Psycholog: zmiana czasu może przejściowo pogorszyć sen, koncentrację i nastrój

Przejście z czasu zimowego na letni może na kilka dni zaburzyć rytm snu i wpłynąć na codzienne funkcjonowanie – zwraca uwagę Justyna Soroka, psycholog z Miejskiego Szpitala w Gliwicach. Jak podkreśla, skutki tej zmiany są zazwyczaj łagodne i krótkotrwałe, choć u niektórych osób mogą utrzymywać się dłużej.

W nocy z soboty na niedzielę, z 28 na 29 marca, wskazówki zegara przesuniemy z godziny 2.00 na 3.00, co oznacza, że tej doby będziemy spać o godzinę krócej.

Organizm potrzebuje kilku dni na adaptację

Zdaniem specjalistki organizm zwykle potrzebuje od kilku dni do około tygodnia, by przystosować się do nowego rytmu. U części osób ten proces może jednak potrwać nieco dłużej.

Jak wyjaśnia Justyna Soroka, nawet niewielkie zakłócenie rytmu dobowego może odbić się na funkcjach poznawczych. W pierwszych dniach po zmianie czasu część osób może odczuwać spadek koncentracji, wolniejszy czas reakcji oraz większą podatność na rozproszenie. Niekiedy pojawia się także rozdrażnienie, obniżenie nastroju czy spadek energii, co wiąże się przede wszystkim z niedoborem snu i chwilowym rozregulowaniem zegara biologicznego.

Więcej światła dziennego działa na korzyść

Psycholożka zaznacza jednak, że zmianie czasu towarzyszy także korzystny efekt w postaci dłuższego dnia i większej ilości naturalnego światła. To z kolei wspiera regulację wydzielania melatoniny i serotoniny, czyli substancji mających duże znaczenie dla snu i samopoczucia.

Jaśniejsze dni często poprawiają nastrój, zwiększają motywację do działania i sprzyjają większej aktywności – zarówno zawodowej, jak i rekreacyjnej. Jak zauważa ekspertka, właśnie dlatego wiele osób wiosną odczuwa przypływ energii i ma wrażenie, że po prostu „bardziej chce się chcieć”.

U osób wrażliwszych objawy mogą być silniejsze

Choć dla większości osób zmiana czasu nie stanowi większego problemu, nie wszyscy przechodzą ją równie łagodnie. Osoby bardziej wrażliwe na zaburzenia snu, a także te, które zmagają się z problemami psychicznymi, mogą silniej odczuć skutki przestawienia zegarków.

W takich przypadkach może dojść do nasilenia objawów takich jak obniżony nastrój, wyższy poziom stresu czy trudności z regulowaniem emocji. Jednocześnie długofalowo większa ekspozycja na światło dzienne działa raczej ochronnie i może korzystnie wpływać na psychikę.

Ruch i świeże powietrze pomagają wrócić do równowagi

Specjalistka przypomina, że cieplejsze i dłuższe dni zachęcają do większej aktywności fizycznej, a ta ma bezpośredni wpływ na poprawę kondycji psychicznej. Ruch pomaga redukować napięcie, poprawia nastrój i wspiera koncentrację.

Podobnie działa przebywanie na świeżym powietrzu, które może ograniczać uczucie zmęczenia, ospałości czy apatii, często towarzyszące pierwszym dniom po zmianie czasu.

Jak łatwiej przestawić organizm?

Adaptację do nowego czasu można sobie ułatwić. Pomocne jest stopniowe przesuwanie godzin snu już kilka dni wcześniej, dbanie o regularny rytm dnia oraz poranne korzystanie z naturalnego światła.

Warto także ograniczyć wieczorem kontakt z urządzeniami emitującymi niebieskie światło, utrzymywać stałe godziny posiłków i unikać nadmiernej stymulacji przed snem.

Nie każdy znosi zmianę czasu tak samo

Justyna Soroka zwraca uwagę, że wrażliwość na zmianę czasu jest bardzo indywidualna. Znacznie trudniej przejście na czas letni znoszą tzw. nocne marki niż osoby, które naturalnie wcześnie wstają. Dla tych pierwszych pobudka o godzinę wcześniej bywa realnym biologicznym wyzwaniem.

Większe trudności z adaptacją mogą mieć również dzieci, seniorzy oraz osoby cierpiące na zaburzenia lękowe, depresję czy bezsenność. W ich przypadku objawy związane ze zmianą czasu mogą utrzymywać się nawet do dwóch tygodni.