Nasz artykuł w dużym skrócie
- Wielka historia z lokalnym śladem – 9 września 1409 roku Władysław Jagiełło wydał w Wolborzu odezwę przeciwko zakonowi krzyżackiemu.
- Ważne rocznice kulturalne i polityczne – wspominamy aresztowania liderów opozycji w 1930 roku, sukces filmu „Nóż w wodzie” w Wenecji oraz 30 lat Rady Języka Polskiego.
- Negocjacje unijnego budżetu na lata 2028–2034 – rozmowy Antónia Costy z Donaldem Tuskiem dotyczą propozycji podziału miliardów, które nie są jeszcze ostatecznie zatwierdzone.
- Kluczowe wydarzenia gospodarcze i obronne – w tle dzisiejszego dnia pozostają Forum Ekonomiczne w Karpaczu, kieleckie targi zbrojeniowe oraz zakończenie posiedzenia RPP.
- Polskie wątki międzynarodowe i pamięć – trwają polsko-amerykańskie rozmowy służb, a we Włoszech zostaną uhonorowane rodziny pomagające podczas wojny Wiktorowi Szołtyskowi.
- Muzyczne rocznice gwiazd – świętujemy dziś rocznice urodzin m.in. Otisa Reddinga, Michała Wiśniewskiego i Michaela Bublé, wspominając też hity The Rolling Stones czy Slade.
Dziś jest środa, 9 września 2026 roku — 252. dzień roku. Do sylwestra pozostało 113 dni. W Tomaszowie Mazowieckim słońce wschodzi około godz. 6.05, a zachodzi około 19.08. Dzień potrwa zatem około 13 godzin i 3 minut. Imieniny obchodzą m.in. Aniela, Franciszek, Jacek, Jakub, Jan i Piotr.
Kalendarium historyczne. Wielka historia blisko domu
1409 — Jagiełło przemawia z Wolborza
617 lat temu Władysław Jagiełło wydał w Wolborzu odezwę skierowaną do europejskich władców, duchowieństwa i rycerstwa. W 29 artykułach przedstawił zarzuty wobec zakonu krzyżackiego. Był to dokument polityczny: zanim o wyniku konfliktu przesądziły miecze, trwała walka o to, jak jego przyczyny oceni chrześcijańska Europa. Dla mieszkańców naszego regionu to przypomnienie, że Wolbórz nie był jedynie punktem mijanym w drodze. Bywał miejscem, z którego polski monarcha zwracał się do świata.
1596 — śmierć Anny Jagiellonki
430 lat temu w Warszawie zmarła Anna Jagiellonka, żona Stefana Batorego i ostatnia przedstawicielka dynastii Jagiellonów. Piotr Skarga nazwał ją „pięknym końcem i zamknięciem domowi Jagiellońskiemu”. Jej biografii nie sposób jednak sprowadzić wyłącznie do dynastycznego pożegnania — była uczestniczką politycznej gry o tron i przyszłość Rzeczypospolitej
1914 — niemiecki odwrót nad Marną
112 lat temu rozpoczął się niemiecki odwrót podczas I bitwy nad Marną. To ważne doprecyzowanie: 9 września nie należy traktować jako bezspornie ustalonego dnia zakończenia całej bitwy, najczęściej datowanej na 5–12 września. Francuzi i Brytyjczycy udaremnili niemiecki plan szybkiego rozstrzygnięcia wojny na Zachodzie. Zamiast krótkiej kampanii Europa otrzymała perspektywę wieloletnich walk.
1930 — noc aresztowań, która przeszła do historii
W nocy z 9 na 10 września, 96 lat temu, zatrzymano przywódców opozycji antysanacyjnej. Wśród osadzonych w twierdzy brzeskiej znaleźli się m.in. Wincenty Witos, Herman Lieberman, Norbert Barlicki i Adam Ciołkosz. Aresztowania, przeprowadzone po rozwiązaniu parlamentu, stały się jednym z najciemniejszych symboli walki politycznej w II Rzeczypospolitej.
