZOSTWACH ŚWIATA
Dzisiaj najważniejszy polski mecz piłkarski nie odbędzie się ani na Narodowym, ani w Lidze Mistrzów.
Trzeba jechać do Katowic.
O godz. 18.00 reprezentacja Polski kobiet do lat 20 zagra z Meksykiem w drugiej kolejce mistrzostw świata U-20.
Turniej po raz pierwszy odbywa się w Polsce. Gospodarzami są Katowice, Bielsko-Biała, Łódź i Sosnowiec
Biało-czerwone zaczęły znakomicie.
W pierwszym spotkaniu pokonały Argentynę 3:0 po golach Oliwii Związek, samobójczym trafieniu Anniki Paz i bramce Mai Zielińskiej.
Meksyk rozpoczął turniej remisem 2:2 z Beninem.
Po pierwszej kolejce Polki prowadzą w grupie A.
Dzisiaj można zrobić ogromny krok w stronę fazy pucharowej.
Świątek odpada. 5:0 nie wystarczyło
Wczoraj zakończył się natomiast udział Igi Świątek w US Open.
Polka prowadziła w pierwszym secie z Qinwen Zheng już 5:0.
A potem wydarzyło się coś, czego w tenisie właściwie wydarzyć się nie powinno.
Chinka wygrała siedem kolejnych gemów i cały set 7:5.
Drugiego wygrała 6:3.
Świątek pożegnała się z turniejem w 1/8 finału
Dzisiaj w Nowym Jorku rozpoczynają się ćwierćfinały. Na Arthur Ashe Stadium zagrają m.in. Aryna Sabalenka z Lindą Noskovą oraz Carlos Alcaraz z Benem Sheltonem.
Liga Mistrzów wraca
Wieczorem rozpoczyna się również pierwsza kolejka fazy ligowej Champions League 2026/27.
O godz. 18.45 Club Brugge podejmie Aston Villę, natomiast o 21.00 rozpoczną się m.in. spotkania Borussia Dortmund – Villarreal, FC Porto – Manchester City oraz Real Madryt – Inter Mediolan.
Czyli dla kibiców plan wieczoru jest dość prosty.
Najpierw Polska.
Potem pilot do telewizora.
Vuelta rusza po dniu przerwy
Kolarze wracają dziś na trasę Vuelta a España.
- etap prowadzi z Cortegany do Palos de la Frontera i liczy około 186 kilometrów.
Start zaplanowano na godz. 13.18, a finisz około 17.30
Końcówka prowadzi w stronę miejsca, które zna każdy, kto pamięta szkolne lekcje geografii.
To okolice La Rábida i Palos – terenów związanych z wyprawą Krzysztofa Kolumba.
Historia znów więc wchodzi sportowi na trasę.
TOMASZÓW I OKOLICE. „DZIADY” WRACAJĄ – TYM RAZEM DO ZAWADY
Kilka dni temu Mickiewicz zabrzmiał w Parku „Solidarność” w Tomaszowie.
Dzisiaj Narodowe Czytanie przenosi się do Zawady w gminie Tomaszów Mazowiecki.
O godz. 19.00 mieszkańcy będą wspólnie czytać „Dziady” Adama Mickiewicza. Informację potwierdza oficjalny kalendarz wydarzeń gminy.
Jest w tym jakiś piękny paradoks.
8 września rano przypominamy dzień, kiedy Tomaszów został ogłoszony miastem.
Wieczorem kilka kilometrów dalej wracamy do Mickiewicza.
Między jednym wydarzeniem a drugim leży prawie dwieście lat historii.
A słowa wciąż robią dokładnie to samo.
Łączą ludzi.
Napisz komentarz
Komentarze