Ta historia ma również znacznie późniejszy epilog. 25 maja 2023 roku Sąd Najwyższy, w sprawie II KK 453/22, uniewinnił wszystkich dziesięciu skazanych w procesie brzeskim. Wskazał, że sprawa była przykładem instrumentalnego wykorzystania prawa i sądów do prześladowania przeciwników politycznych. Nie jest to więc wyłącznie opowieść o przedwojennych partyjnych sporach, ale także przestroga przed podporządkowaniem wymiaru sprawiedliwości interesom władzy
1939 — początek odbudowy wojska we Francji
87 lat temu podpisano polsko-francuską umowę, która zapoczątkowała tworzenie polskich oddziałów wojskowych we Francji. Początkowo przewidywała sformowanie jednej dywizji, rekrutowanej spośród mieszkających tam obywateli polskich. Gdy w kraju trwała kampania obronna, na Zachodzie powstawały podstawy dalszej walki.
1944 — umowy, za którymi kryły się ludzkie losy
82 lata temu PKWN zawarł z władzami sowieckiej Ukrainy i Białorusi układy dotyczące przesiedleń ludności. Urzędowy język mówił o ewakuacji i repatriacji. W praktyce dokumenty te otwierały drogę do wielkiego przemieszczania ludzi w warunkach zmieniających się granic: pozostawiania domów, gospodarstw i dotychczasowego życia.
1962 — „Nóż w wodzie” zauważony w Wenecji
64 lata temu film Romana Polańskiego „Nóż w wodzie” otrzymał na festiwalu w Wenecji nagrodę Międzynarodowej Federacji Krytyków Filmowych FIPRESCI. Kameralna historia trojga ludzi na jachcie okazała się jednym z ważnych otwarć polskiego kina na międzynarodową publiczność. Napięcie nie potrzebowało tu wielkich dekoracji — wystarczały spojrzenia, ambicje i walka o przewagę.
1967 — de Gaulle w Zabrzu
59 lat temu prezydent Francji Charles de Gaulle wypowiedział w Zabrzu zdanie, które przeszło do historii:
„Niech żyje Zabrze. Najbardziej śląskie miasto ze wszystkich śląskich miast, czyli najbardziej polskie ze wszystkich polskich miast”.
Wypowiedź miała znaczenie wykraczające poza dyplomatyczną uprzejmość. W realiach powojennej Europy była mocnym gestem odnoszącym się do polskości Śląska.
1976 — biskupi w obronie robotników
Pół wieku temu polscy biskupi zaapelowali o zaprzestanie represji wobec robotników uczestniczących w czerwcowych protestach. Był to głos w obronie ludzi, których sprzeciw wobec podwyżek cen spotkał się z brutalną odpowiedzią państwa.
1996 — powstaje Rada Języka Polskiego
30 lat temu Prezydium Polskiej Akademii Nauk powołało Radę Języka Polskiego. Podstawą była uchwała nr 17/96 z 9 września 1996 roku. To dobra rocznica, by przypomnieć, że odpowiedzialność za słowo nie kończy się na poprawnej ortografii. Dotyczy także znaczeń, precyzji i uczciwości wobec czytelnika.
Kalendarium muzyczne. Soul, syntezatory i rockowy niepokój
1941 — Otis Redding
85 lat temu urodził się Otis Redding, jeden z wielkich głosów soulu. „Try a Little Tenderness”, „Respect” czy „(Sittin’ On) The Dock of the Bay” przypominają, jak wiele emocji można zmieścić w kilku minutach nagrania. W jego śpiewie siła nie wykluczała kruchości, a tęsknota nie wymagała zbędnych ozdobników.
1952 — Dave Stewart
- urodziny obchodzi Dave Stewart — gitarzysta, kompozytor, producent i współtwórca Eurythmics. Razem z Annie Lennox zbudował jeden z najbardziej rozpoznawalnych duetów muzyki popularnej. W jego dorobku jest także nagrany z Candy Dulfer instrumentalny przebój „Lily Was Here”, wydany pierwotnie w 1989 roku.
1965 — „Satisfaction” na brytyjskim szczycie
61 lat temu „(I Can’t Get No) Satisfaction” The Rolling Stones znalazło się na pierwszym miejscu brytyjskiej listy singli. Oficjalne archiwum notowań potwierdza tę pozycję dla zestawienia obejmującego 9–15 września 1965 roku. Kilka dźwięków gitarowego riffu wystarczyło, by niezadowolenie dostało własny, natychmiast rozpoznawalny język
1972 — Michał Wiśniewski i łódzki ślad
54 lata temu w Łodzi urodził się Michał Wiśniewski, wokalista Ich Troje. Regionalnym punktem tej biografii jest właśnie miasto jego urodzenia. Jednym z najważniejszych międzynarodowych występów zespołu pozostaje Eurowizja w 2003 roku — piosenka „Keine Grenzen — Żadnych granic” zajęła wówczas siódme miejsce
1972 — Slade wygrywa z ortografią
Tego samego dnia „Mama Weer All Crazee Now” grupy Slade zajęło pierwsze miejsce brytyjskiej listy przebojów. Utwór utrzymał się na szczycie przez trzy tygodnie. Niedbała pisownia tytułu pasowała do muzyki, która nie miała zamiaru siedzieć grzecznie w ostatnim rzędzie.
1975 — Michael Bublé
urodziny obchodzi Michael Bublé, urodzony w kanadyjskim Burnaby wokalista, który przybliżył kolejnemu pokoleniu repertuar kojarzony ze swingiem i klasyczną amerykańską piosenką. Album „Call Me Irresponsible” dotarł w 2007 roku na szczyt amerykańskiej listy sprzedaży.
1989 — parkiet należy do Black Box
37 lat temu „Ride on Time” grupy Black Box rozpoczęło sześciotygodniowe panowanie na brytyjskiej liście singli. To jeden z tych utworów, które nie potrzebują długiego przedstawienia — wystarczy pierwszych kilka sekund.
2006 — debiut Danity Kane na pierwszym miejscu
20 lat temu debiutancki album grupy Danity Kane otworzył zestawienie Billboard 200. Pierwsza płyta i od razu najwyższy stopień podium.
Polska. Budżet, bezpieczeństwo i odpowiedzialność za informację
Costa spotka się z Tuskiem. Stawką pieniądze na kolejne lata
W południe w Warszawie przewodniczący Rady Europejskiej António Costa ma spotkać się z premierem Donaldem Tuskiem. Rozmowa jest częścią konsultacji w stolicach państw członkowskich dotyczących przyszłego budżetu Unii Europejskiej na lata 2028–2034.
Obecna propozycja opiewa na niemal 2 bln euro, a Polsce przypisywana jest kwota około 123,3 mld euro. To jednak propozycja negocjacyjna, a nie zatwierdzona pula pieniędzy. Państwa będą spierać się zarówno o wielkość budżetu, jak i sposób jego finansowania oraz podział środków.
Z perspektywy Tomaszowa warto patrzeć na te rozmowy bez złudzenia, że dotyczą wyłącznie brukselskich gabinetów. Pytanie o przyszłe fundusze jest także pytaniem o możliwości finansowania lokalnych potrzeb. Nie da się jednak dziś uczciwie przeliczyć negocjowanej krajowej kwoty na konkretne inwestycje w naszym powiecie.
Karpacz: kto układa nam obraz świata?
Trwa drugi dzień 35. Forum Ekonomicznego w Karpaczu, organizowanego od 8 do 10 września pod hasłem „Architektura nowego porządku — stabilność w czasach zmian”
Jednym z ważnych punktów środowego programu będzie debata „Kto steruje naszym myśleniem?”. Punktem wyjścia ma być raport „Dezinformacja i bezpieczeństwo poznawcze”, przygotowany przez ekspertów Uniwersytetu Jagiellońskiego we współpracy z PAP. Dyskusja obejmie odpowiedzialność mediów, działanie algorytmów, wpływ sztucznej inteligencji oraz utratę zaufania do źródeł informacji. Raport przedstawi jego redaktor Łukasz Fyderek.
To temat również dla lokalnych społeczności. Warto zapytać, czy wiadomość wywołuje emocje dlatego, że ujawnia ważny fakt, czy dlatego, że ktoś właśnie na emocjonalnej reakcji chce skorzystać.
Kielce: dzień polskiego przemysłu zbrojeniowego
Drugi dzień Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w Kielcach przebiega pod hasłem Dnia Polskiego Przemysłu Zbrojeniowego oraz Dnia Sił Zbrojnych. Ekspozycja jest dostępna od godz. 10 do 17. W programie targów znalazły się rozmowy o technologiach obronnych, bezpieczeństwie i współpracy przemysłowej.
Warszawa: kolejna umowa dotycząca finansowania uzbrojenia
Na środę zapowiedziano podpisanie kolejnej polsko-amerykańskiej umowy związanej z programem Foreign Military Financing. Program umożliwia finansowanie zakupów amerykańskiego sprzętu wojskowego za pomocą pożyczek. Warto zachować to rozróżnienie: finansowanie kredytowe nie jest tym samym co bezzwrotna pomoc.
RPP kończy posiedzenie
9 września kończy się dwudniowe posiedzenie Rady Polityki Pieniężnej.
Według prognozy ekonomistów przytoczonej w przekazanym porannym serwisie PAP podstawowym scenariuszem jest pozostawienie stopy referencyjnej na poziomie 3,75 proc. Do czasu publikacji komunikatu RPP pozostaje to oczekiwaniem, nie ogłoszoną decyzją.
Sosnowiec: zapowiedź wyroku w procesie duchownego
Zgodnie z przekazaną zapowiedzią PAP Sąd Rejonowy w Sosnowcu ma ogłosić wyrok w procesie księdza Jacka K.
Duchowny został oskarżony o dziewięć przestępstw o charakterze seksualnym na szkodę dzieci oraz posiadanie materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie małoletnich. Proces rozpoczął się w lutym 2026 roku i toczył się z wyłączeniem jawności. Oskarżony nie przyznawał się do winy. Relacjonując tę sprawę, należy oddzielać zarzuty prokuratury od ustaleń sądu.
Świat. Rozmowy służb, pożegnanie monarchy i kampania w USA
Waszyngton: Siemoniak już po spotkaniu z szefem CIA
Wizyta ministra koordynatora służb specjalnych Tomasza Siemoniaka przyniosła już konkretne rozmowy. 8 września spotkał się on z dyrektorem CIA Johnem Ratcliffe’em. Po spotkaniu podkreślił:
„Sojusz polsko-amerykański jest silny i niezachwiany. Ścisła współpraca naszych służb specjalnych jest jednym z jego fundamentów”.
To aktualizacja wobec wcześniejszych zapowiedzi przedstawiających rozmowę jako wydarzenie dopiero planowane.
Oslo żegna Haralda V
W Oslo odbędzie się państwowy pogrzeb króla Norwegii Haralda V. Zgodnie z programem opublikowanym przez norweski dwór królewski procesja ma wyruszyć w południe, a nabożeństwo w katedrze w Oslo rozpocznie się o godz. 13.
Polskę ma reprezentować prezydent Karol Nawrocki. Udział potwierdził szef Biura Polityki Międzynarodowej Marcin Przydacz, przypominając, że Harald V był monarchą dbającym o dobre relacje z Polską.
Dallas: republikanie mobilizują się przed wyborami
W Dallas rozpoczyna się dwudniowa konwencja Partii Republikańskiej przed listopadowymi wyborami do Kongresu. Na pierwszy wieczór zaplanowano wystąpienie prezydenta Donalda Trumpa, a na drugi — wiceprezydenta J.D. Vance’a. Wydarzenie ma służyć mobilizacji zwolenników partii przed jesiennym głosowaniem.
Toskania: pamięć o tych, którzy pomogli
Według przekazanej zapowiedzi PAP pod Florencją ma odbyć się uroczystość wręczenia polskich odznaczeń rodzinom siedmiu Włochów, którzy podczas II wojny światowej ukrywali Wiktora Szołtyska.
Jego losy pokazują tragiczne zapętlenie śląskich biografii wojennych: przymusową służbę w niemieckim wojsku, a później drogę do 2. Korpusu Polskiego. Pozostawił dziennik wydany pod tytułem „Po obu stronach frontu. Dziennik śląskiego żołnierza 1943–1947”. Wielka historia widziana nie z sali sztabowej, ale oczami człowieka, którego wojna przerzucała z miejsca na miejsce.
Napisz komentarz
Komentarze